इथेनॉलमुळं साखर कारखाने संकटात, उत्पादनात होणार घट, 40 हजार कोटींना फटका बसणार?  

सरकारच्या इथेनॉल (Ethanol) मिश्रण योजनेमुळे इंधन अवलंबित्व कमी झाले असून इथेनॉल उत्पादन वाढले आहे. तर ऊसावर आधारित इथेनॉलचा वाटा आता फक्त 27 टक्क्यांपर्यंत कमी झाला आहे.

Ethanol News

Source : Getty Images

Ethanol News :  सरकारच्या इथेनॉल (Ethanol) मिश्रण योजनेमुळे इंधन अवलंबित्व कमी झाले असून इथेनॉल उत्पादन वाढले आहे. तर ऊसावर आधारित इथेनॉलचा वाटा आता फक्त 27 टक्क्यांपर्यंत कमी झाला आहे. तर दुसऱ्या बाजुला मका आणि गव्हापासून इथेनॉल तयार करण्याचा वाटा बाजारपेठेत 72 टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे, ज्यामुळे ऊस उद्योगाला मोठा धक्का बसला आहे.

सरकारने इथेनॉल मिश्रित पेट्रोल (EBP) योजना सुरू केली, तेव्हा त्याचे उद्दिष्ट इंधन आयातीवरील अवलंबित्व कमी करणे आणि इथेनॉलचे मिश्रण करून इंधन स्वस्त करणे हे होते. त्यावेळी, ही बातमी ऊस उद्योगासाठी एक महत्त्वपूर्ण चालना होती, कारण त्यामुळे ऊस कारखान्यांना एक नवीन महसूल प्रवाह मिळाला. सुरुवातीला, बहुतेक इथेनॉल उत्पादन उसापासून होते, परंतु परिस्थिती बदलली आहे. 2014 मध्ये, पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रण फक्त 1.5 टक्के होते, परंतु आता ते 20 टक्क्यांपर्यंत वाढले आहे. जरी हे प्रमाण वाढले असले तरी, यापैकी बहुतेक इथेनॉल आता मका आणि गहू सारख्या पिकांपासून तयार केले जाते. दरम्यान, उसाचा वाटा फक्त 27 टक्क्यांपर्यंत कमी झाला आहे, तर धान्य-आधारित इथेनॉलचा बाजारातील वाटा 72 टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे.

धान्य-आधारित इथेनॉल उत्पादन 6.5 अब्ज लिटरपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज तर ऊस-आधारित इथेनॉल उत्पादन फक्त 2.5 अब्ज लिटरपर्यंत होणार 

एका अहवालानुसार, 2024-25 मध्ये, धान्य-आधारित इथेनॉल उत्पादन 6.5 अब्ज लिटरपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे, तर ऊस-आधारित इथेनॉल उत्पादन फक्त 2.5 अब्ज लिटरपर्यंत पोहोचेल. NFCSF नुसार, यामुळे साखर कारखान्यांचे उत्पन्न कमी झाले आहे आणि त्यांच्यावर आर्थिक दबाव आला आहे.

40 हजार कोटी रुपयांना फटका बसण्याची शक्यता 

अहवालानुसार, गेल्या काही वर्षांत इथेनॉल उत्पादनासाठी ऊस उद्योगात लक्षणीय रक्कम गुंतवण्यात आली आहे. अहवालानुसार, 2018 पासून 40 हजार कोटींपेक्षा जास्त गुंतवणूक करण्यात आली आहे. उत्पादन क्षमता 140 टक्क्यांनी वाढली आहे. सर्वात मोठी समस्या अशी आहे की गेल्या तीन वर्षांपासून इथेनॉलचे दर स्थिर आहेत, तर उसाचे दर वाढत आहेत. आज साखर कारखान्यांना शेतकऱ्यांना उसासाठी जास्त पैसे द्यावे लागत आहेत. परंतु इथेनॉल आणि साखरेच्या किंमती त्याच पातळीवर आहेत. याचा अर्थ असा की कच्च्या मालाच्या किमती वाढल्या आहेत, परंतु त्यापासून बनवलेल्या उत्पादनांच्या किमती जवळजवळ अपरिवर्तित राहिल्या आहेत. जर ही परिस्थिती बदलली नाही, तर ही गुंतवणूक वाया जाऊ शकते.

कच्च्या मालाच्या किंमती वाढल्या आणि तयार उत्पादनांच्या किमती वाढल्या नाहीत

ISMA चे अधिकाऱ्यंनी दिलेल्या माहितीनुसार, जर कच्च्या मालाच्या किंमती वाढल्या आणि तयार उत्पादनांच्या किमती वाढल्या नाहीत तर साखर कारखाने कसे चालतील? सरकारने अलीकडेच उसाचा रस, सिरप आणि मोलॅसिसपासून इथेनॉल उत्पादनास परवानगी दिली आहे. परंतु किंमती वाढवल्या नाहीत. यामुळे कारखान्यांच्या नफ्यावर दबाव वाढत आहे.

बहुतेक ऊस कारखाने कर्जाच्या ओझ्याखाली 

बहुतेक लहान साखर कारखाने कर्जाच्या प्रचंड ओझ्याखाली दबले जात आहेत. मोठ्या कंपन्यांना वीज निर्मिती आणि इतर व्यवसायांकडून काही प्रमाणात पाठिंबा मिळत असला तरी, लहान साखर कारखाने त्यांच्या दैनंदिन गरजा पूर्ण करण्यासाठीही संघर्ष करत आहेत. या गिरण्यांना कर्ज देणाऱ्या बँका देखील या परिस्थितीबद्दल चिंतेत आहेत. जर इथेनॉलच्या किमती वाढल्या नाहीत तर ही कर्जे अनुत्पादक मालमत्ता (एनपीए) बनू शकतात. म्हणजेच, जर गिरण्या पैसे कमवू शकत नसतील तर ते बँकांचे कर्ज कसे फेडतील? शिवाय, जर उसापासून इथेनॉलचे उत्पादन वाजवी किमतीत वाढले नाही तर साखरेचा साठा वाढेल आणि किमती घसरतील, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना त्यांचे पैसे न मिळण्याची शक्यता निर्माण होईल.

ऊस कारखान्यांना सरकारी मदतीची आशा

साखर उत्पादन वाढत असल्याने आणि उसाचा वापर अधिक होईल म्हणून पुढील वर्षी उसापासून इथेनॉलचे उत्पादन पुन्हा वाढू शकते. सरकारने इथेनॉलच्या किमती वाढवल्या तरच हे शक्य होईल. ऊस कारखान्यांचे आर्थिक कल्याण मजबूत करण्यासाठी सरकारने शक्य तितक्या लवकर किमती वाढवाव्यात.  सरकार येत्या हंगामात इथेनॉल आणि साखरेच्या किमतींचा आढावा घेईल. आर्थिक अडचणी टाळण्यासाठी कारखान्यांनी वीज निर्मिती, इतर कच्च्या मालापासून इथेनॉल उत्पादन आणि जैवरासायनिक अशा क्षेत्रात गुंतवणूक करणे चांगले राहील.