700 एकर जमीन, 70 कोटींची उलाढाल, सरकारी नोकरी सोडून काळ्या मातीतून पिकवलं सोनं, वाचा हेलिकॉप्टर शेतकऱ्याची यशोगाथा
अनेक तरुण चांगल्या पद्धतीने शेतीत प्रयोग करताना दिसत आहेत. आज आपण सरकारी नोकरी सोडून कोट्यावधी रुपये कमवणाऱ्या शेतकऱ्याची यशोगाथा पाहणार आहोत.
Success story : देशाची राजधानी दिल्लीपासून 1500 किमी अंतरावर असलेला छत्तीसगडचा कोंडागाव जिल्हा दोन कारणांसाठी प्रसिद्ध आहे. एक म्हणजे तिथली कारागिरी आणि दुसरे म्हणजे नैसर्गिक सौंदर्य. पण हळूहळू, जिल्ह्यातील परिस्थिती बदलत आहे. अनेक तरुण चांगल्या पद्धतीने शेतीत प्रयोग करताना दिसत आहेत. याच ठिकाणच्या एका शेतकऱ्याची यशोगाथा आज आपण पाहणार आहोत. राजाराम त्रिपाठी असं शेतकऱ्याचं नाव आहे. अलिकडेच या शेतकऱ्याने हेलिकॉप्टर खरेदी केलं आहे.
राजाराम त्रिपाठी या शेतकऱ्याने 'काळे आणि पांढरे सोने' पिकवून करोडो रुपयांचा नफा मिळवला आहे. काळे सोने म्हणजे काळी मिरी आणि पांढरे सोने म्हणजे पांढरी मुसळी. ( पांढरी मुसळी ही एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती म्हणून शतकानुशतके आपल्या देशात या वनस्पतीचा वापर केला जातो. एक अतिशय सशक्त आणि अनेक आजारांवर रामबाण उपाय म्हणून या पांढऱ्या मुसळीचा वापर केला जातो) सध्या बाजारात चांगल्या दर्जाची काळी मिरी सुमारे 1000 रुपये प्रति किलो दराने विकली जात आहे. त्याच वेळी, पांढऱ्या मुसळीची किंमत 2000 रुपयांपेक्षा जास्त आहे.
सर्वोत्कृष्ट शेतकरी पुरस्कार
दोनदा पीएचडी केलेले राजाराम त्रिपाठी यांना सहा वेळा देशातील सर्वोत्तम शेतकरी पुरस्कार मिळाला आहे. त्यांनी त्याच्या 700 एकर जमिनीवर विविध पिकांची लागवड केली आहे. जमिनीतील पिके विकल्यानंतर त्यांची वार्षिक उलाढाल 70 कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचते. त्यांच्या शेतीची तंत्रे खूप वेगळी आहेत. ते त्यांची पिके अमेरिका, जपान आणि अरब देशांनाही पुरवतात. डॉ. राजाराम त्रिपाठी हे सुरुवातीपासूनच इतके समृद्ध शेतकरी आहेत असे नाही. बँकेची नोकरी सोडल्यानंतर त्याने हे काम सुरू केले.
बँकेत नोकरी
त्रिपाठी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, माझ्या आजोबांकडे 30 एकर जमीन होती. वडीलही शेती करायचे. शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर मला एसबीआय ग्रामीण बँकेत नोकरी मिळाली. मी काम करायला सुरुवात केली. पण माझे मन आणि हृदय माझ्या शेतांवर केंद्रित राहिले. हे दोन-तीन वर्षे चालू राहिले, मग 1995 मध्ये मी नोकरी सोडून पूर्णवेळ शेती करण्याचा निर्णय घेतला.
बँकेचे अध्यक्ष मला नोकरी सोडू देत नव्हते.
मी बँकेच्या अध्यक्षांच्या कार्यालयात पोहोचलो. माझी पत्नीही माझ्यासोबत होती. अध्यक्ष साहेबांनी तिला विचारले, तुम्हाला माहिती आहे का की तुमच्या पतीला बँकेतील चांगल्या पगाराची नोकरी सोडून शेती करायची आहे? माझ्या पत्नीने त्यांना सांगितले की ती माझ्या निर्णयाशी सहमत आहे. ते मला समजावून सांगत राहिले की जर मी आणखी तीन ते चार वर्षे काम केले तर मला व्हीआरएस मिळेल. मी त्याला सांगितले की जेव्हा मी बँकेत असतो तेव्हा माझे मन शेतात असते आणि जेव्हा मी शेतात जातो तेव्हा बँक माझ्या मनात असते. माझ्या मनाचे ऐकण्याचा निर्णय घेतल्यानंतरच मी राजीनामा दिला आहे. मी हे बोलताच अध्यक्षांनी माझा राजीनामा स्वीकारला.
त्रिपाठी यांचे शेतीचं मॉडेल काय आहे?
राजाराम त्रिपाठी यांची शेती पारंपारिक शेतीपेक्षा पूर्णपणे वेगळी आहे. ते त्यांच्या एकूण जमिनीच्या 10 टक्के जमिनीवर झाडे लावली आहेत. त्याचे अनेक फायदे आहेत. तीव्र सूर्यप्रकाशाचा पिकांवर थेट परिणाम होत नाही. गरम हवेचा पिकांवर परिणाम होत नाही. अशी झाडे लावली जातात जी नेहमीच हिरवीगार राहतात आणि ज्यांची पाने दररोज गळत राहतात. ही पाने जमिनीवर पडतात आणि ओलावा निर्माण करतात. यामुळे माती लवकर सुकत नाही आणि नंतर पाने कुजून खतात बदलतात. आपल्या जमिनीवर या पानांपासून सुमारे 6 टन खत आपोआप तयार होते. आपण अशी झाडे लावतो जी नायट्रोजन घेतात आणि थेट मुळांना पाठवतात. यामुळे तुम्हाला 3 टक्के कमी उष्णता जाणवते.
ऑस्ट्रेलियन बाभूळ लागवड
आम्ही जमिनीभोवती ऑस्ट्रेलियन बाभूळाची झाडे लावली आहेत. प्रति एकर खर्च 2 लाख रुपये येतो. 10 वर्षांनी या झाडांचे लाकूड 2 ते अडीच कोटी रुपयांना विकले जाते.
दरवर्षी भारत इतर देशांकडून सुमारे 45 लाख कोटी रुपयांचे लाकूड आयात करतो. जर या मॉड्यूलचा वापर करून शेती केली तर नफा मिळवण्यासोबतच आपण देशाचा आधारही बनू शकतो. आम्ही द्राक्षशेती देखील करतो. एका एकरात 50 एकर इतके उत्पादन मिळते. काळी मिरीच्या वेली झाडांवर लटकलेली असतात. मध्यभागी उरलेल्या जागेत हळद, पांढरी मुसळी आणि अश्वगंधा लावत असल्याची माहिती त्रिपाठी यांनी दिली.
काळी मिरीच्या शेतीतून मोठा नफा
काळी मिरी तिसऱ्या वर्षापासून उत्पन्न देण्यास सुरुवात करते. प्रति एकर 4 ते 5 लाख रुपये मिळतात. मध्यभागी 90 टक्के जागा रिकामी राहते. तुम्ही यामध्ये टोमॅटो, हरभरा, भेंडी इत्यादींची लागवड करू शकता.पूर्वी, केरळमधील फक्त मलबार प्रदेश काळी मिरीसाठी प्रसिद्ध होता, परंतु आम्ही छत्तीसगडच्या जंगलात ती वाढवून ते दाखवून दिले. आमच्या काळी मिरीची गुणवत्ता खूपच चांगली आहे. आम्ही आमची काळी मिरी निवड प्रक्रियेद्वारे विकसित केली आहे, ज्यामुळे आम्हाला इतरांपेक्षा चार पट जास्त उत्पादन मिळते. आपण जे साध्य केले आहे ते एखाद्या चमत्कारापेक्षा कमी नाही. काळी मिरी लागवड ही एक वेळची गुंतवणूक आहे. एकदा लागवड केल्यानंतर, त्याची झाडे 100 वर्षे पीक देतात. ही थेट फायदेशीर शेती आहे.
शेतीसाठी हेलिकॉप्टरचा वापर
त्रिपाठी यांना हेलिकॉप्टर शेतकरी म्हणूनही ओळखले जाते. हेलिकॉप्टर खरेदी करण्याच्या कल्पनेबाबत राजाराम त्रिपाठी म्हणतात की त्यांनी हेलिकॉप्टर फक्त शेतीच्या वापरासाठी खरेदी केले आहे. खरंतर, त्याला आणि त्याच्या गटाला हजारो एकर जमिनीवर एकाच वेळी औषध फवारावे लागते. मानव हे काम लवकर करू शकत नाही, म्हणून ते हेलिकॉप्टरच्या मदतीने संपूर्ण शेतात औषध फवारतात. आपल्या देशासाठी ही एक नवीन गोष्ट आहे, परंतु शेतीसाठी हेलिकॉप्टरचा वापर अमेरिका आणि युरोपमध्ये सामान्य आहे. तंत्रज्ञानाचा वापर करूनच पीक उत्पादन वाढवता येते, म्हणून सरकारने ते धोरण बनवण्यासाठी पुढे यावे.
संपूर्ण प्रदेशातील शेतकऱ्यांचे प्रतिनिधित्व
राजाराम त्रिपाठी त्यांच्या संपूर्ण क्षेत्रातील शेतकऱ्यांचे प्रतिनिधित्व करतात. 25 ते 30 गावांगावांमधील सुमारे 20-25 हजार शेतकरी त्यांच्याशी जोडलेले आहेत. ते सर्वजण वेगवेगळी शेती करतात, पण त्यांचे संपूर्ण पीक बाजारात एकत्र आणतात. यासह, हे शेतकरी पूर्ण ताकदीने त्यांच्या उत्पादनाची किंमत मागतात आणि खरेदीदाराला उत्तम दर्जाचा माल देतात. जर आपण त्याच्या संपूर्ण ग्रुपबद्दल बोललो तर ग्रुपची वार्षिक उलाढाल 600-700 कोटी रुपये आहे. राजाराम त्रिपाठी यांनी शेतीवर व्याख्याने देण्यासाठी 40 हून अधिक देशांना भेटी दिल्या आहेत. ज्यात जर्मनी, हॅम्बुर्ग, हॉलंड, इराण, दुबई, कतार, इथिओपिया, दक्षिण आफ्रिका, मोझांबिक आणि ब्राझील यांचा समावेश आहे. राजाराम त्रिपाठी हे माँ दंतेश्वरी हर्बल ग्रुप देखील चालवतात, ज्यांची उत्पादने परदेशातही पुरवली जातात. या ग्रुपचे व्यवस्थापन त्यांची मुलगी अपूर्वा त्रिपाठी करते.
महत्त्वाच्या बातम्या
