एक्स्प्लोर

Hate Speech : केंद्र सरकार द्वेषयुक्त भाषण विरोधी कायदा करण्याच्या तयारीत, कायद्यातील मसुदा आहे तरी काय?

Hate Speech : मागील 5 वर्षांच्या प्रदीर्घ विचारविनिमयानंतर केंद्र सरकारने सोशल मीडियावरील द्वेषपूर्ण मजकूर रोखण्यासाठी द्वेषयुक्त भाषण विरोधी कायदा आणण्याची तयारी सुरू केली आहे.

Hate Speech : मागील 5 वर्षांच्या प्रदीर्घ विचारविनिमयानंतर केंद्र सरकारने सोशल मीडियावरील द्वेषपूर्ण मजकूर रोखण्यासाठी द्वेषयुक्त भाषण विरोधी कायदा आणण्याची तयारी सुरू केली आहे. द्वेषयुक्त भाषण, इतर देशांचे कायदे आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या सर्व बाबींवर सर्वोच्च न्यायालयाचे निर्देश लक्षात घेऊन कायद्याचा मसुदा तयार करण्यात येत आहे. तो लवकरच लोकांच्या मतासाठी मांडला जाईल. यामध्ये, द्वेषयुक्त भाषणाची व्याख्या स्पष्ट होईल, जेणेकरून लोकांना देखील कळेल की ते बोलत आहेत किंवा लिहित आहेत ते कायद्याच्या कक्षेत येते की नाही.

सर्वोच्च न्यायालयाच्या टिप्पणीला कायद्याचा आधार असेल

सरकारने हा मसुदा ओव्हरसीज वेलफेअर ऑर्गनायझेशन विरुद्ध युनियन ऑफ इंडिया सारख्या इतर काही प्रकरणांमध्ये सर्वोच्च न्यायालयाच्या निरीक्षणांवर आधारित आहे. विधी आयोगाने हेट स्पीचवरील सल्लामसलत पेपरमध्ये हे स्पष्ट केले आहे की केवळ हिंसा पसरवणाऱ्या भाषणालाच हेट स्पीच समजले जाणे आवश्यक नाही. इंटरनेटवर ओळख लपवून खोटे आणि आक्षेपार्ह कल्पना सहज पसरवल्या जातात. अशा परिस्थितीत भेदभाव वाढवणाऱ्या भाषेलाही हेट्सपीचच्या कक्षेत ठेवायला हवे.

सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर कारवाई केली जाईल

एकदा द्वेषयुक्त भाषणाची व्याख्या स्पष्ट झाल्यानंतर, सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म  युझर्सद्वारे पसरवल्या जाणार्‍या बनावट बातम्या किंवा द्वेषयुक्त भाषणाची जबाबदारी टाळू शकणार नाहीत. देशातील बहुतांश दिशाभूल करणारी माहिती फेसबुक, ट्विटर, व्हॉट्सअॅप, कु यांसारख्या प्लॅटफॉर्मवरून पसरवली जात आहेत. आता त्यांच्यावर कडक कायदा केल्याने कायदेशीर कारवाईचा मार्ग मोकळा होणार आहे. दुसरीकडे, देशातील भाषणस्वातंत्र्याच्या पुरस्कर्त्यांना असेही वाटते की द्वेषयुक्त भाषण विरोधी कायद्याचा वापर लोक किंवा गटांचा आवाज दाबण्यासाठी देखील केला जाऊ शकतो.

सध्या 7 वेगवेगळ्या कायद्यांद्वारे कारवाई केली जात आहे.

देशात द्वेषयुक्त भाषणाचा मुकाबला करण्यासाठी 7 कायदे वापरले जातात. परंतु, त्यापैकी कोणीही द्वेषयुक्त भाषणाची व्याख्या करत नाही. म्हणूनच, सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म त्यांच्या युझर्सना मनमानी भाषा बोलण्यापासून रोखत नाहीत.

येथे विद्यमान तरतुदी आहेत

1. भारतीय दंड संहिता

  • कलम 124A (देशद्रोह): यावर बंदी घालण्यात आली आहे.
  • कलम 153A: धर्म, वंश इत्यादी कारणांवरून शत्रुत्व.
  • कलम 153B: राष्ट्रीय एकात्मतेच्या विरोधात विधान.
  • 295A आणि 298: धार्मिक भावना भडकावणे.
  • कलम 505 (1) आणि (2) अफवा किंवा द्वेष भडकावणे.

2. लोकप्रतिनिधी कायदा

  • धार्मिक, वांशिक किंवा भाषिक आधारावर निवडणूक गैरव्यवहार

3. नागरी हक्क कायदा, 1955
4. धार्मिक संस्था कायदा
5. केबल टेलिव्हिजन नेटवर्क नियमन कायदा
6. सिनेमॅटोग्राफी कायदा
7. फौजदारी प्रक्रिया संहिता, 1973

हेट्सपीचची व्याख्या युरोपियन युनियन आणि यूएसमध्ये निश्चित आहे

युरोपीय देश : असहिष्णुतेच्या आधारावर वांशिक द्वेषाच्या विरोधात खोटे वक्तृत्व किंवा प्रक्षोभक विधानांचे समर्थन करणे हे द्वेषयुक्त भाषण मानले जाते.

अमेरिका : अमेरिकन राज्यघटनेतील पहिली दुरुस्ती संसदेला अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर अंकुश ठेवण्यासाठी कायदे करण्यापासून रोखते. परंतु, सर्वोच्च न्यायालयाने असा निर्णय दिला की, 'खराब अभिव्यक्ती' रोखणारे कायदे घटनात्मक मानले जातील.

इतर महत्त्वाच्या बातम्या 

महत्त्वाच्या बातम्या

Rahul Gandhi On Girlfriend Marathi News: राहुल गांधींनी पहिल्यांदाच केला गर्लफ्रेंडचा उल्लेख; रेस्टॉरंटमधील किस्सा आणि सोनिया गांधींसह सगळे खळखळून हसले!
राहुल गांधींनी पहिल्यांदाच केला गर्लफ्रेंडचा उल्लेख; रेस्टॉरंटमधील किस्सा आणि सोनिया गांधींसह सगळे खळखळून हसले!
ABP माझा टॉप 10 हेडलाईन्स | 16 नोव्हेंबर 2026 | सोमवार
ABP माझा टॉप 10 हेडलाईन्स | 16 नोव्हेंबर 2026 | सोमवार
Video: अमित शाहांनी सांगितला अजित पवारांचा आवडलेला गुण, अनेक किस्से; सुनेत्रा पवारांच्या डोळ्यात पाणी, व्यासपीठ भावूक
Video: अमित शाहांनी सांगितला अजित पवारांचा आवडलेला गुण, अनेक किस्से; सुनेत्रा पवारांच्या डोळ्यात पाणी, व्यासपीठ भावूक
Maharashtra Live News Updates: मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सातही धरणांमधील पाणीसाठ्यात मोठी घट; केवळ 79% पाणीसाठा शिल्लक
Maharashtra Live News Updates: मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सातही धरणांमधील पाणीसाठ्यात मोठी घट; केवळ 79% पाणीसाठा शिल्लक

व्हिडीओ

Eknath Shinde On Uddhav Thackeray :अमित शाहांवर टीका करणारेच सर्वात मोठे थापाडे, उद्धव ठाकरेंवर टीका
Pune Ajit Pawar Statue : अजितदादांचा पुतळा, आठवणींना उजाळा Special Report
Rohit Pawar on Devendra Fadnavis Ajit Pawar Plan Crash : 'मफलर मॅन' , आरोपांचे बाण Special Report
Natasha Awhad Controversy : पक्षाचा सशर्त पाठिंबा, नताशा आव्हाडांकडून 'ठेंगा' Special Report
Sanjay Raut PC : 40 हजार कोटी कुणी खाल्ले, वर्षावर बंगल्यावर बुलडोजर फिरवा, राऊतांची आक्रमक प्रेस

फोटो गॅलरी

पर्सनल कॉर्नर

टॉप आर्टिकल
टॉप रील्स
RBI Big Action NBFC : रिझर्व्ह बँकेचा मोठा दणका! एका झटक्यात तब्बल 63 फायनान्स कंपन्यांचे परवाने रद्द; तुमचे पैसे तर अडकले नाहीत ना? पाहा कंपन्यांची यादी
रिझर्व्ह बँकेचा मोठा दणका! एका झटक्यात तब्बल 63 फायनान्स कंपन्यांचे परवाने रद्द; तुमचे पैसे तर अडकले नाहीत ना? पाहा कंपन्यांची यादी
माझ्यासोबत प्रेमसंबंध ठेव म्हणत तरुणीला अडवलं, चाकुने वार; दोन दिवसांपासून फरार तरुणाच्या मुसक्या आवळल्या
माझ्यासोबत प्रेमसंबंध ठेव म्हणत तरुणीला अडवलं, चाकुने वार; दोन दिवसांपासून फरार तरुणाच्या मुसक्या आवळल्या
Suryakumar Yadav : 'टीम सिलेक्टर जिथे बसलाय, तिथेच सिक्स मारायचे', धोनीच्या चित्रपटाची प्रेरणा अन् 82 धावांची वादळी खेळी, टीम इंडियामध्ये कमबॅकसाठी सूर्याची स्ट्रॅटेजी
'टीम सिलेक्टर जिथे बसलाय, तिथेच सिक्स मारायचे', धोनीच्या चित्रपटाची प्रेरणा अन् 82 धावांची वादळी खेळी, टीम इंडियामध्ये कमबॅकसाठी सूर्याची स्ट्रॅटेजी
आजीबाईला मोबाईलचा नाद, रील्सच्या आहारी गेल्यानंतर 15 दिवस रुग्णालयात; एकटेपणामुळे विरंगुळाच बनलं व्यसन
आजीबाईला मोबाईलचा नाद, रील्सच्या आहारी गेल्यानंतर 15 दिवस रुग्णालयात; एकटेपणामुळे विरंगुळाच बनलं व्यसन
Eknath Shinde: रोहित पवारांच्या 'मफलर मॅन' आरोपावर एकनाथ शिंदेंची प्रतिक्रिया; अमित शाहांवरील टीकेनंतर उद्धव ठाकरेंवरही पलटवार
रोहित पवारांच्या 'मफलर मॅन' आरोपावर एकनाथ शिंदेंची प्रतिक्रिया; अमित शाहांवरील टीकेनंतर उद्धव ठाकरेंवरही पलटवार
ब्लु-टूथ, इस्त्रीमध्ये लपवून सोन्याची तस्करी; मुंबई विमानतळावरुन 2 कोटी 26 लाखांच सोनं जप्त, दोघांना अटक
ब्लु-टूथ, इस्त्रीमध्ये लपवून सोन्याची तस्करी; मुंबई विमानतळावरुन 2 कोटी 26 लाखांच सोनं जप्त, दोघांना अटक
Pune Crime Daund: आईचा विनयभंग केल्याच्या रागातून तरुणाला संपवलं, दोघांना अटक, दौंड हादरलं!
आईचा विनयभंग केल्याच्या रागातून तरुणाला संपवलं, दोघांना अटक, दौंड हादरलं!
Mumbai Local Crime News: अंधेरी रेल्वे स्थानकातील भयंकर व्हिडीओ समोर, लोकल ट्रेन चालू होताच शिवा गायकवाडने फेकलेला चाकू सुरेश शर्मांच्या छातीत घुसला
अंधेरी रेल्वे स्थानकातील भयंकर व्हिडीओ समोर, लोकल ट्रेन चालू होताच शिवा गायकवाडने फेकलेला चाकू सुरेश शर्मांच्या छातीत घुसला
Embed widget