UPS आणि NPS म्हणजे नेमकं काय? दोन्हीमध्ये नेमका फरक काय? सविस्तर माहिती एका क्लिकवर

केंद्र सरकारनं (Central Govt) आज 1 एप्रिल 2025 पासून लागू होणारी युनिफाइड पेन्शन स्कीम (UPS) मंजूर केली आहे. पण UPS आणि NPS यामध्ये नेमका फरक काय? जाणून घेऊयात याबाबतची सविस्तर माहिती.

Difference between UPS and NPS

Source : Difference between UPS and NPS

Difference between UPS and NPS : केंद्र सरकारनं (Central Govt) आज 1 एप्रिल 2025 पासून लागू होणारी युनिफाइड पेन्शन स्कीम (UPS) मंजूर केली आहे. NPS (नवीन पेन्शन योजना) मध्ये सुधारणांची गरज असलेल्याची मागणी केंद्र सरकारचे कर्मचारी गेल्या अनेक दिवसांपासून करत होते. या मागणीनंतर हा निर्णय घेण्यात आला आहे. सुमारे 90 लाख केंद्र आणि राज्य सरकारी कर्मचारी आणि सेवानिवृत्त कर्मचाऱ्यांना या नव्या योजनेचा लाभ होणार आहे. दरम्यान, आता जाहीर केलेली UPS योजना आणि NPS योजना यामध्ये नेमका फरक काय? याबाबतची सविस्तर माहिती पाहुयात.

युनिफाइड पेन्शन स्कीम (UPS) म्हणजे काय?

युनिफाइड पेन्शन योजना (यूपीएस) ही सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी नवीनतम पेन्शन योजना आहे. या अंतर्गत, निश्चित खात्रीशीर पेन्शनची व्यवस्था असेल, तर नवीन पेन्शन योजना (NPS) निश्चित पेन्शन रकमेची खात्री देत ​​नाही.

खात्रीशीर पेन्शन

UPS अंतर्गत, निवृत्तीपूर्वीच्या शेवटच्या 12 महिन्यांतील सरासरी मूळ वेतनाच्या 50 टक्के, किमान 25 वर्षांचा सेवा कालावधी पूर्ण झाल्यास, निश्चित पेन्शन म्हणून दिली जाईल. यापेक्षा कमी सेवा कालावधीसाठी, किमान 10 वर्षे सेवा पूर्ण केल्यावर प्रमाणानुसार पेन्शन दिली जाईल.

आश्वस्त कौटुंबिक निवृत्ती वेतन: 

कर्मचाऱ्याचा मृत्यू झाल्यास, कुटुंबाला कर्मचाऱ्याच्या मूळ वेतनाच्या 60 टक्के एवढी खात्रीशीर कौटुंबिक पेन्शन त्वरित दिली जाईल.

खात्रीशीर किमान पेन्शन: 

किमान 10 वर्षांच्या सेवेनंतर निवृत्तीवर, UPS अंतर्गत खात्रीशीर किमान निवृत्तीवेतन प्रदान केले जाईल, जे दरमहा ₹10,000 असेल.

महागाई दरानुसार वाढ:

महागाई दरानुसार खात्रीशीर पेन्शन, खात्रीशीर कौटुंबिक निवृत्ती वेतन आणि खात्रीशीर किमान निवृत्ती वेतन वाढवले ​​जाईल.

ग्रॅच्युइटी:

ग्रॅच्युइटी निवृत्तीच्या वेळी एकरकमी देयकासह दिली जाईल. प्रत्येक पूर्ण केलेल्या अर्ध्या सेवेसाठी ते विद्यमान वेतनाच्या (वेतन + महागाई भत्ता) 1/10 असेल.

यूपीएसमध्ये कोण सामील होऊ शकते?

केंद्र सरकारच्या कर्मचाऱ्यांना नवीन पेन्शन स्कीम (NPS) मध्ये राहण्याचा किंवा युनिफाइड पेन्शन स्कीम (UPS) मध्ये जाण्याचा अधिकार असेल. जे लोक 2004 नंतर NPS अंतर्गत सेवानिवृत्त झाले आहेत त्यांना देखील UPS चा लाभ मिळेल. नवीन योजनेची प्रभावी तारीख 1 एप्रिल 2025 असेल, परंतु NPS अंतर्गत सेवानिवृत्त होणाऱ्या सर्व लोकांना, 31 मार्च 2025 पर्यंत निवृत्त झालेल्यांना UPS चे सर्व फायदे मिळतील. त्यांना मागील थकबाकीही दिली जाईल.

नॅशनल पेन्शन सिस्टम (NPS) म्हणजे काय?

जानेवारी 2004 मध्ये सुरू करण्यात आलेली राष्ट्रीय पेन्शन योजना (NPS) ही मूळत: सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी पेन्शन योजना होती. 2009 मध्ये ते सर्व प्रदेशांमध्ये विस्तारित करण्यात आले. NPS हे सरकार आणि पेन्शन फंड रेग्युलेटरी अँड डेव्हलपमेंट अथॉरिटी (PFRDA) द्वारे संयुक्तपणे चालवले जाते आणि निवृत्तीसाठी डिझाइन केलेला दीर्घकालीन, ऐच्छिक गुंतवणूक कार्यक्रम आहे.

NPS दोन भागात विभागले गेले

NPS भरीव गुंतवणुकीच्या नफ्याच्या संभाव्यतेसह हमी पेन्शन देते. निवृत्तीनंतर, सदस्याला त्याच्या जमा झालेल्या निधीतील काही भाग काढण्याचा पर्याय असतो, तर उर्वरित रक्कम मासिक उत्पन्न म्हणून दिली जाते. NPS दोन भागात विभागले गेले आहे: टियर 1 खाती आणि टियर 2 खाती. टियर 1 खात्यातील व्यक्ती निवृत्तीनंतरच रक्कम काढू शकतात, तर टियर 2 खात्यांमध्ये लवकर पैसे काढता येतात. आयकर कायद्याच्या कलम 80 CCD अंतर्गत, NPS मध्ये गुंतवणुकीवर 1.5 लाख रुपयांपर्यंतची कर सूट उपलब्ध आहे. NPS रकमेच्या 60 टक्के रक्कम काढणे हे करमुक्त आहे, ज्यामुळे तो सेवानिवृत्ती नियोजनासाठी एक आकर्षक पर्याय बनतो.

महत्वाच्या बातम्या: