चांद्रयान-5 मोहिमेला मान्यता, चंद्राच्या पृष्ठभागाचा अभ्यास करण्यासाठी 250 किलो वजनाचा रोव्हर घेऊन जाणार

चांद्रयान-3 मोहिमेत 25 किलो वजनाचा रोव्हर (प्रज्ञान) वाहून नेण्यात आला, तर चांद्रयान-5 मिशन चंद्राच्या पृष्ठभागाचा अभ्यास करण्यासाठी 250 किलो वजनाचा रोव्हर घेऊन जाईल.

Chandrayaan 5 mission

Source : PTI

Chandrayaan 5 mission : भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचे (इस्रो) अध्यक्ष व्ही नारायणन यांनी केंद्र सरकारने चांद्रयान-5 मोहिमेला मान्यता दिली असल्याची माहिती दिली. इस्रो प्रमुखपदाची सूत्रे हाती घेतल्यानंतर बेंगळुरू येथे एका कार्यक्रमात ते बोलत होते. ते म्हणाले की, तीन दिवसांपूर्वीच आम्हाला चांद्रयान-5 मोहिमेला मंजुरी मिळाली आहे. यामध्ये जपान आमचा सहयोगी असेल. चांद्रयान-3 मोहिमेत 25 किलो वजनाचा रोव्हर (प्रज्ञान) वाहून नेण्यात आला, तर चांद्रयान-5 मिशन चंद्राच्या पृष्ठभागाचा अभ्यास करण्यासाठी 250 किलो वजनाचा रोव्हर घेऊन जाईल. भविष्यातील प्रकल्पाबाबत नारायणन म्हणाले की, 2027 मध्ये प्रक्षेपित करण्यात येणाऱ्या चांद्रयान-4 मोहिमेचे उद्दिष्ट चंद्राच्या मातीचे नमुने आणणे आहे. त्याच वेळी, गगनयानसह अनेक मोहिमांव्यतिरिक्त, अंतराळात भारताचे स्वतःचे अंतराळ स्थानक स्थापन करण्याची योजना सुरू आहे.

चांद्रयान-4 मोहिमेला सप्टेंबर 2024 मध्ये मान्यता देण्यात आली

गेल्या वर्षी सप्टेंबरमध्ये मंत्रिमंडळाने चांद्रयान-4 मोहिमेला मंजुरी दिली होती. या मोहिमेचा उद्देश चंद्रावर यान उतरवणे, चंद्रावरील माती आणि खडकांचे नमुने गोळा करणे आणि ते पृथ्वीवर सुरक्षितपणे परत आणणे हा आहे. या मिशनसाठी 2104 कोटी रुपये खर्च येणार आहे. या अवकाशयानामध्ये पाच वेगवेगळे मॉड्यूल असतील. तर, 2023 मध्ये चंद्रावर पाठवण्यात आलेल्या चांद्रयान-3 मध्ये तीन मॉड्यूल होते: प्रोपल्शन मॉड्यूल (इंजिन), लँडर आणि रोव्हर. चांद्रयान-4 च्या स्टॅक 1 मध्ये चंद्राच्या नमुना संकलनासाठी एक असेंडर मॉड्यूल आणि पृष्ठभागावरील चंद्र नमुना संकलनासाठी एक डिसेंडर मॉड्यूल असेल. स्टॅक 2 मध्ये थ्रस्टसाठी प्रोपल्शन मॉड्यूल, सॅम्पल होल्डसाठी ट्रान्सफर मॉड्यूल आणि नमुने पृथ्वीवर आणण्यासाठी री-एंट्री मॉड्यूल समाविष्ट असेल. या मोहिमेत दोन वेगवेगळ्या रॉकेटचा वापर केला जाणार आहे. हेवी-लिफ्टर LVM-3 आणि इस्रोचे विश्वसनीय वर्कहॉर्स PSLV वेगवेगळे पेलोड वाहून नेतील.

चांद्रयान-4 चे 2 मॉड्यूल चंद्राच्या पृष्ठभागावर जातील

चांद्रयान-4 मोहीम अनेक टप्प्यात पूर्ण केली जाईल. चंद्राच्या कक्षेत पोहोचल्यानंतर, दोन मॉड्यूल मुख्य अंतराळ यानापासून वेगळे होतील आणि पृष्ठभागावर उतरतील. दोन्ही मॉड्यूल चंद्राच्या पृष्ठभागावरून नमुने गोळा करतील. त्यानंतर एक मॉड्यूल चंद्राच्या पृष्ठभागावरून प्रक्षेपित होईल आणि चंद्राच्या कक्षेतील मुख्य अंतराळ यानाला जोडेल. हे नमुने पृथ्वीवर परतणाऱ्या अवकाशयानाकडे हस्तांतरित केले जातील. इस्रोचे शास्त्रज्ञ चंद्राच्या पृष्ठभागावरून नमुने गोळा करण्यासाठी रोबोट तयार करत आहेत. खोल ड्रिलिंग तंत्रज्ञानावर काम केले जात आहे. नमुने गोळा करण्यासाठी कंटेनर आणि डॉकिंग यंत्रणेचे तंत्रज्ञान विकसित केले जात आहे.

भविष्यातील इतर योजना

3 अंतराळवीर अंतराळात जातील : 2025 मध्ये, गगनयानमधील 3 दिवसांच्या मोहिमेसाठी 3 सदस्यांची टीम पृथ्वीच्या 400 किमीवरच्या कक्षेत पाठवली जाईल.

भारतीय स्पेस स्टेशन लॉन्चिंग

भारताच्या स्पेस स्टेशनमध्ये पाच मॉड्यूल असतील. पहिले मॉड्यूल 2028 मध्ये लॉन्च होईल. त्यासाठीच्या आराखड्याचे काम पूर्ण झाले असून त्याचा अहवाल शासनाकडे मंजुरीसाठी सादर करण्यात आला आहे. हे स्थानक अंतराळवीरांचे अंतराळातील अड्डे असेल.

भारतीय अंतराळवीरांना चंद्रावर पाठवणे

इस्रो 2040 पर्यंत चंद्रावर अंतराळवीर पाठवण्यावर काम करत आहे. सध्या अमेरिका हा एकमेव देश आहे ज्याने मानवाला चंद्रावर पाठवले आहे. चीन 2030 पर्यंत आपले अंतराळवीर चंद्रावर पाठवण्याचे काम करत आहे.

व्हीनस ऑर्बिटर मिशन

1,236 कोटी रुपयांचे बजेट ठेवण्यात आले आहे. ते मार्च 2028 मध्ये लॉन्च होणार आहे. VOM चे प्राथमिक उद्दिष्ट शुक्राच्या पृष्ठभागावर आणि वातावरणाबद्दल तसेच शुक्राच्या वातावरणावरील सूर्याच्या प्रभावाविषयी आपली समज वाढवणे आहे.

इतर महत्वाच्या बातम्या