एक्स्प्लोर

ISRO SpaDeX Docking : इस्त्रोकडून अंतराळात डॉकिंग प्रणालीची मोहीम फत्ते; दोन अंतराळयान जोडले, चांद्रयान 4 मोहिमेसाठी शंभर हत्तींचे बळ

ISRO SpaDeX Docking : मोहीम फत्ते झाल्याने चांद्रयान-4, गगनयान आणि भारतीय अंतराळ स्थानकासारख्या मोहिमांना शंभर हत्तींचे बळ मिळालं आहे. चांद्रयान-4 मोहिमेत चंद्राच्या मातीचे नमुने पृथ्वीवर आणले जातील.

ISRO SpaDeX Docking : अंतराळात दोन अंतराळयानांना यशस्वीरित्या डॉक करणारा भारत हा चौथा देश ठरला आहे. याआधी केवळ रशिया, अमेरिका आणि चीनलाच हे यश मिळाले आहे. इस्रोने अंतराळात डॉकिंग यशस्वी झाल्याचे म्हटले आहे. आज 16 जानेवारीला ही मोहीम फत्ते झाल्याने चांद्रयान-4, गगनयान आणि भारतीय अंतराळ स्थानकासारख्या मोहिमांना शंभर हत्तींचे बळ मिळालं आहे. चांद्रयान-4 मोहिमेत चंद्राच्या मातीचे नमुने पृथ्वीवर आणले जातील. गगनयान मोहिमेत मानवाला अवकाशात पाठवले जाणार आहे. ISRO ने 30 डिसेंबर 2024 रोजी रात्री 10 वाजता श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रातून अंतराळ डॉकिंग प्रयोग मोहीम प्रक्षेपित केली होती. या अंतर्गत PSLV-C60 रॉकेटच्या सहाय्याने पृथ्वीपासून 470 किमीवर दोन अंतराळ यान तैनात करण्यात आले.

7 जानेवारी रोजी या मोहिमेत दोन्ही अंतराळयान जोडले जाणार होते, परंतु ते पुढे ढकलण्यात आले. त्यानंतर 9 जानेवारीलाही तांत्रिक अडचणींमुळे डॉकिंग पुढे ढकलण्यात आले. 12 जानेवारी रोजी अंतराळयानांना ३ मीटर जवळ आणल्यानंतर त्यांना पुन्हा सुरक्षित अंतरावर नेण्यात आले. 

डॉकिंगनंतर इस्रोने कोणती माहिती दिली? 

यशस्वी डॉकिंगनंतर इस्रोने सांगितले, अंतराळयानाचे डॉकिंग यशस्वीरीत्या पूर्ण झाले! एक ऐतिहासिक क्षण.  अंतराळयानामधील अंतर 15 मीटरवरून 3 मीटरपर्यंत खाली आणले गेले. डॉकिंग अचूकतेने सुरू करण्यात आले, परिणामी अंतराळयान यशस्वीपणे कॅप्चर करण्यात आले. डॉकिंग यशस्वीरित्या पूर्ण झाले. स्पेस डॉकिंग यशस्वी करणारा भारत हा चौथा देश ठरला. संपूर्ण टीमचे अभिनंदन! भारताचे अभिनंदन! डॉकिंगनंतर, दोन अंतराळ यानांवर एकच वस्तू म्हणून नियंत्रण ठेवण्यात यश आले. अनडॉकिंग आणि पॉवर ट्रान्सफर चेक येत्या काही दिवसांत घेण्यात येतील.

Spacex मिशनचे उद्दिष्ट काय होते?

  • जगाला डॉकिंग आणि अनडॉकिंग तंत्रज्ञान दाखवणे
  • पृथ्वीच्या कक्षेत दोन लहान अंतराळयानांचे डॉकिंग आणि अनडॉकिंग तंत्रज्ञान प्रदर्शित करण्यासाठी.
  • दोन डॉक केलेल्या स्पेसक्राफ्टमध्ये इलेक्ट्रिक पॉवर हस्तांतरित करण्याच्या तंत्रज्ञानाचे प्रदर्शन करण्यासाठी.
  • स्पेस डॉकिंग म्हणजे अंतराळात दोन स्पेसक्राफ्ट जोडणे किंवा जोडणे.

दोन अंतराळयान कसे जवळ आले ते जाणून घ्या

  • 30 डिसेंबर रोजी, दोन लहान अंतराळयान, लक्ष्य आणि चेझर, PSLV-C60 रॉकेटद्वारे 470 किमी उंचीवर वेगवेगळ्या कक्षांमध्ये सोडण्यात आले.
  • तैनातीनंतर, दोन्ही अंतराळयानाचा वेग ताशी 28,800 किलोमीटर इतका झाला. हा वेग बुलेटच्या वेगापेक्षा 10 पट जास्त होता.
  • दोन अंतराळयानांमध्ये थेट संपर्क नव्हता. त्यांना जमिनीवरून मार्गदर्शन करण्यात आले. दोन्ही अंतराळयान एकमेकांच्या जवळ आणले गेले.
  • 5 किमी आणि 0.25 किमी दरम्यानचे अंतर निर्धारित करण्यासाठी लेझर श्रेणी शोधकांचा वापर केला गेला.
  • एक डॉकिंग कॅमेरा 300 मीटर ते 1 मीटरच्या श्रेणीसाठी वापरला गेला. तर 1 मीटर ते 0 मीटर अंतरावर व्हिज्युअल कॅमेरे वापरात आले.

यशस्वी डॉकिंगनंतर, आता येत्या काही दिवसांत दोन अंतराळयानांमधील विद्युत ऊर्जा हस्तांतरणाचे प्रात्यक्षिक केले जाईल. त्यानंतर स्पेसक्राफ्टचे अनडॉकिंग होईल आणि ते दोघेही आपापल्या पेलोडचे ऑपरेशन सुरू करतील. हे सुमारे दोन वर्षे मौल्यवान डेटा प्रदान करणे सुरू ठेवेल.

चांद्रयान-4 सारख्या मोहिमांचे यश अवलंबून 

चांद्रयान-4 मोहिमेत या तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाईल ज्यामध्ये चंद्रावरील नमुने पृथ्वीवर परत आणले जातील.
अंतराळ स्थानक तयार करण्यासाठी आणि नंतर तेथे प्रवास करण्यासाठी डॉकिंग तंत्रज्ञानाची देखील आवश्यकता असेल.
हे तंत्रज्ञान गगनयान मोहिमेसाठी देखील आवश्यक आहे ज्यामध्ये मानवांना अंतराळात पाठवले जाईल.
हे तंत्रज्ञान उपग्रह सेवा, आंतरग्रह मोहिमेसाठी आणि चंद्रावर मानव पाठवण्यासाठी आवश्यक आहे.

भारताने  डॉकिंग यंत्रणेचे पेटंट घेतले

या डॉकिंग यंत्रणेला 'इंडियन डॉकिंग सिस्टम' असे नाव देण्यात आले आहे. इस्रोने या डॉकिंग प्रणालीचे पेटंटही घेतले आहे. कोणतीही अंतराळ संस्था या अत्यंत गुंतागुंतीच्या प्रक्रियेचे तपशील शेअर करत नसल्यामुळे भारताला स्वतःची डॉकिंग यंत्रणा विकसित करावी लागली.

इतर महत्वाच्या बातम्या 

महत्त्वाच्या बातम्या

Rahul Gandhi: राजस्थान जिल्हा परिषद, पंचायत समिती निवडणुकीत काँग्रेसचा दणदणीत विजय, राहुल गांधी यांची खास पोस्ट, म्हणाले... 
राजस्थान जिल्हा परिषद, पंचायत समिती निवडणुकीत काँग्रेसचा दणदणीत विजय, राहुल गांधी यांची खास पोस्ट, म्हणाले...
Bangladesh Crisis : बांगलादेशात पुन्हा हिंसाचाराचा वणवा, बॉम्बस्फोट अन् जाळपोळ; पंतप्रधान तारिक रहमान यांचे भारताकडे बोट, मोठा आरोप
बांगलादेशात पुन्हा हिंसाचाराचा वणवा, बॉम्बस्फोट अन् जाळपोळ; पंतप्रधान तारिक रहमान यांचे भारताकडे बोट, मोठा आरोप
धक्कादायक! दारुमुळं अनेक कुटुंबं उद्ध्वस्त, मणिपूरमध्ये आत्तापर्यंत 15 जणांचा मृत्यू तर 181 जणावर उपचार सुरु 
धक्कादायक! दारुमुळं अनेक कुटुंबं उद्ध्वस्त, मणिपूरमध्ये आत्तापर्यंत 15 जणांचा मृत्यू तर 181 जणावर उपचार सुरु 
Rajasthan Panchayat Elections : राजस्थान जिल्हा परिषद निवडणुकीत काँग्रेसची लाट, 37 पैकी 27 जिल्हा परिषदेत काँग्रेसची सत्ता,राजधानी जयपूरमध्येही भाजपचा पराभव
काँग्रेसची राजस्थानात लाट, जिल्हा परिषद-पंचायत समितीच्या निवडणुकीत भाजपचा पराभव, मुख्यमंत्री शर्मांना धक्का 

व्हिडीओ

Sanjay Raut PC Mumbai : इंदू मिल स्मारकाची किंमत का वाढतेय याचा सरकारने खुलासा करावा
Sanjay Raut Mumbai : नागपूरचं नामांतर दीक्षाभूमी करा, आम्ही सरकारच्या बाजूने; संजय राऊतांची मागणी
Dadar Station Name Change : रेल्वे नव्हे मेट्रो स्टेशन, 'चैत्यभूमी'वरून कन्फ्युजन Special Report
Shaina NC Controversy : 'दाखल करा गुन्हा', माफीनंतरही टार्गेट शायना Special Report
Sanjay Raut UNCUT : फोटो आणलाच कशाला? त्या बाईवर गुन्हा दाखल करा, राऊतांची मोठी मागणी

फोटो गॅलरी

पर्सनल कॉर्नर

टॉप आर्टिकल
टॉप रील्स
Hemant Nimbalkar : बेंगळुरुतील जीवघेणी वाहतूक कोंडी सुटणार अन् गुन्ह्यांवरही नियंत्रण येणार; 'आयटी हब'च्या सुरक्षेची जबाबदारी मराठमोळ्या IPS अधिकाऱ्यावर
बेंगळुरुतील जीवघेणी वाहतूक कोंडी सुटणार अन् गुन्ह्यांवरही नियंत्रण येणार; 'आयटी हब'च्या सुरक्षेची जबाबदारी मराठमोळ्या IPS अधिकाऱ्यावर
Land Deal Cash Limit : जमीन व्यवहारातील काळ्या पैशाला बसणार चाप! 2 लाखांवरील रोख व्यवहारांची माहिती थेट आयकर विभागाला जाणार; फडणवीस सरकारचा मोठा निर्णय
जमीन व्यवहारातील काळ्या पैशाला बसणार चाप! 2 लाखांवरील रोख व्यवहारांची माहिती थेट आयकर विभागाला जाणार; फडणवीस सरकारचा मोठा निर्णय
Rahul Gandhi: राजस्थान जिल्हा परिषद, पंचायत समिती निवडणुकीत काँग्रेसचा दणदणीत विजय, राहुल गांधी यांची खास पोस्ट, म्हणाले... 
राजस्थान जिल्हा परिषद, पंचायत समिती निवडणुकीत काँग्रेसचा दणदणीत विजय, राहुल गांधी यांची खास पोस्ट, म्हणाले...
Team India : टीम इंडियाचा 306 धावांनी विजय, नेपाळचा संघ 26 धावांवर बाद, प्रिन्स यादव, हर्षित राणाच्या गोलंदाजीसमोर नेपाळच्या फलंदाजीचा पालापाचोळा
टीम इंडियानं उडवला नेपाळचा धुव्वा, नेपाळचा संघ 26 धावांवर बाद, भारताचा 306 धावांनी विजय
राहुल गांधींचे लोकसभा सदस्यत्व 24 तासात रद्द केले, सुनील केदारांवर तातडीनं कारवाई, महेश बालदींबाबत विधानसभा अध्यक्षांची निष्क्रियता स्पष्ट दिसते : हर्षवर्धन सपकाळ
कायदा विरोधकांसाठी तातडीने आणि सत्ताधाऱ्यांसाठी सोयीने, हा भाजपचा दुटप्पीपणा: हर्षवर्धन सपकाळ
आर्ची परश्याच्या गाजलेल्या दृश्याची साक्षीदार, सैराट चित्रपटातील विहीर पडली कोरडी, 61 वर्षांनंतर दुष्काळाचे भीषण वास्तव
आर्ची परश्याच्या गाजलेल्या दृश्याची साक्षीदार, सैराट चित्रपटातील विहीर पडली कोरडी, 61 वर्षांनंतर दुष्काळाचे भीषण वास्तव
ABP माझा टॉप 10 हेडलाईन्स | 20 नोव्हेंबर 2026 | शुक्रवार
ABP माझा टॉप 10 हेडलाईन्स | 20 नोव्हेंबर 2026 | शुक्रवार
FDA Guidelines Health Supplements :  जीममध्ये जाणाऱ्या तरुणांनो-सोशल मीडिया इन्फ्लुएंसर्सनो सावधान! हेल्थ सप्लिमेंट्स अन् प्रोटीन पावडरवर FDAचा मोठा चाप; दिशाभूल केल्यास 10 लाखांचा दंड
जीममध्ये जाणाऱ्या तरुणांनो-सोशल मीडिया इन्फ्लुएंसर्सनो सावधान! हेल्थ सप्लिमेंट्स अन् प्रोटीन पावडरवर FDAचा मोठा चाप; दिशाभूल केल्यास 10 लाखांचा दंड
Embed widget