INS Vikrant Aircraft Carrier : दोन युद्धांची साक्षीदार आयएनएस विक्रांत संपूर्ण ताफ्यासह अरबी समुद्रात; पाकिस्ताच्या पायात बेड्या कशी ठोकू शकते?
INS Vikrant Aircraft Carrier : भारताच्या तीन-डोमेन संरक्षण रणनीतीमध्ये, सागरी आघाडी आता पूर्वीपेक्षा जास्त महत्त्वाची झाली आहे. आयएनएस विक्रांत एक फिरती एअरबेस आणि स्ट्राइक फोर्स देखील आहे.
INS Vikrant Aircraft Carrier : पहलगाम हल्ल्याच्या दुसऱ्याच दिवशी, बातमी आली की भारताची सर्वात शक्तिशाली विमानवाहू जहाज आयएनएस विक्रांत अरबी समुद्रात पाकिस्तानकडे रवाना झाली आहे. नौदलाने जहाजविरोधी क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी देखील केली. जर भारत आणि पाकिस्तानमधील तणाव वाढला तर आयएनएस विक्रांत खूप महत्त्वाची ठरू शकते. नौदलाकडे आधीच त्याच नावाची विमानवाहू जहाज होती, जी 1971 च्या भारत-पाकिस्तान युद्धात मैलाचा दगड ठरली.
पाकिस्तानची पाचावर धारण का बसली?
भारताच्या तीन-डोमेन संरक्षण रणनीतीमध्ये, सागरी आघाडी आता पूर्वीपेक्षा जास्त महत्त्वाची झाली आहे. आयएनएस विक्रांत ही केवळ एक विमानवाहू जहाज नाही तर एक फिरती एअरबेस आणि स्ट्राइक फोर्स देखील आहे. पाकिस्तानकडे एकही विमानवाहू जहाज नाही. आयएनएस विक्रांत पाकिस्तानसाठी अनेक प्रकारे मोठी समस्या बनू शकते. आयएनएस विक्रांत, त्याच्या स्ट्राइक ग्रुपसह म्हणजेच डिस्ट्रॉयर्स, फ्रिगेट्स आणि अँटी-सबमरीन जहाजांसह, पाकिस्तानचे सागरी मार्ग रोखू शकते. कराची बंदर हे पाकिस्तानची जीवनरेखा आहे. 70 टक्के राष्ट्रीय व्यापार आणि 80 टक्के पेट्रोलियम आयात होते. जर आयएनएस विक्रांतने हे बंदर रोखले तर पाकिस्तानचा व्यापार थांबेल. पाकिस्तानला तेलाची गरज भासेल. तेलाव्यतिरिक्त, औषधे आणि रेशनसह इतर अनेक आवश्यक वस्तू कराची बंदरातून येतात. नाकेबंदीमुळे हे सर्व थांबेल.
आयएनएस विक्रांत (IAC-1) ची महत्वपूर्ण माहिती
- प्रकार: विमानवाहू युद्धनौका (Aircraft Carrier)
- निर्मिती: कोचीन शिपयार्ड लिमिटेड (Cochin Shipyard Ltd., केरळ)
- देशी बनावट: ही भारतात पूर्णतः तयार झालेली पहिली विमानवाहू जहाज आहे.
- लांबी: सुमारे 262 मीटर
- वजन: 45,000 टन
- गती: 28 नॉट्स (सुमारे 52 किमी/तास)
- एअर विंग: मिग-29के फायटर जेट्स, कामोव्ह हेलिकॉप्टर्स, तसेच हलके हेलिकॉप्टर्स
- प्रवेश (Commissioned): 2 सप्टेंबर 2022 रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते नौदलात समाविष्ट झाला.
- ऐतिहासिक पार्श्वभूमी:
- आयएनएस विक्रांत हे नाव याआधी 1961 मध्ये खरेदी केलेल्या ब्रिटीश-निर्मित युद्धनौकेलाही दिले होते, जिचा वापर 1971 च्या भारत-पाकिस्तान युद्धात केला गेला होता.
- नवीन विक्रांत (IAC-1) हे त्याच परंपरेला पुढे नेणारे युद्धनौके आहे.
- ही युद्धनौका आत्मनिर्भर भारत अभियानाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.
- भारत हे विमानवाहू युद्धनौका बनवणाऱ्या निवडक देशांपैकी एक बनले आहे.
- यामुळे भारतीय नौदलाची हिंद महासागर व प्रदेशातील ताकद वाढली आहे.
लेफ्टनंट जनरल (निवृत्त) मोहन भंडारी यांच्या मते, युद्धाच्या बाबतीत पाकिस्तानसाठी सर्वात मोठे आव्हान तेल आणि ल्यूब्रिकंट असेल. पाकिस्तानकडे टँक चालवण्यासाठी जास्त तेल नाही. जर भारतीय सैन्याने अरबी समुद्रात जाणारा मार्ग रोखला तर पाकिस्तानला तेल मिळणे बंद होईल.
हल्ल्याची रणनीती
आयएनएस विक्रांतच्या स्ट्राइक ग्रुपमध्ये समाविष्ट असलेले एमआयजी-29के लढाऊ विमान 850 किलोमीटरपर्यंत हल्ला करू शकतात. त्यात 64 बराक आणि 16 ब्रह्मोस क्षेपणास्त्रे आहेत, जी हवेत आणि जमिनीवर अचूकपणे लक्ष्य गाठण्यास सक्षम आहेत. ही जेट्स आणि क्षेपणास्त्रे काही मिनिटांत पाकिस्तानचे नौदल तळ, विमानतळ किंवा इतर महत्त्वाची ठिकाणे नष्ट करू शकतात. जर आयएनएस विक्रांत पाकिस्तानसमोर उभी राहिली तर ती सहजपणे हल्ला करू शकते. उपग्रह प्रतिमांनुसार, पाकिस्तानकडे फक्त दोन जुन्या पाणबुड्या आहेत, ज्या आयएनएस विक्रांतशी स्पर्धा करू शकत नाहीत, उर्वरित दुरुस्त्या सुरू आहेत. जर युद्ध झाले तर आयएनएस विक्रांत गेम चेंजर ठरेल.
इतर महत्वाच्या बातम्या
महत्त्वाच्या बातम्या
