Earphones And Ear Damage: मोठ्या आवाजात हेडफोनमध्ये म्युझिक ऐकताय? तरुणांच्या श्रवणशक्तीवर होतोय गंभीर परिणाम, वाचा तज्ञांचा सल्ला

Earphones And Ear Damage: २०-३० वयोगटातील १० पैकी ६ तरुणांना श्रवणविषयक तक्रारी; मोठ्या आवाजात इअरफोनचा वापर टाळण्याचा तज्ज्ञांचा सल्ला

Earphones And Ear Damage

Source : ABPLIVE AI

मुंबई :- हेडफोन आणि इअरफोनचा वाढता वापर तरुणांच्या श्रवणशक्तीवर दुष्परिणाम करत आहे. वारंवार इअरफोनचा वापर, जास्त वेळ डिजिटल उपकरणांवर घालवणे आणि शहरांमध्ये वाढलेली आवाजाची पातळी यामुळे २० ते ३० वयोगटातील तरुणांमध्ये श्रवणविषयक समस्या वाढत आहेत. योग्य वेळी प्रतिबंधात्मक उपाय न केल्यास ही समस्या पुढे जाऊन कायमस्वरूपी श्रवणशक्ती कमी होण्याचे मुख्य कारण ठरू शकते. आजच्या डिजिटल युगात अनेक तरुण दररोज कामाच्या ठिकाणी, संगीत फावल्या वेळेत तसेच प्रवासात संगीत ऐकण्यासाठी, गेमिंग किंवा ऑनलाइन कंटेंट पाहण्यासाठी तासन्‌तास इअरफोनचा वापर करतात. मात्र सतत मोठ्या आवाजाच्या संपर्कात राहिल्याने कानांना विश्रांती मिळत नाही. यामुळे कानाच्या आतील संवेदनशील संरचनेवर परिणाम होऊन श्रवणशक्ती कमी होण्याचा धोका वाढतो.

मुंबईतील अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटल येथील कान, नाक, घसा विकार तज्ज्ञ डॉ. अंकित जैन म्हणाले, इअरफोन्स हा प्रत्येकाच्या दैनंदिन जीवनाचा एक अविभाज्य भाग ठरला आहे, परंतु त्याच्या जास्त आवाजामुळे कालांतराने श्रवणशक्तीला हानी पोहोचू शकते. आपल्या कानाच्या आतील भागात नाजूक संवेदी पेशी असतात ज्या मेंदूसाठी ध्वनीच्या माध्यमातून  सिग्नल पोहोतवणाचे काम करतात. मोठ्या आवाजाच्या सततच्या संपर्कामुळे या पेशींचे कायमचे नुकसान होऊ शकते आणि एकदा त्या प्रभावित झाल्या की त्या पुन्हा निर्माण होऊ शकत नाहीत. दरमहा, २०-३० वयोगटातील जवळजवळ ६०% व्यक्तींना हेडफोन्सचा दीर्घकाळ वापर आणि मोठ्या आवाजाच्या वारंवार संपर्कामुळे श्रवण क्षमता कमी झाल्याची लक्षणं दिसून येतात.

डॉ. जैन  पुढे सांगतात की, १० पैकी ६ तरुण कानात सतत आवाज येणे (टिनिटस), संभाषण स्पष्ट ऐकू न येणे किंवा मोबाईल-लॅपटॉपवरील आवाज वारंवार वाढवण्याची गरज भासणे अशा तक्रारी नोंदवतात. अशा सवयी दीर्घकाळ आढळल्यास भविष्यात कायमस्वरूपी श्रवणशक्ती कमी होण्याचा धोका वाढू शकतो.

शहरी वातावरणातील वाढत्या आवाजाच्या पातळीमुळेही ही समस्या तीव्रतेने वाढत असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात. वाढता ट्राफिक, सुरु असलेली बांधकामे आणि सार्वजनिक ठिकाणांवरील गोंगाट यामुळे बरेचजण कामातील हेडफोन्सचा आवाज वाढवतात, ज्याचा थेट परिणाम त्यांच्या कानांवर होतो.

डोंबिवलीतील एम्स हॉस्पिटलच्या ईएनटी सर्जन डॉ. नेहा पंगम म्हणाल्या, सध्या दरमहा २० ते ३० वयोगटातील सुमारे ४० टक्के तरुणांमध्ये श्रवणविषयक समस्यांची सुरुवातीची लक्षणे दिसू आली आहेत. कानात आवाज येणे, गर्दीत स्पष्ट ऐकू न येणे, वारंवार लोकांना पुन्हा बोलण्यास सांगावे लागणे, कानात दाब जाणवणे किंवा फोनवरील आवाज सतत वाढवावा लागणे अशा तक्रारी वाढत आहेत. हे तरुणांमधील श्रवण क्षमतेसंबंधीत समस्या वाढल्याचे स्पष्ट करते.

तज्ज्ञांच्या मते, श्रवणक्षमता चांगली रहावी याकरिता चांगल्या सवयी अंगीकारणे अत्यंत आवश्यक आहे. इअरफोनचा आवाज मध्यम पातळीवर ठेवणे, सलग काही  हेडफोन्सचा वापर टाळणे, अधुनमधुन विश्रांती घेणे, गोंगाट असलेल्या जागी संरक्षणात्मक उपाय करणे यामुळे श्रवणशक्तीचे संरक्षण करता येते. तसेच इअरफोनचा जास्त वापर करणाऱ्यांनी नियमित श्रवण तपासणी करून घेणे गरजेचे आहे.  डॉक्टरांच्या मते, तरुण पिढीने विशेष सावधगिरी बाळगली नाही तर भविष्यात श्रवणशक्ती कमी होण्याचे प्रमाण वाढू शकते. त्यामुळे तुमच्या श्रवण क्षमतेच्या बाबतीत निरोगी सवयी अंगीकारणे आणि कानांच्या समस्येकडे वेळीच लक्ष देणे गरजेचे आहे.