Atideb Sarkar Speech : आयडियाज ऑफ इंडियामध्ये एबीपी नेटवर्कचे मुख्य संपादक अतिदेब सरकार यांचं भाषण

Atideb Sarkar Speech : आयडियाज ऑफ इंडियामध्ये एबीपी नेटवर्कचे मुख्य संपादक अतिदेब सरकार यांचं भाषण

आयडियाज ऑफ इंडिया 2026 मध्ये आपले स्वागत आहे.

गेल्या वर्षी आपण मानवतेच्या पुढील क्षितिजाबद्दल बोललो होतो.

तेव्हापासून मानवजात संघर्षाच्या गर्तेत अडकलेली आहे.

उपखंडात युद्ध आले आहे; व्हाइट हाऊसने शुल्क आकारून जागतिक व्यापारात व्यत्यय आणला; अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाने तो निर्णय रद्द केला; भारताने युरोपियन युनियनसोबत मुक्त व्यापार कराराची वाटाघाटी पूर्ण केली; भारतातील शेतकरी संघटना अमेरिकेसोबतच्या कराराला विरोध करत आहेत; गाझामध्ये अजूनही संघर्ष सुरू आहे; व्हेनेझुएलामध्ये सत्तांतर झाले आहे; इराणमध्ये तणाव निर्माण झाले आहेत; आणि युक्रेनमधील युद्ध संपवण्यासाठी अनेक प्रयत्न झाले तरी अद्याप शांतता प्रस्थापित झालेली नाही.

जागतिक राजकारणात शांतता ही आपोआप मिळत नाही.

2014 मध्ये हेन्री किसिंजर यांनी असा युक्तिवाद केला होता की जगाला परस्पर संमतीवर आधारित व्यवस्था आवश्यक आहे — “मान्य कृतींना मर्यादा घालणारे नियमांचे एक संच”, ज्याला राष्ट्रांमध्ये वैधता लाभलेली असेल आणि शक्ती-संतुलनाद्वारे अंमलात आणले जाईल. अन्यथा पर्याय म्हणजे अराजकतेकडे घसरण.

1648 मधील वेस्टफेलियाच्या शांतता करारातून उदयास आलेली आंतरराष्ट्रीय व्यवस्था सार्वभौमत्व, परस्पर हस्तक्षेप न करणे आणि शक्ती-संतुलन या तत्त्वांवर आधारित होती. पुढील अनेक शतकांपर्यंत याच व्यवस्थेने आंतरराष्ट्रीय संबंधांना दिशा दिली.

मात्र तांत्रिक बदल, वाढते परस्परसंबंध आणि वेगवेगळ्या प्रकारच्या व्यवस्थेची संकल्पना मांडणाऱ्या राष्ट्रांच्या उदयानं या वेस्टफेलियन व्यवस्थेला आव्हान दिले आहे, असे किसिंजर यांनी नमूद केले. युरोपने स्वतःच ही व्यवस्था मोठ्या प्रमाणात मागे टाकली, इतके की खंडीय प्रशासकीय यंत्रणा चलन आणि सीमांवर नियंत्रण ठेवते.

रशिया युरोपसाठी एक कोडेच राहिले — इतर कोणत्याही शक्तीपेक्षा अधिक युद्धे सुरू करणारा, पण त्याच वेळी कोणत्याही एकाच राष्ट्राला खंडावर प्रभुत्व मिळू न देणारा. अमेरिकन परंपरा आदर्शवादी आणि वास्तववादी अशा दोन प्रवाहांत विभागलेली दिसते — एकीकडे लोकशाही मूल्ये जगभर पसरवण्याची भूमिका, तर दुसरीकडे राष्ट्रीय हित जपण्याची आणि शक्ती-संतुलन राखण्याची भूमिका. चीनची व्यवस्थेची संकल्पना ऐतिहासिकदृष्ट्या श्रेणीबद्ध होती — मध्य राज्याला इतर राष्ट्रांनी मान्यता देण्याची.

किसिंजर यांना वाटत होते की जगाने वैधता आणि शक्ती या दोन्हींवर आधारित नवीन, स्थिर व्यवस्था निर्माण केली पाहिजे — समकालीन वास्तवांशी सुसंगत अशी वेस्टफेलियन व्यवस्थेची आधुनिक आवृत्ती.