Children's Screen Time : वाढता स्क्रीन टाइमचा होतोय मुलांच्या वर्तणुकीवर परिणाम; तज्ज्ञांनी दिला पालकांना सतर्कतेचा इशारा

मोबाईल, टॅब आणि टीव्हीसमोर वाढता जास्त वेळ घालवणाऱ्या मुलांमध्ये दिवसेंदिवस स्वभावातील आक्रमकपणा, चिडचिड, नैराश्य, एकाग्रतेचा अभाव दिसून येतो

Tips to help limit children's screen time

Source : ABP

पुणे : मोबाईल, टॅब आणि टीव्हीसमोर वाढता जास्त वेळ घालवणाऱ्या मुलांमध्ये दिवसेंदिवस स्वभावातील आक्रमकपणा, चिडचिड, नैराश्य, एकाग्रतेचा अभाव दिसून येतो आणि वर्तणुकीतील समस्यांमध्येही वाढ होत असल्याची माहिती तज्ज्ञांनी दिली. शारीरिक हालचालींचा अभाव आणि डिजिटल साधनांचा वाढता वापर हे यामागील प्रमुख घटक आहेत.

डॉ. तुषार पारीख, वरिष्ठ सल्लागार नवजात तज्ञ आणि विभागप्रमुख, मदरहूड हॉस्पिटल, खराडी, पुणे  यांनी सांगितले की, वाढता स्क्रीन टाईम थेट परिणाम मुलांच्या मेंदूवर परिणाम करतो. डिजिटल कंटेंट मेंदूतील ‘रिवॉर्ड सिस्टीम’ सतत सक्रिय ठेवतो, ज्यामुळे डोपामाइनचे प्रमाण वाढते आणि मुलांना सतत उत्तेजनाची सवय लागते. दर महिन्याला ४ ते १४ वयोगटातील सुमारे ८ ते १० मुलांमध्ये आक्रमकपणा, चिडचिड होणे, झोपेच्या तक्रारी, एकाग्रतेचा अभाव आणि एकाकीपणा अशा समस्या उद्भवत आहेत.

ते पुढे सांगतात की, वाढत्या स्क्रीन टाइममुळे मुलांची त्यांच्या भावनांवर नियंत्रण ठेवण्याची क्षमता कमी होते. संवाद कमी झाल्याने भाषेच्या विकासावर परिणाम होऊ शकतो. तसेच, सायबरबुलिंग किंवा चुकीच्या ऑनलाइन कंटेंटमुळे मुलांच्या आत्मविश्वासावर त्याचा परिणाम होतो. तज्ज्ञांच्या मते, या समस्यांकडे दुर्लक्ष केल्यास पुढे नैराश्य, आत्मविश्वास कमी होणे आणि कुटुंबातील तणाव वाढू शकतो. मात्र, वेळीच उपचार केल्यास मुलांच्या वर्तणुकीत सुधारणा शक्य आहे.

पालकांसाठी महत्त्वाच्या सूचना

• 2 वर्षाच्या आतील मुलांना स्क्रीन टाइम देऊ नका.
• 2 वर्षावरील  मुलांचा स्क्रीन टाइम दिवसाला दोन तासांपर्यंत मर्यादित ठेवावा.
• दररोज किमान 45 मिनिटे मैदानी खेळ किंवा व्यायामाला प्रोत्साहन द्यावे.
• जेवताना तसेच झोपण्यापुर्वी खोलीत मोबाईलचा वापर टाळा.
• मुलांशी नियमित संवाद साधून त्यांच्या भावना समजून घ्या.
• गरज असल्यास समुपदेशन किंवा वर्तणुकीसंबंधीत उपचार घ्या.

मुलांच्यावर्तणुकीत बदल जाणवल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. स्क्रीनचा मर्यादीत वापर, सक्रिय जीवनशैली आणि पालकांकडून मानसिक आधार मिळाल आधार मिळाल्यास  मुलांचे मानसिक आणि शैक्षणिक आरोग्य सुरक्षित राहते.

डॉ. जितेंद्र गांधी( बालरोग व नवजात शिशु तज्ञ, अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटल, पुणे) म्हणाले की, वाढत्या स्क्रीन टाईममुळे मुलं आपल्या कुटुंबापासून दूर राहू लागतात, अभ्यासात मागे पडतात आणि गॅजेट्स हातातून काढून घेतल्यावर संताप व्यक्त करतात. दर महिन्याला ४ ते ५ मुले ही एकाग्रता कमी होणे, डोकेदुखी, कल्पनाशक्तीचा अभाव आणि कुटुंबीयांशी कमी संवाद अशा तक्रारींसह येतात.

हे ही वाचा -