Patanjali : भारत-रशियाच्या संबंधांना 'योग' आणि 'वेलनेस'ची साथ, पतंजली आणि मॉस्कोमध्ये ऐतिहासिक सामंजस्य करार
Patanjali Russia MoU : पतंजली समूह आणि मॉस्को सरकारमधील करार आरोग्य पर्यटन, कुशल मनुष्यबळ देवाणघेवाण आणि संशोधनावर आधारित असेल. यामुळे भारताच्या 'सॉफ्ट पॉवर'ला चालना मिळेल.

नवी दिल्ली : भारत आणि रशियामधील शतकानुशतके जुने राजनैतिक आणि धोरणात्मक संबंध आज एक नवीन वळण घेत आहेत. ही मैत्री आता संरक्षण आणि व्यापारापुरती मर्यादित राहणार नाही, तर आरोग्य, योग आणि कल्याण क्षेत्रातही नवीन पायाभरणी करेल. नवी दिल्लीतील हॉटेल लीला पॅलेस येथे आयोजित एका भव्य समारंभात रशियाच्या मॉस्को सरकार आणि भारताच्या आघाडीच्या संस्थेने, पतंजली समूहादरम्यान एक ऐतिहासिक सामंजस्य करार (MoU) करण्यात आला.
भारत-रशिया व्यवसाय परिषदेचे अध्यक्ष आणि मॉस्को सरकारचे मंत्री सर्गेई चेरेमिन आणि जगप्रसिद्ध योगगुरू स्वामी रामदेव यांनी या ऐतिहासिक क्षणाचे साक्षीदार म्हणून काम केले. हा करार प्रामुख्याने कल्याण, आरोग्य पर्यटन, कुशल मनुष्यबळ देवाणघेवाण आणि संशोधनाला प्रोत्साहन देण्यावर केंद्रित आहे.
रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्यासोबत अलिकडेच भारताला भेट देणाऱ्या उच्चस्तरीय शिष्टमंडळाचा भाग सर्गेई चेरेमिन हे होते. या वस्तुस्थितीमुळे या कराराचे महत्त्व आणखी वाढले आहे. या सामंजस्य करारासाठी त्यांची वैयक्तिक उपस्थिती रशियाला भारतीय पारंपरिक औषधांमध्ये, विशेषतः योग आणि आयुर्वेदामध्ये खोलवर रस असल्याचे दर्शवते.
श्री सर्गेई चेरेमिन, अध्यक्ष – भारत-रूस व्यापार परिषद एवं वाणिज्य मंत्री, मॉस्को सरकार (रूस) तथा योगऋषि स्वामी रामदेव जी महाराज की पावन उपस्थिति में रूस की मॉस्को सरकार एवं पतंजलि समूह के बीच महत्वपूर्ण एमओयू पर हस्ताक्षर - होटल लीला पैलेस, नई दिल्ली#patanjali pic.twitter.com/nK22l89rBu
— स्वामी रामदेव (@yogrishiramdev) December 6, 2025
भारतासाठी अभिमानाचा क्षण
आरोग्य आणि निरोगीपणामध्ये जगातील सर्वात मोठे प्रभावशाली मानले जाणारे स्वामी रामदेव यांची या भागीदारीसाठी निवड झाली आहे ही संपूर्ण देशासाठी अभिमानाची बाब आहे. स्वामी रामदेव यांच्या नेतृत्वाखाली, पतंजलीने केवळ भारतातच नव्हे तर जागतिक स्तरावर आयुर्वेद आणि योगाला एक नवीन ओळख दिली आहे. पतंजलीसोबत रशियाचे सहकार्य हे या वस्तुस्थितीचे प्रतीक आहे की स्वामी रामदेव यांचे दृष्टिकोन आणि भारतीय ज्ञान परंपरा आता भारत-रशिया संबंध मजबूत करण्यासाठी एक महत्त्वाचा दुवा म्हणून आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळखली जात आहे.
'सॉफ्ट पॉवर' डिप्लोमसी टू न्यू हाइट्स
या करारांतर्गत, दोन्ही देश संयुक्तपणे संशोधनावर काम करतील आणि भारतातील प्रशिक्षित योग शिक्षक आणि निरोगीपणा तज्ञांना रशियामध्ये त्यांच्या सेवा देण्याची संधी मिळू शकते. या पावलामुळे दोन्ही देशांमधील 'सॉफ्ट पॉवर' राजनैतिक संबंध नवीन उंचीवर पोहोचतील असे तज्ज्ञांचे मत आहे.























