एक्स्प्लोर

RBI : रिझर्व्ह बँक मोठा निर्णय घेण्याच्या तयारीत, चलनातील नव्या नोटा खास पद्धतीने तयार होणार, ना पाण्यात भिजण्याचं टेन्शन ना फाटण्याची भीती

RBI : रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया प्लास्टिकच्या नोटांच्या छपाईच्या जुन्या योजनेवर पुन्हा विचार करत असल्याची माहिती समोर आली आहे.

नवी दिल्ली : रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियानं आता पुन्हा एकदा पॉलिमर नोटांचा विचार सुरू केला आहे. RBI च्या पाटणा व मुंबई येथे झालेल्या अलीकडील बोर्ड बैठकांमध्ये या विषयावर चर्चा झाली असून लवकरच एक पायलट प्रकल्प जाहीर होण्याची शक्यता आहे. यासंदर्भातील वृत्त बिझनेस स्टँडर्डकडून देण्यात आलं आहे. काँग्रेसच्या नेतृत्त्वातील  यूपीए सरकारच्या काळात 2012 मध्ये प्लास्टिक नोटांच्या छपाईचा विचार करण्यात आला होता. मात्र, तांत्रिक कारणांमुळं त्यावेळी तो प्रस्ताव मागे पडला होता.   

रिझर्व्ह बँकेचा आर्थिक वर्ष 2024-25 मध्ये नोटा छपाईवरील खर्च 6372   कोटींवर पोहोचला आहे. आर्थिक वर्ष 2023-24 मध्ये नोटा छपाईसाठीचा खर्च 5101.4 कोटी रुपये होता. त्यामध्ये 2024-25 मध्ये वाढ झाली आहे.  असून मोठ्या प्रमाणावर खराब नोटा चलनातून बाद कराव्या लागत आहेत, हे या नव्या निर्णयाचे प्रमुख कारण आहे.

नोटांची मागणी वाढल्यानं पॉलिमर बँक नोटांचा विचार

गेल्या काही वर्षांमध्ये करन्सी नोटांची मागणी वाढल्यानं रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियानं  पॉलिमर बँक नोट छपाईच्या संकल्पनेवर नव्यानं विचार सुरु केल्याची माहिती आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या दोन बोर्ड मीटिंग मुंबई आणि पाटणा येथे झाल्या होत्या त्यामध्ये पॉलिमर किंवा प्लास्टिकच्या नोटासंदर्भात चर्चा करण्यात आली होती. 

कागदाच्या नोटांच्या छपाईचा खर्च कमी करणे आणि नोटांची शेल्फ लाईफ वाढवणे यासाठी पॉलिमर किंवा प्लास्टिकच्या नोटांची छपाई करण्याबाबत विचार केला जात आहे.  प्लास्टिक नोटा छपाईसाठी आरबीआयकडून लवकरच पायलट प्रोजेक्ट जाहीर केला जाऊ शकतो. याशिवाय एटीएममधून प्लास्टिकच्या नोटांचा पुरवठा करण्यासंदर्भातील यंत्रणा सुरु केली जाऊ शकते. 

प्लास्टिकच्या नोटांची शेल्फ लाईफ म्हणजेच साठवण कालमर्यादा सध्याच्या कागदी नोटांच्या तुलनेत वाढणार आहे. आर्थिक वर्ष 2024-25 मध्ये 23.8 अब्ज नोटांची विल्हेवाट लावण्यात आली होती. ज्यामध्ये 100 आणि 500 रुपयांच्या नोटांची संख्या अधिक होती. 

चलनात असलेल्या नोटांच्या प्रमाणात 11.5 टक्के वाढ होत आहे.  15 मेच्या आकडेवारीनुसार 42.86 ट्रिलियन रुपयांच्या नोटा चलनात आहेत.  आर्थिक वर्ष 2026-27 मध्ये चलनात 1.15 ट्रिलियन रुपयांच्या नोटा वाढल्या आहेत. एकीकडे डिजीटल व्यवहार यूपीआयद्वारे वाढलेले असताना नोटांची संख्या देखील वाढली आहे.

2012 मधील प्लास्टिक (पॉलिमर) नोटांची योजना:

2012 साली तत्कालीन केंद्र सरकारने 5 शहरांमध्ये 100 कोटी 1 अब्ज रुपयांच्या ₹10 च्या पॉलिमर नोटांचा फील्ड ट्रायल करण्यास मंजुरी दिली होती. या पाच शहरांची निवड वेगवेगळ्या भौगोलिक परिस्थिती व हवामानाचा विचार करून केली गेली होती. 

कोची, म्हैसूर, जयपूर, भुवनेश्वर आणि शिमला, या पाच शहरांमध्ये पायलट प्रोजेक्ट राबवला जाणार होता.योजनेचा प्राथमिक उद्देश नोटांचा टिकाऊपणा वाढवणे हा होता, बनावट नोटांना  रोखणे हा मुख्य उद्देश नव्हता, असे तत्कालीन UPA सरकारने स्पष्ट केले होते. मात्र, तांत्रिक व अंमलबजावणीतील अडचणींमुळे ही योजना नंतर बारगळली. 

महत्त्वाच्या बातम्या

Gold Silver Rate Today: सकाळच्या सत्रात 9500 रुपयांनी घसरली चांदी, सोन्यातही घसरण; जाणून घ्या आजचे दर अन् घसरणीची कारणं
सकाळच्या सत्रात 9500 रुपयांनी घसरली चांदी, सोन्यातही घसरण; जाणून घ्या आजचे दर अन् घसरणीची कारणं
Adani Energy Satara Tarali Project: वनविभागाने तारळी प्रकल्पाचे काम थांबवले, अदानी एनर्जीचे अधिकारी थेट मंत्रालयात पोहोचले, गणेश नाईकांसोबत तातडीची बैठक, जलविद्युत प्रकल्पाबाबत महत्त्वाचे स्पष्टीकरण
वनविभागाने तारळी प्रकल्पाचे काम थांबवले, अदानी एनर्जीचे अधिकारी थेट मंत्रालयात पोहोचले, गणेश नाईकांसोबत तातडीची बैठक, जलविद्युत प्रकल्पाबाबत महत्त्वाचे स्पष्टीकरण
Gold Rate : सोन्याच्या दरात 2015 नंतर सर्वात मोठी घसरण, वर्षभरातील निचांकी पातळीपर्यंत सोनं घसरलं, सोन्याचे दर कोसळण्याची प्रमुख 5 कारणं...
सोन्याच्या दरात 2015 नंतर सर्वात मोठी घसरण, सोन्याचे दर कोसळण्याची प्रमुख 5 कारणं...
सोन्याचे दर घसरणार की वाढणार? काय आहे नेमकी स्थिती? जाणून घ्या माहिती
सोन्याचे दर घसरणार की वाढणार? काय आहे नेमकी स्थिती? जाणून घ्या माहिती

व्हिडीओ

Amit Shah vs Uddhav Thackeray : 'कोरोना'तले फोन,आरोपांचा टोन Special Report
Rohit Pawar vs Devendra Fadnavis : आरोपांची बरसात,पण घरातूनच मिळेना साथ Special Report
Eknath Shinde On Uddhav Thackeray :अमित शाहांवर टीका करणारेच सर्वात मोठे थापाडे, उद्धव ठाकरेंवर टीका
Pune Ajit Pawar Statue : अजितदादांचा पुतळा, आठवणींना उजाळा Special Report
Rohit Pawar on Devendra Fadnavis Ajit Pawar Plan Crash : 'मफलर मॅन' , आरोपांचे बाण Special Report

फोटो गॅलरी

पर्सनल कॉर्नर

टॉप आर्टिकल
टॉप रील्स
Sanjay Raut and Devendra Fadnavis : पुढचा बॉम्ब पडल्यावर देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्रिपदाचा राजीनामा देतील, मुंबईतील एसआरए घोटाळ्यावरुन संजय राऊतांचा खळबळजनक दावा, नेमकं काय म्हणाले?
पुढचा बॉम्ब पडल्यावर देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्रिपदाचा राजीनामा देतील, मुंबईतील एसआरए घोटाळ्यावरुन संजय राऊतांचा खळबळजनक दावा, नेमकं काय म्हणाले?
Lateef Bhat Indian Army : कुलगामच्या मास्टरमाइंडला कंठस्नान, लश्कर कमांडर लतीफ भट्ट चकमकीत ठार; कुलगाममध्ये भारतीय सैन्याची मोठी कारवाई
कुलगामच्या मास्टरमाइंडला कंठस्नान, लश्कर कमांडर लतीफ भट्ट चकमकीत ठार; कुलगाममध्ये भारतीय सैन्याची मोठी कारवाई
Thane Crime: वेळ 4 वाजून 46 मिनिटे; अचानक एकापाठोपाठ एक 20 अश्लील व्हिडीओ ‘स्टेटस’वर अपलोड; ठाण्याच्या पोलीस आयुक्तांचंच व्हॉट्सॲप ‘हॅक’,यंत्रणांची धावपळ, नेमकं काय घडलं?
वेळ 4 वाजून 46 मिनिटे; अचानक एकापाठोपाठ एक 20 अश्लील व्हिडीओ ‘स्टेटस’वर अपलोड; ठाण्याच्या पोलीस आयुक्तांचंच व्हॉट्सॲप ‘हॅक’,यंत्रणांची धावपळ, नेमकं काय घडलं?
Satara District Bank : सातारा जिल्हा बँकेच्या अध्यक्षपदाचा आज फैसला; भाजप की राष्ट्रवादी, कुणाचं पारडं जड? जिल्हा बँकेच्या सत्तेसाठी महायुतीत रस्सीखेच; अध्यक्षपदावरून भाजप-राष्ट्रवादी आमनेसामने
सातारा जिल्हा बँकेच्या अध्यक्षपदाचा आज फैसला; भाजप की राष्ट्रवादी, कुणाचं पारडं जड? जिल्हा बँकेच्या सत्तेसाठी महायुतीत रस्सीखेच; अध्यक्षपदावरून भाजप-राष्ट्रवादी आमनेसामने
Raigad Traffic jam News : रायगडमध्ये चिमुकल्याने फुगा गिळला, घाबरलेले आई-बाप लेकराला रुग्णालयात घेऊन निघाले, पण ट्रॅफिकमुळे रस्त्यातच जीव सोडला, अलिबाग-बेलकडे मार्गावरील घटनेने संतापाची लाट
रायगडमध्ये चिमुकल्याने फुगा गिळला, घाबरलेले आई-बाप लेकराला रुग्णालयात घेऊन निघाले, पण ट्रॅफिकमुळे रस्त्यातच जीव सोडला, अलिबाग-बेलकडे मार्गावरील घटनेने संतापाची लाट
NCP Leader viral video: नर्तिकेवर एकापाठोपाठ एक कोऱ्या करकरीत नोटा उधळल्या, गर्दीतून 'सातबारा कोरा होईल'ची हाक, राष्ट्रवादीच्या नेत्याचा व्हिडीओ व्हायरल
नर्तिकेवर एकापाठोपाठ एक कोऱ्या करकरीत नोटा उधळल्या, गर्दीतून 'सातबारा कोरा होईल'ची हाक, राष्ट्रवादीच्या नेत्याचा व्हिडीओ व्हायरल
MS Dhoni Emotional Video After Retirement Of IPL: IPL मधून निवृत्ती घेताच जुन्या फोटोंसह स्वत: व्हिडीओ एडिट केला; MS धोनीच्या पोस्टने सगळ्यांना रडवले
IPL मधून निवृत्ती घेताच जुन्या फोटोंसह स्वत: व्हिडीओ एडिट केला; MS धोनीच्या पोस्टने सगळ्यांना रडवले
Musafir Khana Masjid in bhendi bazar: भेंडीबाजारातील दाऊदच्या घराजवळची मुसाफिरखाना मशीद BMC जमीनदोस्त करणार, तोडकामापूर्वी अश्विनी भिडेंनी बोलावली महत्त्वाची बैठक
भेंडीबाजारातील दाऊदच्या घराजवळची मुसाफिरखाना मशीद BMC जमीनदोस्त करणार, तोडकामापूर्वी अश्विनी भिडेंनी बोलावली महत्त्वाची बैठक
Embed widget