धनदांडग्या मस्कना पण राजकीय 'आझादी'चा नाद लागला! दोस्तीत कुस्ती लागली अन् ट्रम्पशी दोन हात करता करता अमेरिकेला तिसरा पर्याय देणार
गेल्या 150 वर्षांपासून, डेमोक्रॅटिक आणि रिपब्लिकन या दोनच पक्षांनी अमेरिकेच्या राजकारणावर वर्चस्व गाजवले आहे. राष्ट्रपती निवडणुकीपासून ते राज्य विधानसभांपर्यंत या दोन्ही पक्षांचे देशावर वर्चस्व आहे.
जगातील अब्जाधीश उद्योगपती एलाॅन मस्क यांनी अमेरिकेत एका नवीन राजकीय पक्षाची स्थापना करण्याची घोषणा केली. त्यांनी त्याचे नाव 'अमेरिका पार्टी' असे ठेवले आहे. मस्क यांनी त्यांच्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म X वर ही माहिती दिली. त्यांनी लिहिले की, आज अमेरिका पार्टीची स्थापना होत आहे, जेणेकरून तुम्हाला तुमचे स्वातंत्र्य परत मिळेल." याबद्दल त्यांनी X वर एक सार्वजनिक पोलही घेतला. मस्क यांनी त्यांच्या पोस्टमध्ये म्हटले आहे की तुमच्यापैकी 66 टक्के लोकांना एक नवीन राजकीय पक्ष हवा आहे आणि आता तुम्हाला तो मिळेल. जेव्हा अमेरिकेला उद्ध्वस्त करण्याचा आणि भ्रष्टाचाराचा विचार येतो तेव्हा अमेरिकेतील दोन्ही पक्ष (रिपब्लिकन आणि डेमोक्रॅट) सारखेच आहेत. आता देशाला 2-पक्षीय व्यवस्थेपासून स्वातंत्र्य मिळेल.
मस्क यांनी 4 जुलै रोजी अमेरिकेच्या स्वातंत्र्यदिनानिमित्त X वर एक पोस्ट केली. यामध्ये त्यांनी विचारले की तुम्हाला दोन-पक्षीय व्यवस्थेपासून स्वातंत्र्य हवे आहे का? आपण अमेरिका पार्टी स्थापन करावी का? मतदानाच्या निकालांमध्ये 65.4 टक्के लोकांनी "होय" आणि 34.6 टक्के लोकांनी "नाही" असे मत दिले.
अमेरिकेची दोन-पक्षीय व्यवस्था काय आहे?
गेल्या 150 वर्षांपासून, डेमोक्रॅटिक आणि रिपब्लिकन या दोनच पक्षांनी अमेरिकेच्या राजकारणावर वर्चस्व गाजवले आहे. राष्ट्रपती निवडणुकीपासून ते राज्य विधानसभांपर्यंत या दोन्ही पक्षांचे देशावर वर्चस्व आहे. हे अमेरिकन लोकशाहीच्या स्थिरतेचे कारण द्विपक्षीय व्यवस्था देखील मानली जाते. डेमोक्रॅटिक पक्षाची सुरुवात 1828 मध्ये अँड्र्यू जॅक्सनच्या काळात झाली. सुरुवातीला तो शेतकरी आणि सामान्य लोकांचा पक्ष मानला जात असे. 20 व्या शतकात तो सामाजिक कल्याण, न्यू डील सारख्या आर्थिक सुधारणा आणि नागरी हक्कांचा पुरस्कर्ता बनला.
तिसरा पर्याय का उभा राहू शकला नाही?
दुसरीकडे, 1854 मध्ये गुलामगिरीच्या विरोधात रिपब्लिकन पक्षाची स्थापना झाली आणि अब्राहम लिंकन त्याचे पहिले अध्यक्ष झाले. 20 व्या शतकात तो व्यापार आणि कर कपातीचे समर्थन करणारा पक्ष बनला. तिसरा पक्ष का यशस्वी होऊ शकला नाही? अमेरिकेत अनेक तिसरे पक्ष स्थापन झाले, पण ते यशस्वी होऊ शकले नाहीत. 1912 मध्ये राष्ट्राध्यक्ष थियोडोर रुझवेल्ट यांनी बुल मूस पक्षाची स्थापना केली आणि त्यांना 88 इलेक्टोरल मते मिळाली. तथापि, पुढील निवडणुकीपर्यंत हा पक्ष टिकू शकला नाही. 1992 मध्ये रॉस पेरोट यांनी लोकप्रिय मतांपैकी 19 टक्के मते घेतली, तरीही त्यांना एकही इलेक्टोरल मत मिळाले नाही. या पक्षांना निधी, संघटना आणि माध्यमांमध्ये स्थान मिळत नाही. मतदार त्यांना मत कटर देखील मानतात. हेच कारण आहे की लिबर्टेरियन किंवा ग्रीन पार्टी सारख्या पक्षांना आतापर्यंत, राष्ट्रपती निवडणुकीत पक्षांना 3-4 टक्क्यांपेक्षा जास्त मते मिळू शकलेली नाहीत.
अमेरिकेत तिसऱ्या पक्षाच्या अपयशाचे मुख्य कारण म्हणजे त्यांची निवडणूक प्रणाली. येथील निवडणूक रचना द्विपक्षीय प्रणालीला समर्थन देते. या द्विपक्षीय प्रणालीच्या बळकटीची 5 प्रमुख कारणे आहेत.
1. फर्स्ट-पास्ट-द-पोस्ट सिस्टम: येथे फर्स्ट-पास्ट-द-पोस्ट सिस्टम लागू आहे. बहुमत असो वा नसो, सर्वाधिक मते मिळवणारा उमेदवार जिंकतो. यामुळे, लहान पक्षांना पाठिंबा देणे हे मत खराब करण्यासारखे मानले जाते.
2. इलेक्टोरल कॉलेज: राष्ट्रपतीच्या निवडणुकीत थेट मतदान होत नाही. येथे राष्ट्रपती राज्यांच्या इलेक्टोरल मतांनी ठरवले जातात. संपूर्ण राज्यांमध्ये तृतीय पक्षांना जिंकणे जवळजवळ अशक्य आहे.
3. मतपत्रिका प्रवेश कायदा: वेगवेगळ्या राज्यांमधील उमेदवारांना नामांकनासाठी हजारो लोकांच्या स्वाक्षऱ्या गोळा कराव्या लागतात. हे लहान पक्षांसाठी एक मोठे आव्हान आहे.
4. निधी: 2024 मध्ये, डेमोक्रॅटिक पक्षाने सार्वजनिक निधीतून 1.2अब्ज डॉलर्स उभारले, तर लहान पक्ष जसे की लिबर्टेरियन पक्षाने यापेक्षा कमी रक्कम उभारली. रक्कमेच्या 1 टक्केही उभारू शकला नाही.
5. राष्ट्रपती डिबेट: डिबेटमध्ये सहभागी होण्यासाठी, उमेदवाराला राष्ट्रीय सर्वेक्षणात 15 टक्के पाठिंबा आवश्यक असतो, जो तिसऱ्या पक्षासाठी जवळजवळ अशक्य होतो.
बिग ब्युटीफुल विधेयकावरून मस्क आणि ट्रम्प यांच्यात संघर्ष
5 जून रोजी, कर आणि खर्चात कपात करणाऱ्या बिग ब्युटीफुल विधेयकावरून मस्क आणि राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यात जोरदार वाद झाला, त्यानंतर मस्क यांनी ट्रम्प सरकारपासून स्वतःला दूर केले. ट्रम्प म्हणाले, 'जेव्हा आम्ही इलेक्ट्रिक वाहनांच्या अनिवार्य खरेदीच्या कायद्यात कपात करण्याबद्दल बोललो तेव्हा मस्कना समस्या येऊ लागल्या. मी एलोनबद्दल खूप निराश आहे. मी त्यांना खूप मदत केली आहे.' यानंतर, मस्क यांनी त्यांच्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म X वर सलग अनेक ट्विट केले आणि ट्रम्प यांना कृतघ्न म्हटले. मस्क म्हणाले, 'जर मी तिथे नसतो तर ट्रम्प निवडणूक हरले असते.' त्यांनी ट्रम्प यांच्यावर महाभियोग चालवण्याबद्दलही बोलले. तथापि, ट्रम्प यांनी 4 जुलै रोजी त्यावर स्वाक्षरी केल्यानंतर, हे विधेयक कायद्यात रूपांतरित झाले आहे.
इतर महत्वाच्या बातम्या
महत्त्वाच्या बातम्या
