Rajya Sabha : राज्यसभेतही भाजप बहुमतापासून दूर; विधेयके पास करताना घाम फुटण्याची चिन्हे; बहुमत न मिळाल्यास 4 विधेयके अडकणार!
राज्यसभेतील एकूण खासदारांची संख्या 245 आहे. सध्या 226 खासदार आहेत. यामध्ये बहुमताचा आकडा 114 इतका आहे. एनडीएकडे बहुमताच्या आकड्यापेक्षा 13 जागा कमी आहेत.
नवी दिल्ली : संसदेचे अर्थसंकल्पीय अधिवेशन 23 जुलैपासून सुरू होत आहे. विरोधकांनी पुन्हा सरकारला कोंडीत पकडण्याची रणनीती आखली आहे. त्याचवेळी राज्यसभेत भाजपच्या 86 जागा आहेत आणि मित्रपक्षांसह एनडीएकडे 101 जागा आहेत. चार वर्षांनंतर भाजपचे संख्याबळ 90च्या खाली गेले आहे. 13 जुलै रोजी पक्षाचे 4 नामनिर्देशित सदस्य निवृत्त झाले. राज्यसभेतील एकूण खासदारांची संख्या 245 आहे. सध्या 226 खासदार आहेत. यामध्ये बहुमताचा आकडा 114 इतका आहे. एनडीएकडे बहुमताच्या आकड्यापेक्षा 13 जागा कमी आहेत. या दृष्टिकोनातून पाहता विधेयक मंजूर करण्यात सरकारला अडचणी येऊ शकतात.
एनडीएला 7 राज्यांमधून राज्यसभेच्या जागा मिळण्याची आशा
रिक्त असलेल्या 19 जागांवर लवकरच निवडणूक होणार आहे. भाजप आणि मित्रपक्षांना 7 राज्यांमधून जागा मिळण्याची शक्यता आहे. एनडीएच्या गणितानुसार त्यांना बिहार, महाराष्ट्र आणि आसाममधून राज्यसभेच्या 2-2 जागा आणि हरियाणा, मध्य प्रदेश, राजस्थान आणि त्रिपुरामधून 1-1 राज्यसभेच्या जागा मिळू शकतात. राज्यसभेत ज्या चार जणांना उमेदवारी देण्यात आली आहे, तेही सरकारला पाठिंबा देतील, असे मानले जात आहे, कारण सरकारने त्यांना वरिष्ठ सभागृहात आणले आहे. सामान्यतः, राज्यसभेचे नामनिर्देशित सदस्य स्वतंत्र असतात, परंतु पारंपारिकपणे ते ज्या पक्षाने त्यांना नामनिर्देशित केले आहे त्याला पाठिंबा देतात.
भाजप 10 वर्षात 55 ते 101 पर्यंत पोहोचला
भाजपने 10 वर्षात राज्यसभेत 55 ते 101 पर्यंत मजल मारली. 2014 मध्ये भाजपचे 55 आणि 2019 मध्ये 78 खासदार होते. जून 2020 मध्ये ही संख्या 90 पर्यंत वाढली. यानंतर पक्षाने 11 जागा जिंकल्या. त्यामुळे सदस्यांची संख्या 101 वर पोहोचली आहे. 1990 नंतर पहिल्यांदाच एखाद्या पक्षाने 100 चा टप्पा ओलांडला होता.
राज्यसभेच्या 19 रिक्त जागांचे गणित
राज्यसभेच्या सध्या रिक्त असलेल्या 19 जागांपैकी 4 जम्मू-काश्मीरमधील आणि 4 नामनिर्देशित सदस्यांसाठी आहेत. तर, उर्वरित 11 जागा वेगवेगळ्या राज्यांतील आहेत, ज्यात आसाम, बिहार, महाराष्ट्र, हरियाणा, तेलंगणा, मध्य प्रदेश, राजस्थान आणि त्रिपुरा यांचा समावेश आहे. यापैकी 10 जागा राज्यसभेच्या खासदारांनी लोकसभा निवडणूक लढवल्यामुळे आणि जिंकल्यामुळे रिक्त झाल्या आहेत. भारत राष्ट्र समिती (BRS) नेत्याने काँग्रेसमध्ये प्रवेश केल्याने एक जागा रिक्त झाली आहे. बीआरएस नेते के केशव राव यांनी काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला. या जागांसाठी निवडणूक आयोगाने अद्याप निवडणुकीच्या तारखा जाहीर केलेल्या नाहीत.
सध्या 7 नामनिर्देशित सदस्य कोणत्याही पक्षाशी संबंधित नाहीत
नुकतेच राज्यसभेतून निवृत्त झालेल्या नामनिर्देशित सदस्यांमध्ये राकेश सिन्हा, राम शकल, सोनल मानसिंग आणि महेश जेठमलानी यांचा समावेश आहे. 7 नामनिर्देशित सदस्यांनी कोणत्याही पक्षाचे सदस्यत्व घेतलेले नाही म्हणजेच ते असंबद्ध सदस्य आहेत. केंद्र सरकारच्या शिफारशीनुसार राष्ट्रपती राज्यसभेवर एकूण 12 सदस्यांची नियुक्ती करतात.
सरकारची ही 4 महत्त्वाकांक्षी विधेयके अडकू शकतात
1. विमा सुधारणा कायदा
विमा क्षेत्राला मोठ्या सुधारणांसाठी आणखी प्रतीक्षा करावी लागू शकते. विमा दुरुस्ती विधेयक हा क्रांतिकारी कायदा मानला जात आहे. ज्या पद्धतीने आघाडीचे सरकार आहे आणि थेट विदेशी गुंतवणुकीची मर्यादा 74 टक्क्यांपर्यंत वाढवण्याची चर्चा भाजप सरकारने ज्या पद्धतीने केली आहे, त्या स्वरूपात पास होणार नाही, असे दिसते.
2. डिजिटल इंडिया कायदा
मागच्या वेळी आयटी राज्यमंत्री असलेले राजीव चंद्रशेखर यांनी या कायद्याबाबत खूप प्रचार केला होता. त्याचे फायदे त्यांनी प्रसारमाध्यमांना उघडपणे सांगितले होते. आता ते निवडणुकीत पराभूत झाले आहेत, त्यामुळे त्यांना हा कायदा आणता येणार नाही. 23 वर्षे जुन्या आयटी कायद्याच्या जागी मोदी सरकारला हा कायदा आणायचा आहे.आयटी कायद्यात इंटरनेट हा शब्द नाही, असे सरकारचे म्हणणे आहे. नवीन कायदा सायबर सुरक्षा, एआय, गोपनीयता आणि इतर महत्त्वाच्या क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करण्याबद्दल बोलतो. कायदा मोडल्यास दहा वर्षांचा कारावास आणि दंडाच्या तरतुदीमुळे विरोधक घाबरले आहेत.
3. बियाणे विधेयक
एनडीए सरकार बियाणे विधेयक 2019 आणण्यासाठी अनेक दिवसांपासून प्रयत्न करत आहे. मागील सरकारच्या काळात शेतकरी आंदोलनातही या विधेयकाला कडाडून विरोध झाला होता. सरकारला बीज विधेयक 1966 बदलायचे आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना चांगल्या दर्जाचे बियाणे मिळून कृषी उत्पादन वाढेल, असा सरकारचा विश्वास आहे. खराब आणि बनावट बियाणे बनवणाऱ्या कंपन्यांचा नायनाट केला जाईल.
4. वीज बिल
वीज (दुरुस्ती) विधेयक 2022 8 ऑगस्ट 2022 रोजी सादर करण्यात आले. दोन्ही सभागृहात ते मंजूर होऊ शकले नाही. संसदेतील तीव्र विरोधामुळे हे विधेयक सरकारला हवे तसे मंजूर होणार नाही. विरोधी पक्ष, बिगर भाजप शासित राज्ये आणि सरकारी वीज कंपन्यांनी या विधेयकाला विरोध नोंदवला आहे. या विधेयकानुसार एकाच क्षेत्रातील अनेक वीज कंपन्यांना परवाने दिले जाणार आहेत. जसे तुम्ही मोबाईलसाठी तुमच्या आवडीचे नेटवर्क निवडता. त्याचप्रमाणे वीज कंपनीचीही निवड करता येणार आहे. विधेयकातील हा बदल नागरिकांच्या वीज पुरवठा आणि दर ठरवण्याच्या अधिकारात घुसखोरी करणारा असल्याचे विरोधकांचे मत आहे. या विधेयकावर चर्चा व्हायला हवी.
इतर महत्वाच्या बातम्या
महत्त्वाच्या बातम्या
