Criminal Law Bills : दहशतवादाची व्याख्या विस्तृत केली, जाणून घ्या काय आहेत नवीन फौजदारी कायद्यातील बदल

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी न्याय संहिता विधेयकामध्ये काही बदल करून ते संसदेच्या पटलावर ठेवले. त्यामध्ये दहशतवादाची व्याख्या अधिक व्यापक करण्यात आली आहे. 

amit shah

Criminal Law Bills : केंद्र सरकारने मंगळवारी नव्या कायद्यांतर्गत देशाची आर्थिक सुरक्षा आणि स्थैर्याला प्राधान्य देण्यासाठी दहशतवादाची व्याख्या अधिक विस्तृत केली. त्याचवेळी व्याभिचाराला गुन्हा ठरवणे आणि समलैंगिक शरीरसंबंधाच्या संबंधित गुन्ह्यांना वेगळ्या शिक्षची संसदीय समितीची शिफारस मात्र नाकारली असल्याचं दिसून आलं. इतर लक्षणीय बदलांपैकी, सुधारित भारतीय न्याय (द्वितीय) संहिता विधेयक, 2023, जे केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांनी मंगळवारी लोकसभेत मांडले होते ते वसाहती काळातील भारतीय दंड संहिता (IPC) बदलण्यासाठी दोन नवीन तरतुदी जोडल्या. वैवाहिक नातेसंबंधातील महिलांविरुद्ध क्रूरता या शब्दाला परिभाषित करण्यासाठी आणि बलात्कार पीडितेची ओळख उघड करणार्‍याला दंड आकारण्यासाठी तरतूद करण्यात आली.

केंद्रीय मंत्री अमित शाह यांनी मंगळवारी नवीन भारतीय न्याय संहिंता विधेयक सादर केलं. हे विधेयक भारतीय दंड संहिता या ब्रिटिशकालीन कायद्याची जागा घेणार आहे. या विधेयकांवर गुरुवारी चर्चा होणार असल्याची माहिती गृहमंत्र्यांनी सभागृहात दिली.

सरकारने ऑगस्टमध्ये पहिल्यांदा सादर केलेली तीन नवीन कायदा विधेयके त्याच महिन्यात संसदीय स्थायी समितीकडे पुनरावलोकनासाठी पाठवण्यात आली होती. अमित शाहा यांनी सोमवारी त्यांच्या सुधारित आवृत्त्या पुन्हा सादर करण्यासाठी मूळ विधेयक मागे घेतले आणि पॅनेलच्या शिफारशींचा समावेश केला.

नवीन विधेयकात असे म्हटले आहे की सामुदायिक सेवेचा अर्थ असा आहे की ज्या कामासाठी न्यायालय एखाद्या दोषीला शिक्षेचा एक प्रकार म्हणून आदेश देऊ शकते ज्यामुळे समुदायाचा फायदा होईल, ज्यासाठी दोषी कोणत्याही मोबदल्याला पात्र होणार नाही. तसेच प्रथम आणि द्वितीय श्रेणीचे दंडाधिकारी आता गुन्हेगारांना सामुदायिक सेवेसाठी शिक्षा सुनावण्याचे आदेश देऊ शकतात.

सुधारित विधेयकात असेही स्पष्ट करण्यात आले आहे की प्रथम श्रेणीचे न्यायदंडाधिकारी तीन वर्षांपेक्षा जास्त नसलेल्या कारावासाची किंवा 50,000 रुपयांपेक्षा जास्त नसलेल्या दंडाची किंवा दोन्ही किंवा समुदाय सेवेची शिक्षा देऊ शकतात.

दहशतवादाची व्याख्या विस्तृत केली

दहशतवादी कृत्यांची विस्तृत व्याख्या देताना असे नमूद केले आहे की जर एखाद्या व्यक्तीने एकता, अखंडता, सार्वभौमत्व, सुरक्षा किंवा आर्थिक सुरक्षितता यांना धोका निर्माण करण्याच्या हेतूने किंवा संभाव्यतेने काहीही केले तर त्याने दहशतवादी कृत्य केले असे म्हटले जाते. 

सुधारित संहितेच्या प्रस्तावित कलम 113 मध्ये असे जोडण्यात आले आहे की बनावट भारतीय कागदी चलन, नाणे किंवा इतर कोणत्याही सामग्रीचे उत्पादन किंवा तस्करी किंवा संचलन याद्वारे भारताच्या मौद्रिक स्थिरतेला हानी पोहोचवणारी कोणतीही कृती देखील एक प्रकारचा दहशतवाद संबोधले जाईल. या कृत्यामुळे जर एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू झाल्यास तर त्याला मृत्युदंड किंवा जन्मठेपेच्या शिक्षेची शिफारस करण्यात आली आहे.  तर कलमाच्या कक्षेत येणाऱ्या इतर कृत्यांसाठी पाच वर्षे आणि जन्मठेपेची शिक्षा प्रस्तावित आहे.

आयपीसी, 1860 मध्ये दहशतवादी कृत्य किंवा देशाच्या आर्थिक किंवा आर्थिक स्थैर्याबाबत कोणतीही तरतूद नसली तरी, दंडात्मक कायद्यात सुधारणा करण्यासाठी ऑगस्टमध्ये सादर करण्यात आलेल्या पहिल्या विधेयकाने दहशतवाद हा दंड संहितेअंतर्गत गुन्हा ठरवला आणि त्यात संपूर्ण संच समाविष्ट केला. त्याच्या कक्षेत असलेले गुन्हे स्फोटके वापरणे, कोणत्याही व्यक्तीचा मृत्यू किंवा इजा होण्याची शक्यता असलेली कृत्ये आणि कोणत्याही व्यक्तीला ताब्यात घेणे आणि सरकारला कोणतीही कृती करण्यास भाग पाडण्यासाठी किंवा त्यापासून दूर राहण्यासाठी अशा व्यक्तीला ठार मारण्याची किंवा जखमी करण्याची धमकी देणे यांचा समावेश करण्यात आला. बनावट चलन किंवा नाणी निर्माण करणे हे स्वतंत्र गुन्हे म्हणून नोंद केली आहेत. परंतु अशा कृत्यांमुळे भारताच्या आर्थिक स्थिरतेवर विपरित परिणाम होत असेल तर ते दहशतवादी कृत्ये ठरतील.

प्रस्तावित कलम 113 हे देखील स्पष्ट करते की पोलीस अधीक्षक दर्जाच्या खाली नसलेला अधिकारी या कलमाखाली खटला नोंदवेल.

दुर्लक्षित शिफारसी

गेल्या महिन्यात सरकारला सादर करण्यात आलेल्या पॅनेलच्या अंतिम अहवालात व्यभिचार कायद्याचे पुन्हा गुन्हेगारीकरण आणि पुरुष, स्त्रिया किंवा तृतीयपंथीयांमधील गैर-सहमतीने लैंगिक संबंध तसेच पाशवी कृत्यांचे गुन्हेगारीकरण करण्याची शिफारस केली आहे. आताच्या या विधेयकामध्ये त्याकडे दुर्लक्ष करण्यात आलं आहे.