Dementia : बॉलिवूड अभिनेते रणधीर कपूर यांना 'स्मृतिभ्रंश'; जाणून घ्या लक्षणं आणि उपचार

Dementia : बॉलिवूड अभिनेते रणधीर कपूर (Randhir Kapoor) यांना स्मृतिभ्रंशाचा (Dementia) आहे.

Dementia

Dementia : बॉलिवूड अभिनेते रणधीर कपूर (Randhir Kapoor) यांना स्मृतिभ्रंश (Dementia) आहे. नुकत्याच एनडीटीव्हीला दिलेल्या एका मुलाखतीत अभिनेता रणबीर कपूर याने सांगितले आहे. स्मृतिभ्रंशाच्या सुरुवातीच्या अवस्थेतून जात असलेले रणधीर कपूर यांना त्यांचा भाऊ ऋषी कपूर नाही हे आठवत नव्हते. रणधीर यांनी नुकताच 'शर्माजी नमकीन' हा ऋषी कपूरचा शेवटचा सिनेमा पाहिला आणि या दरम्यान त्यांनी अचानक विचारले की, ऋषी कुठे आहे? स्मृतिभ्रंश हा आजार नेमका काय आहे? याची लक्षणं कोणती? आणि यावर उपाय काय या संदर्भात अधिक माहिती जाणून घेऊयात. 

स्मृतिभ्रंश (Dementia) म्हणजे काय ?

डिमेंशिया हा एक विशिष्ट आजार नसून रोग नियंत्रण आणि प्रतिबंध केंद्रानुसार (CDC) जेव्हा तुमची स्मरणशक्ती तुमचा निर्णय, भाषा आणि इतर कौशल्यांमध्ये बाधा आणते तेव्हा तिला स्मृतिभ्रंश म्हणतात. स्मृतिभ्रंश या आजारामध्ये मेंदूची क्षमता हळूहळू कमी होते. अल्झायमर रोग हा स्मृतिभ्रंशाचा सर्वात सामान्य प्रकार आहे. 

युनायटेड स्टेट्स नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ हेल्थच्या मते, स्मृतिभ्रंश असलेल्या काही लोक त्यांच्या भावनांवर नियंत्रण ठेवू शकत नाहीत आणि त्यांचे व्यक्तिमत्त्व बदलू शकते. स्मृतिभ्रंशाचे टप्पे सर्वात सौम्य अवस्थेपासून सर्वात गंभीर अवस्थेपर्यंत असतात. सर्वात सौम्य अवस्थेत, स्मृतिभ्रंशाचा परिणाम एखाद्या व्यक्तीच्या कार्यावर होतो. सर्वात गंभीर अवस्थेत, व्यक्तीने जीवनाच्या मूलभूत क्रियाकलापांसाठी पूर्णपणे इतरांवर अवलंबून असणे आवश्यक आहे. 

डिमेंशिया किती सामान्य आहे ?

2014 मध्ये 65 वर्ष आणि त्याहून अधिक वयाच्या सुमारे 5 दशलक्ष प्रौढांना स्मृतिभ्रंश झाल्याचा अंदाज आहे. 2060 पर्यंत ही आकडेवारी सुमारे 14 दशलक्ष होईल असा अंदाज आहे. 

स्मृतिभ्रंशाची लक्षणं :

जेव्हा मेंदूतील न्यूरॉन्स, जे एकेकाळी निरोगी होते, काम करणे थांबवतात, इतर मेंदूच्या पेशींशी संपर्क गमावतात, तेव्हा स्मृतिभ्रंशाची चिन्हे आणि लक्षणे दिसू लागतात. सर्व व्यक्ती वयानुसार काही न्यूरॉन्स गमावतात. स्मृतिभ्रंश असलेल्या लोकांमध्ये याचा परिणाम अधिक स्पष्ट होतो. 

स्मृतिभ्रंशाच्या लक्षणांमध्ये स्मरणशक्ती कमी होणे, चुकीचा निर्णय घेणे आणि गोंधळ होणे यांचा समावेश असू शकतो; बोलणे, समजणे आणि विचार व्यक्त करण्यात अडचण; भटकणे आणि परिचित परिसरात हरवणे; जबाबदारीने पैसे हाताळण्यात आणि बिले भरण्यात अडचण; प्रश्नांची पुनरावृत्ती साधारणपणे अशी लक्षणं दिसू लागतात. 

स्मृतिभ्रंश नेमका कशामुळे होतो ?

मेंदूतील बदलांच्या नियमांवर अवलंबून, अल्झायमर आणि संबंधित स्मृतिभ्रंशाची कारणे भिन्न असू शकतात. संशोधनात असे आढळून आले आहे की, मेंदूतील काही बदल स्मृतिभ्रंशाच्या विशिष्ट प्रकारांशी जोडलेले आहेत. कॅलिफोर्निया युनिव्हर्सिटी ऑफ कॅलिफोर्निया सॅन फ्रान्सिस्को, यूएसच्या मते, अंतर्निहित यंत्रणा मेंदूमध्ये प्रथिने तयार करण्याशी संबंधित असल्याचे मानले जाते जे मेंदूच्या कार्य किंवा कार्यामध्ये हस्तक्षेप करते. 

स्मृतिभ्रंशाचे निदान कसे केले जाते ?

चिंतेचे कारण आहे की नाही हे पाहण्यासाठी लक्ष, स्मरणशक्ती, समस्या सोडवणे किंवा इतर संज्ञानात्मक क्षमतांवरील चाचण्यांद्वारे स्मृतिभ्रंशाचे निदान केले जाऊ शकते. रक्त चाचण्यांसारख्या शारीरिक चाचण्या आणि संगणकीय टोमोग्राफी (CT) स्कॅन आणि चुंबकीय अनुनाद इमेजिंग (MRI) सारख्या मेंदूच्या स्कॅनद्वारे मूळ कारण शोधले जाऊ शकते.

स्मृतिभ्रंशाचा उपचार कसा केला जातो ?

सीडीसीच्या मते, स्मृतीभ्रंशावर अजून कोणताही इलाज नाही. परंतु, काही औषधे आहेत जी मेंदूचे संरक्षण करण्यास मदत करू शकतात. ही औषधे काही काळासाठी स्मरणशक्ती सुधारू शकतात. काही सामान्यतः वापरल्या जाणार्‍या औषधांमध्ये डोनेपेझिल, रिवास्टिग्माइन, गॅलँटामाइन आणि मेमँटिन यांचा समावेश होतो.  

टीप : वरील सर्व बाबी एबीपी माझा केवळ माहिती म्हणून वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवत आहे. यातून एबीपी माझा कोणताही दावा करत नाही. त्यामुळे कोणतेही उपचार आणि औषधं तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानं घ्यावीत.

महत्वाच्या बातम्या : 

LIVE TV | मराठी बातम्या, ब्रेकिंग न्यूज, महाराष्ट्रासह देश-विदेशातील प्रत्येक घडामोडी पाहा लाईव्ह - ABP Majha