एक्स्प्लोर

भारतीय नाट्ययुगाचे प्रवर्तक अल्काझी यांचे निधन

इब्राहिम अल्काझी यांचा जन्म पुण्याचा. त्यांना नऊ भावंडं. 1947 मध्ये भारत-पाक फाळणीवेळी त्यांची इतर सर्व भावंडे पाकिस्तानात निघून गेली. मात्र अल्काझी यांनी भारतात राहण्याचा निर्णय घेतला.

मुंबई : सलग 15 वर्षे एनएसडी अर्थात राष्ट्रीय नाट्य विद्यालयाचे संचालक राहिलेले नाट्यप्रवर्तक, भारतीय नाट्याला मॉडर्न थिएटरची ओळख करून देणारे रंगधर्मी इब्राहिम अल्काझी यांचे वयाच्या 95 व्या वर्षी दिल्ली येथे निधन झाले. अल्काझी हे आज मनोरंजन सृष्टीत कार्यरत असलेल्या अनेक दिग्गजांचे गुरू मानले जातात. यात आवर्जून उल्लेख करायला हवा तो विजया मेहता, नसिरुद्दीन शाह, ओम पुरी, रोहिणी हट्टंगडी, ज्योती सुभाष, बी. जयश्री यांचा. त्यांच्या जाण्याने भारतीय नाट्यक्षेत्राचे द्रोणाचार्य हरपल्याची भावना व्यक्त होते आहे.

इब्राहिम अल्काझी यांचा जन्म पुण्याचा. त्यांना नऊ भावंडं. 1947 मध्ये भारत-पाक फाळणीवेळी त्यांची इतर सर्व भावंडे पाकिस्तानात निघून गेली. मात्र अल्काझी यांनी भारतात राहण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतर अल्काझी नाट्य क्षेत्रात कार्यरत झाले. 1940 आणि 1950 या दोन दशकांत त्यांनी नाट्यवर्तुळात अनेक प्रयोग केले. त्यांना प्रतिष्ठेचा असा बीबीसी ब्रॉडकास्टिंग एवॉर्डही देण्यात आला. परंतु 1962 मध्ये त्यांनी राष्ट्रीय नाट्य विद्यालयाची धुरा आपल्या घांद्यावर घेतली. सलग 15 वर्षं त्यांनी संचालकपदी काम केलं. इतका प्रदीर्घ काळ पदावर असणारे अल्काझी एकमेव आहेत. या काळात त्यांनी जवळपास 50 पेक्षा जास्त अजरामर नाटकं केली. यात आवर्जून उल्लेख करायला हवा तो तुघलक, अंधायुग, आषाढ का एक दिन आदी नाटकांचा.

नाटकाला प्रोसेनियमची ओळख अल्काझी यांनी करून दिली. त्यांचे नाट्यक्षेत्रातील अपूर्व योगदान लक्षात घेऊन त्यांना पद्मश्री, पद्मभूषण आणि पद्मविभूषण या पुरस्कारांनी गोरवण्यात आलं आहे. शिवाय, प्रतिष्ठीत संगीत नाटक अकादमीचे पुरस्कार त्यांना दोनदा लाभले. त्यापही पलिकडे त्याचे अमूल्य योगदान लक्षात घेऊन त्यांना संगीत नाटक अकादमीची फेलोशिप प्रदान करण्यात आली.

त्यांच्या निधनाची बातमी आल्यानंतर नाट्यक्षेत्रातल्या अनेक नामवंत मंडळींनी त्यांना श्रद्धांजली वाहिली. एनएसडीचे माजी संचालक वामन केंद्रे, लेखक अभिराम भडकमकर, रोहिणी हट्टंगडी यांपासून एनएसडीतून बाहेर पडलेल्या प्रत्येक स्नातकाने त्यांना आज श्रद्धांजली वाहिली.

महत्त्वाच्या बातम्या

Maharashtra Live News Updates: पाण्यानंतर आता मराठवाड्यात रक्ताचा तुटवडा
Maharashtra Live News Updates: पाण्यानंतर आता मराठवाड्यात रक्ताचा तुटवडा
Marathwada Farmers: दुष्काळाचं भयाण संकट गडद अन् पाच हजारांची अग्रिम मदत मात्र कागदावरच; दिवाळी उलटूनही मराठवाड्यातील तब्बल 21 लाख 34 हजार शेतकऱ्यांची प्रतीक्षा कायम!
दुष्काळाचं भयाण संकट गडद अन् पाच हजारांची अग्रिम मदत मात्र कागदावरच; दिवाळी उलटूनही मराठवाड्यातील तब्बल 21 लाख 34 हजार शेतकऱ्यांची प्रतीक्षा कायम!
Mumbai Railway News: मांडवी एक्सप्रेस विक्रोळी स्टेशनवर अडकली, मध्यरेल्वेचं वेळापत्रक खोळंबलं; लोकल गाड्यांच्या वाहतुकीवरही परिणाम
मांडवी एक्सप्रेस विक्रोळी स्टेशनवर अडकली, मध्यरेल्वेचं वेळापत्रक खोळंबलं; लोकल गाड्यांच्या वाहतुकीवरही परिणाम
Eknath Shinde Speech Kartiki Ekadashi Pandharpur 2026: सरकार आणि शिवसेना शेतकऱ्यांसोबत, कोणतंही वेडंवाकडं पाऊल उचलू नका; एकनाथ शिंदेंचं पंढरपुरातून आवाहन
सरकार आणि शिवसेना शेतकऱ्यांसोबत, कोणतंही वेडंवाकडं पाऊल उचलू नका; एकनाथ शिंदेंचं पंढरपुरातून आवाहन

व्हिडीओ

Sanjay Raut PC Mumbai : इंदू मिल स्मारकाची किंमत का वाढतेय याचा सरकारने खुलासा करावा
Sanjay Raut Mumbai : नागपूरचं नामांतर दीक्षाभूमी करा, आम्ही सरकारच्या बाजूने; संजय राऊतांची मागणी
Dadar Station Name Change : रेल्वे नव्हे मेट्रो स्टेशन, 'चैत्यभूमी'वरून कन्फ्युजन Special Report
Shaina NC Controversy : 'दाखल करा गुन्हा', माफीनंतरही टार्गेट शायना Special Report
Sanjay Raut UNCUT : फोटो आणलाच कशाला? त्या बाईवर गुन्हा दाखल करा, राऊतांची मोठी मागणी

फोटो गॅलरी

पर्सनल कॉर्नर

टॉप आर्टिकल
टॉप रील्स
Deepali Sayyad : चित्रपटात रूपाली नाही तर...; दिपाली सय्यद यांनी सांगितलं पात्राचं नाव, म्हणाल्या चित्रपट रिलीज होऊ नये यासाठी अडचणी आणल्या जातायत, चाकणकरांचं नाव घेत आंदोलनाचाही दिला इशारा
चित्रपटात रूपाली नाही तर...; दिपाली सय्यद यांनी सांगितलं पात्राचं नाव, म्हणाल्या चित्रपट रिलीज होऊ नये यासाठी अडचणी आणल्या जातायत, चाकणकरांचं नाव घेत आंदोलनाचाही दिला इशारा
Mumbai Railway News: मांडवी एक्सप्रेस विक्रोळी स्टेशनवर अडकली, मध्यरेल्वेचं वेळापत्रक खोळंबलं; लोकल गाड्यांच्या वाहतुकीवरही परिणाम
मांडवी एक्सप्रेस विक्रोळी स्टेशनवर अडकली, मध्यरेल्वेचं वेळापत्रक खोळंबलं; लोकल गाड्यांच्या वाहतुकीवरही परिणाम
Kartiki Ekadashi Pandharpur 2026: रामकृष्ण हरी...विठ्ठल विठ्ठल! कार्तिकी एकादशीनिमित्त एकनाथ शिंदेंकडून विठ्ठल-रुक्मिणीची सपत्नीक पूजा, Photo
रामकृष्ण हरी...विठ्ठल विठ्ठल! कार्तिकी एकादशीनिमित्त एकनाथ शिंदेंकडून विठ्ठल-रुक्मिणीची सपत्नीक पूजा, Photo
Eknath Shinde Speech Kartiki Ekadashi Pandharpur 2026: सरकार आणि शिवसेना शेतकऱ्यांसोबत, कोणतंही वेडंवाकडं पाऊल उचलू नका; एकनाथ शिंदेंचं पंढरपुरातून आवाहन
सरकार आणि शिवसेना शेतकऱ्यांसोबत, कोणतंही वेडंवाकडं पाऊल उचलू नका; एकनाथ शिंदेंचं पंढरपुरातून आवाहन
Hemant Nimbalkar : बेंगळुरुतील जीवघेणी वाहतूक कोंडी सुटणार अन् गुन्ह्यांवरही नियंत्रण येणार; 'आयटी हब'च्या सुरक्षेची जबाबदारी मराठमोळ्या IPS अधिकाऱ्यावर
बेंगळुरुतील जीवघेणी वाहतूक कोंडी सुटणार अन् गुन्ह्यांवरही नियंत्रण येणार; 'आयटी हब'च्या सुरक्षेची जबाबदारी मराठमोळ्या IPS अधिकाऱ्यावर
Land Deal Cash Limit : जमीन व्यवहारातील काळ्या पैशाला बसणार चाप! 2 लाखांवरील रोख व्यवहारांची माहिती थेट आयकर विभागाला जाणार; फडणवीस सरकारचा मोठा निर्णय
जमीन व्यवहारातील काळ्या पैशाला बसणार चाप! 2 लाखांवरील रोख व्यवहारांची माहिती थेट आयकर विभागाला जाणार; फडणवीस सरकारचा मोठा निर्णय
Rahul Gandhi: राजस्थान जिल्हा परिषद, पंचायत समिती निवडणुकीत काँग्रेसचा दणदणीत विजय, राहुल गांधी यांची खास पोस्ट, म्हणाले... 
राजस्थान जिल्हा परिषद, पंचायत समिती निवडणुकीत काँग्रेसचा दणदणीत विजय, राहुल गांधी यांची खास पोस्ट, म्हणाले...
Team India : टीम इंडियाचा 306 धावांनी विजय, नेपाळचा संघ 26 धावांवर बाद, प्रिन्स यादव, हर्षित राणाच्या गोलंदाजीसमोर नेपाळच्या फलंदाजीचा पालापाचोळा
टीम इंडियानं उडवला नेपाळचा धुव्वा, नेपाळचा संघ 26 धावांवर बाद, भारताचा 306 धावांनी विजय
Embed widget