Narendra Modi in Ukraine : रशिया आजवर जिगरी दोस्त असताना मोदी युद्धग्रस्त युक्रेन दौऱ्यावर का गेले? भारताच्या पदरात काय पडलं?

Narendra Modi in Ukraine : युद्धादरम्यान पीएम मोदी रशियाला गेल्यानंतर त्यांच्यावर टीका होत आहे. रशिया दौऱ्यावर पाश्चात्य देशांनी नाराजी व्यक्त करत भारतावर एकतर्फी भूमिका घेतल्याचा आरोप केला होता.

Narendra Modi in Ukraine

Source : PTI

Narendra Modi in Ukraine : 9 जुलै रोजी मोदी (Narendra Modi in Ukraine) रशियाच्या दौऱ्यावर गेले होते तेव्हा युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोडिमिर झेलेन्स्की यांनी "जगातील सर्वात मोठ्या लोकशाहीचा नेता (मोदी) जगातील सर्वात रक्तरंजित गुन्हेगाराला (पुतिन) मिठी मारतात हे हृदयद्रावक आहे." अशी प्रतिक्रिया दिली होती. बरोबर 44 दिवसांनी मोदींनी युक्रेनला भेट दिली. त्यांनी झेलेन्स्की यांना मिठी मारली, त्यांच्या खांद्यावर हात ठेवला. मोदींनी झेलेन्स्की यांना सांगितले की, त्यांनी पुतीन यांच्या डोळ्यात पाहिले आणि ही युद्धाची वेळ नाही, असे सांगितले. मोदी जेव्हा हे सांगत होते तेव्हा भारताचे संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह अमेरिकेत दोन संरक्षण करार करत होते. अशा परिस्थितीत मोदींच्या युक्रेन दौऱ्याशी संबंधित अनेक दावे सोशल मीडियावर चर्चेचा विषय बनले आहेत. 

मोदी युक्रेन दौऱ्यावर का गेले?

पीएम मोदींच्या युक्रेनला जाण्यामागे 3 कारणे होती. यामध्ये युद्धादरम्यान पीएम मोदी रशियाला गेल्यानंतर त्यांच्यावर टीका होत आहे. रशिया दौऱ्यावर पाश्चात्य देशांनी नाराजी व्यक्त करत भारतावर एकतर्फी भूमिका घेतल्याचा आरोप केला होता. विकासाशी संबंधित बाबींपासून ते सुरक्षा करारांपर्यंत पाश्चात्य देशांचा भारतावर मोठा प्रभाव आहे. याच कारणामुळे दोन गटांमध्ये संतुलन निर्माण करण्याच्या प्रयत्नात पंतप्रधान मोदी युक्रेनला गेले होते. मोदी रशियाला गेल्यावर तेथील शांततेबद्दल बोलले. युक्रेनला गेल्यावर मोदी हेच म्हणाले होते. भारत केवळ स्वतःचे प्रतिनिधित्व करत नाही तर दक्षिणेतील देशांचे नेतृत्व करतो. अशा परिस्थितीत मोदींनी युक्रेनमध्ये जाऊन ग्लोबल साउथ देशांची बाजू मांडली. भारताने दोन गटात विभागलेल्या जगामध्ये पूल म्हणून काम करू शकतो हे सिद्ध करण्याचा प्रयत्न केला.

द्विपक्षीय संवाद

गेल्या 25 वर्षांत भारत आणि युक्रेनमधील व्यापारी संबंधांमध्ये वाढ झाली आहे. मात्र, युक्रेनसोबत भारताची व्यापार तूट आहे. म्हणजेच मे 2024 मध्ये आम्ही युक्रेनमधून 1081 कोटी रुपयांची आयात केली, तर निर्यात मूल्य केवळ 88.84 कोटी रुपये होते. याशिवाय गेल्या वर्षभरात भारताचा युक्रेनसोबतचा व्यापार नकारात्मक झाला आहे. निर्यात मूल्यात 5.64 कोटी रुपयांची घट झाली आहे. दोन्ही देशांमधील व्यापारी संबंधांवर चर्चा करणे हाही पंतप्रधान मोदींच्या दौऱ्याचा उद्देश होता.

मोदी अमेरिका आणि चीनला पाठिंबा देण्यासाठी युक्रेनमध्ये गेले? 

युक्रेन युद्धानंतर भारताचा रशियासोबतचा व्यापार खूप वाढला आहे. त्यामुळे भारत रशियाच्या जवळ असल्याचा आरोपही केला जात होता. लोकशाही देश असल्याने भारताचे संबंध लोकशाही देशांशी चांगले असावेत असा दबाव अमेरिका आणि काही पाश्चिमात्य देशांकडून भारतावर होता. भारताचा अमेरिकेसोबतचा व्यापार सर्वाधिक आहे आणि तो वाढत आहे. अमेरिकेसोबत राहणे ही भारताचीही मजबुरी आहे कारण चीनसोबतच्या कोणत्याही वादात ते रशियापेक्षा अधिक मदत करू शकतात. भारताने रशियाकडून तेल खरेदी करणे बंद केले तरी त्याचा फारसा परिणाम होणार नाही. भारत जर रशियाकडून तेल विकत घेत असेल तर असे करून ते रशियावर उपकार करत नसून यात भारताची मजबुरी आणि फायदा दोन्ही आहे.

खरे तर जुलैमध्ये चीनला मागे टाकत भारत रशियाकडून तेल खरेदी करणारा सर्वात मोठा देश बनला. भारताने एकूण कच्च्या तेलाच्या आयातीपैकी 44 टक्के रशियाकडून खरेदी केली आहे. रॉयटर्सच्या अहवालानुसार, भारतातील रशियन तेलाचा वापर दररोज 2.07 दशलक्ष बॅरल आहे. मोदींच्या युक्रेन दौऱ्याचा भारत-रशिया संबंधांवर कोणताही परिणाम होणार नाही, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे. रशियाचे वक्तव्य येण्याची शक्यता नाही. मात्र, यामुळे रशियन सरकारची नक्कीच निराशा होईल. रशिया अशा स्थितीत अडकला आहे की तो लगेच प्रतिक्रिया देणार नाही, परंतु बदल्यात रशिया भारताचे शत्रू चीन आणि पाकिस्तान यांच्याशी संबंध आणखी सुधारण्याचा प्रयत्न करताना दिसतो.

इतर महत्वाच्या बातम्या