Hip Replacement: वयाच्या 38 व्या वर्षी हिप रिप्लेसमेंट? सांधा खराब होण्याची कारणे अन् आधुनिक इम्प्लांट्सचे फायदे

Hip Replacement: हिप रिप्लेसमेंट झाल्यानंतर आरोग्याची कशी काळजी घ्याल?

Hip Replacement at 38

Source : canva

Hip Replacement at 38: वयाच्या तिशीत (30s) किंवा चाळिशीत हिप रिप्लेसमेंटची (Hip Replacement) गरज भासेल, असा विचारही अनेकांच्या मनात येत नाही. या वयात नोकरी, प्रवास, व्यायाम आणि कौटुंबिक जबाबदाऱ्या सुरू असतात. मात्र, हिप जॉइंटचे गंभीर नुकसान झाल्यास चालणे, जिने चढणे आणि खुर्चीतून उठणे यांसारख्या साध्या हालचालीही वेदनादायक (Health) होऊ शकतात. हिप रिप्लेसमेंट ही केवळ वृद्धांसाठी असलेली शस्त्रक्रिया (Operation) नाही. सांध्याचे नुकसान किती झाले आहे आणि त्याचा दैनंदिन जीवनावर किती परिणाम होत आहे, यावर उपचारांचा निर्णय अवलंबून असतो.

कमी वयात हिप जॉइंट खराब का होतो? (Hip Replacement at 38 Causes of Early Hip Joint Damage)

हिप जॉइंट हा बॉल-अँड-सॉकेट प्रकारचा सांधा आहे. या सांध्यात दोन हाडांच्या टोकांवर गुळगुळीत थर असतो. या थरामुळे चालताना किंवा हालचाल करताना हाडे एकमेकांवर घासत नाहीत आणि सांध्याची हालचाल सहज होते. मात्र, वयानुसार किंवा काही आजारांमुळे या थराची झीज झाल्यास सांध्यात वेदना आणि हालचाली करताना त्रास होऊ शकतो. सांध्यांची झीज, पूर्वी झालेली दुखापत, हाडांना होणारा रक्तपुरवठा कमी होणे किंवा काही जन्मजात समस्यांमुळे हिप जॉइंटचे नुकसान होऊ शकते. अवॅस्क्युलर नेक्रोसिस या स्थितीत हाडाच्या काही भागाला पुरेसा रक्तपुरवठा मिळत नाही. त्यामुळे हाड कमकुवत होऊन सांध्याचे नुकसान होऊ शकते. काही रुग्णांमध्ये स्टेरॉइड औषधांचा दीर्घकाळ वापर किंवा अतिमद्यपान यांसारखे घटकही या स्थितीशी संबंधित असू शकतात.

कोणती लक्षणे दुर्लक्षित करू नयेत?

जांघेच्या मुळाशी किंवा हिप जॉइंटच्या आसपास सतत वेदना होणे, चालताना त्रास होणे, जिने चढताना वेदना वाढणे आणि सांध्याची हालचाल कमी होणे ही महत्त्वाची लक्षणे आहेत. काही रुग्णांना रात्री झोपतानाही वेदना जाणवतात.औषधे, फिजिओथेरपी आणि इतर उपचार करूनही आराम मिळत नसेल, तर ऑर्थोपेडिक तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

आधुनिक इम्प्लांट्समुळे काय बदलले आहे?

हिप रिप्लेसमेंटमध्ये खराब झालेल्या सांध्याच्या भागाऐवजी कृत्रिम सांधा बसवला जातो. आधुनिक इम्प्लांट्समध्ये धातू, सिरॅमिक आणि टिकाऊ विशेष प्रकारच्या प्लास्टिकचा वापर केला जातो. योग्य इम्प्लांट निवडल्यास वेदना कमी होण्यास आणि हालचाल सुधारण्यास मदत होऊ शकते. कमी वयाच्या रुग्णांमध्ये इम्प्लांटचा टिकाऊपणा, शारीरिक हालचाली आणि भविष्यात पुन्हा शस्त्रक्रिया करावी लागण्याची शक्यता यांचा विचार केला जातो. आधुनिक इम्प्लांट्स अनेक वर्षे टिकू शकतात..

शस्त्रक्रियेनंतर सामान्य जीवन जगणे शक्य आहे का?

हिप रिप्लेसमेंटनंतर फिजिओथेरपी आणि नियमित व्यायाम महत्त्वाचे असतात. योग्य पुनर्वसनामुळे चालणे, जिने चढणे आणि दैनंदिन कामे करणे सोपे होऊ शकते. मात्र, धावणे किंवा सांध्यावर अधिक ताण देणारे खेळ पुन्हा सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक असते.

वयापेक्षा सांध्याची स्थिती महत्त्वाची

वयाच्या ३८ व्या वर्षी हिप रिप्लेसमेंटची गरज भासणे असामान्य वाटू शकते. मात्र, सांध्याचे गंभीर नुकसान झाले असल्यास ही शस्त्रक्रिया योग्य उपचार ठरू शकते. वेदना सतत होत असतील आणि दैनंदिन हालचालींवर परिणाम होत असेल, तर वेळेवर तपासणी करून योग्य उपचार घेणे महत्त्वाचे आहे.

Autored by
Dr. Sinukumar Bhaskaran
HOD - Adult Joint Replacement & Reconstruction and Robotic Arthroplasty (Hip & Knee)
Manipal Hospital Kharadi

महत्त्वाच्या इतर बातम्या: