Health Tips : थायरॉईडची समस्या नेमकी कशामुळे होते? वाचा लक्षणं, कारणे, योगोपचार आणि प्रतिबंध
Health Tips : थायरॉईड (Thyroid) ही मानेमध्ये स्थित एक लहान फुलपाखराच्या आकाराची एक ग्रंथी आहे.
Health Tips : थायरॉईड (Thyroid) ही मानेमध्ये स्थित एक लहान फुलपाखराच्या आकाराची एक ग्रंथी आहे. शरीरातील वेगवेगळ्या क्रियांचा समतोल राखण्यात ही ग्रंथी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. त्याचे महत्त्व थायरॉईड हार्मोन्सच्या निर्मितीमध्ये आहे. ट्रायओडोथायरोनिन (T3) आणि थायरॉक्सिन (T4). हे दोन हार्मोन्स ऊर्जा उत्पादन, तापमान नियमन आणि संपूर्ण शरीरातील अवयव आणि ऊतींच्या योग्य कार्यावर प्रभाव पाडणाऱ्या विविध मेटाबॉलिक अॅक्टिव्हिटीचे नियमन करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात.
थायरॉईड हार्मोन्सची शरिरातील कामे
रेग्युलेशन ऑफ मेटाबॉलिक अॅक्टिव्हिटी
-थायरॉईड संप्रेरके मेटाबॉलिकच्या माध्यमातून शरीर ज्या वेगाने अन्नाचं ऊर्जेत रूपांतर करते ते नियंत्रित करतात. निरोगी वजन आणि एकूण ऊर्जा पातळी राखण्यासाठी योग्य मेटाबॉलिज्म आवश्यक आहे.
तापमान नियमन
थायरॉईड संप्रेरके शरीराचे सामान्य तापमान नियंत्रित करण्यास मदत करतात. हे सामान्य शारीरिक कार्यासाठी आवश्यक आहे.
हृदय आणि रक्तवाहिन्यासंबंधी आरोग्य
थायरॉईड हृदयाची गती आणि रक्तदाब प्रभावित करते. हृदय आणि रक्तवाहिन्यासंबंधी आरोग्यासाठी योगदान देते. रक्ताभिसरण प्रणाली चांगल्या प्रकारे कार्यरत राहण्यासाठी थायरॉईड ग्रंथीचे योग्य कार्य आवश्यक आहे.
मेंदूचे कार्य
थायरॉईड संप्रेरके मेंदूच्या विकासात आणि कार्यामध्ये मुख्य भूमिका बजावतात. ते cognitive functions, mood regulations आणि एकूणच मानसिक आरोग्यामध्ये योगदान देतात.
पुनरुत्पादक आरोग्य
थायरॉईड संप्रेरक स्त्रियांच्या मासिक पाळीवर प्रभाव टाकतात आणि थायरॉईडचे आरोग्य प्रजनन आणि निरोगी गर्भधारणेसाठी महत्त्वपूर्ण आहे.
दैनंदिन जीवनावर परिणाम
थायरॉईड विकारांचा दैनंदिन जीवनावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो कारण त्यांच्या शरीराच्या विविध कार्यांवर प्रभाव पडतो.
थायरॉईड कमी सक्रिय असते, तेव्हा 'हे' अनुभव येऊ शकतात
थकवा आणि अशक्तपणा :
ऊर्जेचा अभाव आणि सततचा थकवा ही सामान्य लक्षणे आहेत, ज्यामुळे दैनंदिन कामे पार पाडण्याच्या क्षमतेवर परिणाम होतो.
वजन बदल :
वजन वाढणे (हायपोथायरॉईडीझममध्ये) आणि वजन कमी होणे (हायपरथायरॉईडीझममध्ये) दोन्ही होऊ शकतात, ज्यामुळे एकूण आरोग्यावर परिणाम होतो.
मूड स्विंग्स :
थायरॉईड विकार मूड स्विंग, चिंता आणि नैराश्यामध्ये योगदान देऊ शकतात, ज्यामुळे मानसिक आणि भावनिक आरोग्यावर परिणाम होतो.
तापमान संवेदनशीलता :
temperature regulation मधील व्यत्ययांमुळे व्यक्तींना थंड किंवा उष्णतेची संवेदनशीलता येऊ शकते.
मासिक पाळीची अनियमितता :
थायरॉईड विकार असलेल्या महिलांना त्यांच्या मासिक पाळीत व्यत्यय येऊ शकतो, ज्यामुळे प्रजनन आरोग्यावर परिणाम होतो.
हृदय आणि रक्तवाहिन्यासंबंधी प्रभाव :
थायरॉईड बिघडलेले कार्य हृदय गती आणि रक्तदाब प्रभावित करू शकते. उपचार न केल्यास हृदय आणि रक्तवाहिन्यासंबंधी समस्या उद्भवू शकतात.
थायरॉईड ग्रंथीच्या सामान्य कार्यावर परिणाम करू शकणार्या काही प्रमुख गोष्टी
हाशिमोटोचा थायरॉइडायटिस : ही एक स्वयंप्रतिकार (autoimmune) स्थिती आहे जिथे रोगप्रतिकारक शक्ती चुकून थायरॉईड ग्रंथीवर हल्ला करते आणि नुकसान करते. कालांतराने, यामुळे हायपोथायरॉईडीझम होऊ शकतो कारण ग्रंथी पुरेसे थायरॉईड संप्रेरक तयार करू शकत नाही.
ग्रेव्हस डिसीज : आणखी एक ऑटोइम्यून डिसऑर्डर, ग्रेव्हज रोगाचा परिणाम थायरॉईड संप्रेरकांच्या अतिउत्पादनात होतो. जेव्हा रोगप्रतिकारक शक्ती ऍन्टीबॉडीज तयार करते जे थायरॉईड ग्रंथीला जास्त प्रमाणात उत्तेजित करते, ज्यामुळे हायपरथायरॉईडीझम होतो.
आयोडीनची कमतरता : थायरॉईड संप्रेरक तयार होण्यासाठी आवश्यक खनिज असलेल्या आयोडीनच्या अपुऱ्या सेवनामुळे थायरॉईड बिघडते. आयोडीनच्या कमतरतेमुळे थायरॉईड पुरेशी संप्रेरके निर्माण करण्यास असमर्थ ठरू शकते, ज्यामुळे हायपोथायरॉईडीझम होतो आणि संभाव्यतः गॉईटरचा विकास होऊ शकतो.
थायरॉईडायटीस : सबक्युट थायरॉइडायटिस: हा थायरॉईड जळजळाचा एक प्रकार आहे जो अनेकदा व्हायरल इन्फेक्शननंतर होतो. संचित थायरॉईड संप्रेरक रक्तप्रवाहात सोडल्यामुळे तात्पुरता हायपरथायरॉईडीझम होऊ शकतो.
क्रॉनिक लिम्फोसायटिक थायरॉइडायटिस (सीएलटी): याला सायलेंट थायरॉइडायटिस किंवा वेदनारहित थायरॉइडायटिस असेही म्हणतात, सीएलटी ही थायरॉईड ग्रंथीची जुनाट जळजळ आहे. यामुळे हायपरथायरॉईडीझम आणि हायपोथायरॉईडीझम दोन्ही होऊ शकतात.
थायरॉईड नोड्यूल : थायरॉईड नोड्यूल म्हणजे थायरॉईड ग्रंथीतील असामान्य वाढ किंवा गाठी. जरी बहुतेक नोड्यूल कर्करोग नसलेले असतात, तर काही संप्रेरकांच्या उत्पादनावर परिणाम करतात आणि हायपरथायरॉईडीझम किंवा हायपोथायरॉईडीझम होऊ शकतात.
अनुवांशिक घटक : Mutation थायरॉईड विकारांच्या विकासात भूमिका बजावू शकतात. काही व्यक्तींमध्ये autoimmune thyroid conditions किंवा थायरॉईड कार्यावर परिणाम करणारे इतर अनुवांशिक घटक असू शकते.
रेडिएशन एक्सपोजर : ionizing radiation अती संपर्कात विकारांचा धोका वाढू शकतो.
काही औषधे : काही औषधे, जसे की लिथियम किंवा अमीओडारोन, थायरॉईड कार्यामध्ये व्यत्यय आणू शकतात आणि थायरॉईड विकारांना कारणीभूत ठरू शकतात.
गर्भधारणेशी संबंधित थायरॉईड समस्या :
Postpartum Thyroiditis : काही स्त्रियांना जन्म दिल्यानंतर थायरॉईड इम्बॅलेन्सचा अनुभव येऊ शकतो, ज्यामध्ये हायपरथायरॉईडीझम आणि त्यानंतर हायपोथायरॉईडीझमचा समावेश होतो. ही स्थिती अनेकदा तात्पुरती असते. थायरॉईड विकार लवकर ओळखण्यासाठी आणि व्यवस्थापन करण्यासाठी या परिस्थिती समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
थायरॉईडचे प्रकार :
हायपोथायरॉईडीझम : थायरॉईड ग्रंथीच्या अकार्यक्षमतेमुळे,Thyroid hormones ची शरीरातील पातळी कमी होते.
हायपरथायरॉईडीझम : अतिक्रियाशील थायरॉईड ग्रंथीमुळे, Thyroid hormones ची शरीरातील पातळी वाढते.
थायरॉइडाइटिस : थायरॉईड ग्रंथीची जळजळ होणे.
थायरॉईड नोड्यूल : थायरॉई ग्रंथीवर असामान्य वाढ होणे.
योग आसन
सर्वांगासन :
सेतू बंधनासन :
हलासन :
मार्जरासन :
भुजंगासन :
प्रतिबंध कसा कराल?
- संतुलित आहार
- नियमित व्यायाम
- ताण व्यवस्थापन
- नियमित तपासणी
महत्त्वाच्या बातम्या :
टीप : वरील सर्व बाबी एबीपी माझा केवळ माहिती म्हणून वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवत आहे. यातून एबीपी माझा कोणताही दावा करत नाही.
महत्त्वाच्या बातम्या
