Uttarakhand landslide risk 2025: उत्तराखंडच्या पर्वतरांगा धोक्याच्या खाईत! संपूर्ण राज्य भूस्खलनाच्या धोक्यात, केदारनाथचा प्रवास देखील अत्यंत धोकादायक, तब्बल 51 डेंजर झोन

केदारनाथचा प्रवास देखील अत्यंत धोकादायक बनला आहे. रुद्रप्रयाग जिल्ह्यातील महामार्गावर 51 धोकादायक क्षेत्रे आधीच तयार झाली आहेत, त्यापैकी 13 या वर्षीच्या पावसाळ्यात घडली.

GSI report on landslides| Uttarakhand landslide risk 2025

Source : Facebook

GSI report on Uttarakhand landslides: उत्तराखंडमधील पर्वत आता गंभीर धोक्यात आहेत. भारतीय भूगर्भ सर्वेक्षण (GSI) च्या ताज्या अहवालानुसार, राज्याचा अंदाजे 22 टक्के भाग उच्च भूस्खलनाच्या क्षेत्रात आहे. यामध्ये चमोली, रुद्रप्रयाग, टिहरी आणि उत्तरकाशी जिल्हे (Chamoli Rudraprayag Tehri Uttarkashi landslide) समाविष्ट आहेत, जिथे सुमारे 15 लाख लोक राहतात. दरवर्षी नवीन भेगा, तुटलेले रस्ते आणि वाहणाऱ्या नद्या येऊ घातलेल्या आपत्तीचे संकेत देतात. अहवालात असे म्हटले आहे की राज्याचा 32 टक्के भाग मध्यम जोखमीत आणि 46 टक्के कमी जोखमीत आहे. याचा अर्थ जवळजवळ संपूर्ण राज्य भूस्खलनाच्या धोक्यात आहे. भूस्खलनांवरील संसदेत सादर केलेल्या अहवालात, GSI ने 91 हजार भूस्खलनांचा डेटा गोळा केला आहे. केदारनाथचा प्रवास देखील अत्यंत धोकादायक बनला आहे. रुद्रप्रयाग जिल्ह्यातील महामार्गावर 51 धोकादायक क्षेत्रे आधीच तयार झाली आहेत, त्यापैकी 13 या वर्षीच्या पावसाळ्यात घडली.

या पावसाळ्यात 120 लोकांचा मृत्यू (Uttarakhand flood and landslide deaths) 

या पावसाळ्यात राज्याचे 3 हजार कोटी रुपयांहून अधिक नुकसान झाले आहे, ज्यामध्ये 120 हून अधिक लोक मृत्युमुखी पडले आहेत आणि 150 जण बेपत्ता आहेत. 5 हजारहून अधिक घरांचे नुकसान झाले आहे. तज्ञांचे म्हणणे आहे की ऑल-वेदर रोड, जलविद्युत प्रकल्प आणि या भागातील अनियंत्रित बांधकामांमुळे धोका आणखी वाढला आहे.

विकास योजनांचे वैज्ञानिक मूल्यांकन आवश्यक (GSI report on landslides) 

भूगर्भशास्त्रज्ञ डॉ. एस.पी. सती म्हणतात, "विकास योजनांचे वैज्ञानिक मूल्यांकन आवश्यक आहे. हिमाचल प्रदेशचा 29 भाग भूस्खलनाच्या उच्च धोक्यात आहे. लडाख आणि नागालँडलाही हाच धोका आहे. अहवालात संवेदनशील क्षेत्रे ओळखण्याची आणि झोनिंग नियमांनुसार त्यांचा विकास करण्याची आणि उतार स्थिर करण्यासाठी उपाययोजना करण्याची शिफारस केली आहे.

ही परिस्थिती निर्माण करणारी प्रमुख कारणे (Landslide causes in Himalayas) 

• पर्वतीय खडक कमकुवत आणि तुटलेले आहेत, ज्यामुळे ते घसरण्याची शक्यता असते.
• मुसळधार किंवा दीर्घकाळापर्यंत पाऊस पडल्याने माती पाण्याखाली जाते आणि घसरते.
• ढगफुटी आणि कमी कालावधीत मुसळधार पाऊस पडल्याने उतार कोसळू शकतात.
• रस्ता बांधण्यासाठी डोंगरावर तीव्र कट केल्याने उतार अस्थिर होतो.
• बांधकामाचा कचरा उतारावर टाकल्याने वजन वाढते, पाण्याचा प्रवाह रोखला जातो.
• जंगलतोड झाडांच्या मुळांना नष्ट करते आणि मातीची पकड कमकुवत करते.
• वारंवार होणाऱ्या लहान भूकंपांमुळे उतार सैल करणे.
• उतारांवरील पाणी योग्यरित्या निचरा होऊ शकत नसल्यास, माती ओली होते आणि वाहून जाते.
• अनियोजित भव्य  इमारती, हॉटेल्स आणि पार्किंग लॉट उतारांवर जास्त भार टाकतात.
• खाणकाम, स्फोट आणि बोगदे खोदणे जमिनीची हालचाल आणि फ्रॅक्चरला कारणीभूत ठरते.
• जलविद्युत प्रकल्पांमुळे स्थानिक भूजल आणि उताराची परिस्थिती बदलते.
• हवामान बदलामुळे अतिवृष्टीच्या घटनांमध्ये वाढ झाली आहे. वळणांवर जाळ्यांचा अभाव उतार घसरण्याचे कारण बनतो.

 

• स्रोत: केंद्रीय आपत्ती व्यवस्थापन संस्था आणि उत्तराखंड राज्य आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाकडून माहिती.

इतर महत्वाच्या बातम्या