अंडरवेअर आणि लिपस्टिक सांगतात मंदीचं गुपित, अर्थव्यवस्थेची खरी नाडी उघड करणारा अनोखा इंडेक्स
Alan Greenspan Theory : जगात आर्थिक मंदी (Economic Recession) येणार की नाही, याची खरी भविष्यवाणी Men’s Underwear Index आणि Lipstick Effect च्या माध्यमातून करता येते.
Economic Connection With Underwear And Lipstick : जगभरात आर्थिक संकट (Economic Crisis) कधी दार ठोठावेल याची भविष्यवाणी करण्यासाठी शेअर बाजारातील आकडे, महागाई दर किंवा जीडीपी ग्राफ पाहण्याची गरज नाही, असं अर्थतज्ज्ञांचं म्हणणं आहे. कारण अर्थव्यवस्थेची खरी नाडी दडली आहे अगदी सामान्य आणि रोजच्या वापरातील दोन वस्तूंमध्ये, पुरुषांची अंडरवेअर (Men’s Underwear Index) आणि महिलांची लिपस्टिक (Lipstick Effect).
Men’s Underwear Index : अंडरवेअर इंडेक्स, मंदीचा गुप्त संकेत
अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हचे माजी प्रमुख अॅलन ग्रीनस्पॅन (Alan Greenspan) यांनी 1970 च्या दशकात एक अनोखी थिअरी (Alan Greenspan theory) मांडली. त्यांचा युक्तिवाद असा होता की, अंडरवेअर ही अशी वस्तू आहे जी कुणी इतरांना दाखवत नाही, त्यामुळे लोक ती फक्त आवश्यकतेनुसारच विकत घेतात. जेव्हा आर्थिक परिस्थिती बिघडते, तेव्हा ग्राहक सर्वात आधी याच्या खरेदीवर ब्रेक लावतात.
सन 2007–2009 मधील अमेरिकेतील मोठ्या आर्थिक मंदीचे उदाहरण यासाठी पुराव्यानं दिलं जातं. त्या काळात अंडरवेअरची विक्री मोठ्या प्रमाणात घसरली होती आणि जशी अर्थव्यवस्था सुधारली, तशी विक्री पुन्हा वाढली. त्यामुळे ‘अंडरवेअर इंडेक्स’ हा मंदीचा एक महत्त्वाचा गुप्त संकेत मानला जातो.
Lipstick Effect : लिपस्टिक इफेक्ट
एखाद्या देशात जर आर्थिक मंदी आली तर महिलांच्या खरेदीवर त्याचा मोठा परिणाम होतो. Estee Lauder कंपनीचे चेअरमन लिओनार्ड लॉडर (Leonard Lauder) यांनी 2000 च्या मंदीच्या काळात पाहिलं की महिलांनी महागडे कपडे, शूज किंवा दागदागिने यावर खर्च कमी केला. पण त्याच काळात लिपस्टिकच्या विक्रीत अभूतपूर्व वाढ झाली.
या घटनेला पुढे ‘लिपस्टिक इफेक्ट’ (Lipstick Effect) असं नाव देण्यात आलं. अनेक संशोधनांनुसार, कठीण काळात महिला स्वतःला आनंदी ठेवण्यासाठी आणि आकर्षक दिसण्यासाठी स्वस्त पर्याय म्हणून लिपस्टिकसारख्या वस्तूंवर भर देतात.
भारतातील संदर्भ काय सांगतात?
जगभरात दिसणारा हा ट्रेंड भारतामध्येही असाच दिसतो. 2020 च्या कोविड-19 लॉकडाऊन दरम्यान कपडे आणि फॅशन उत्पादनांच्या विक्रीत मोठी घट झाली. पण कॉस्मेटिक्स, विशेषतः लिपस्टिक आणि स्किनकेअर प्रॉडक्ट्सची मागणी तुलनेने स्थिर राहिली. त्याच वेळी पुरुषांच्या कपड्यांच्या, विशेषतः इनरवेअर मार्केटमध्येही विक्री मंदावल्याचे रिटेल असोसिएशन ऑफ इंडियाने मान्य केले होते.
थोडक्यात सांगायचं तर, अर्थव्यवस्थेतील मोठे उतार-चढाव समजून घेण्यासाठी शेअर बाजाराचे ग्राफ किंवा जीडीपी रिपोर्ट्स पुरेसे नसतात. अंडरवेअर इंडेक्स आणि लिपस्टिक इफेक्ट या दोन साध्या दिसणाऱ्या गोष्टी संपूर्ण जगाच्या अर्थव्यवस्थेची खरी नाडी वाचू शकतात.
महत्त्वाच्या बातम्या
