न्यायमूर्तींच्या बदल्या ते अण्वस्त्रांची कमान! पाकिस्तानात थेट संविधानाला सुरुंग, तब्बल 48 कायद्यात एका झटक्यात बदल; लष्करप्रमुख असीम मुनीरांना किती मोठी ताकद दिली?

मुनीर यांना तिन्ही सशस्त्र दलांचे संरक्षण दल प्रमुख (सीडीएफ) म्हणून नियुक्त केले जात आहे. ही दुरुस्ती 27 नोव्हेंबर 2025 रोजी लागू होईल. पदभार स्वीकारल्यानंतर त्यांना अण्वस्त्रांची कमान मिळेल.

Pakistan 27th Amendment Bill

Source : Facebook

Pakistan 27th Amendment Bill: पाकिस्तानच्या संसदेने 27 व्या घटनादुरुस्तीला मंजुरी दिली. या घटनादुरुस्तीमुळे लष्करप्रमुख असीम मुनीर पाकिस्तानी राजकारणात सर्वाधिक शक्तीशाली झाले आहेत. लष्करप्रमुखांच्या अधिकार बहाल केल्याने सर्वोच्च न्यायालयाची अधिकार क्षमता कमी झाली आहे. पाकिस्तान ऑब्झर्व्हरच्या मते, या दुरुस्तीत 48 कलमांमध्ये बदल प्रस्तावित आहेत. राष्ट्रीय असेंब्लीने 234 मतांच्या बहुमताने हे विधेयक मंजूर केले. चार खासदारांनी विरोधात मतदान केले, तर सिनेटने दोन दिवसांपूर्वीच ते मंजूर केले होते. राष्ट्रपती आसिफ अली झरदारी यांनी त्यावर स्वाक्षरी केल्यानंतर तो कायदा बनेल.

मुनीर यांना अण्वस्त्रांची कमान मिळेल

मुनीर यांना तिन्ही सशस्त्र दलांचे संरक्षण दल प्रमुख (सीडीएफ) म्हणून नियुक्त केले जात आहे. ही दुरुस्ती 27 नोव्हेंबर 2025 रोजी लागू होईल. पदभार स्वीकारल्यानंतर त्यांना अण्वस्त्रांची कमान मिळेल. त्यांचा कार्यकाळ पूर्ण झाल्यानंतरही ते त्यांच्या पदावर राहतील आणि त्यांना आजीवन कायदेशीर प्रतिकारशक्ती मिळेल. दरम्यान, तुरुंगात असलेले माजी पंतप्रधान इम्रान खान यांचा पक्ष असलेल्या पाकिस्तान तहरीक-ए-इन्साफने याला लोकशाहीविरुद्ध म्हटले. काही विरोधी पक्षांनी विधेयकाच्या प्रती फाडल्या.

लष्कराच्या हाती अण्वस्त्र कमांड

27व्या घटनादुरुस्तीचा एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे राष्ट्रीय धोरणात्मक कमांड (NSC) ची निर्मिती. ही कमांड पाकिस्तानच्या अण्वस्त्रे आणि क्षेपणास्त्र प्रणालींचे निरीक्षण आणि नियंत्रण करेल. आतापर्यंत, ही जबाबदारी पंतप्रधानांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रीय कमांड प्राधिकरण (NCA) कडे होती. तथापि, आतापासून, NSC ही जबाबदारी स्वीकारेल. एनएससी कमांडरची नियुक्ती पंतप्रधानांच्या मान्यतेने केली जाईल, परंतु ही नियुक्ती लष्कर प्रमुखांच्या (CDF) शिफारसीनुसार केली जाईल. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, हे पद फक्त लष्करी अधिकाऱ्याला दिले जाईल. यामुळे देशाच्या अण्वस्त्रांचे संपूर्ण नियंत्रण लष्कराच्या हाती येईल.

10 प्रमुख सुधारणा...

• लष्करप्रमुख संरक्षण दलांच्या प्रमुखाची जबाबदारी स्वीकारतील.
• जर एखाद्या अधिकाऱ्याला फील्ड मार्शल, वायुसेनेचे मार्शल किंवा फ्लीटचे अ‍ॅडमिरल हे पद बहाल केले गेले तर हे पद आयुष्यभर राहील.
• फील्ड मार्शलना राष्ट्रपतींसारखी सुरक्षा मिळेल आणि सरकारच्या परवानगीशिवाय त्यांच्याविरुद्ध कोणताही फौजदारी खटला दाखल करता येणार नाही.
• विद्यमान सरन्यायाधीश त्यांचा कार्यकाळ पूर्ण होईपर्यंत सरन्यायाधीश राहतील.
• संघीय संवैधानिक न्यायालय स्थापन केले जाईल.
• याचिकांची स्वतःहून दखल घेण्याचा अधिकार.
• कायदेशीर नियुक्त्यांमध्ये राष्ट्रपती आणि पंतप्रधानांची महत्त्वाची भूमिका असेल.
• राष्ट्रपतींचा कार्यकाळ मर्यादित झाल्यानंतर सार्वजनिक पद धारण करण्याचा विवेक.
• उच्च न्यायालयाच्या न्यायमूर्तींच्या बदल्यांचा निर्णय न्यायिक आयोग घेईल.
• बदल्यांवर आक्षेप सर्वोच्च न्यायिक परिषद विचारात घेईल.
• न्यायालयात न्यायाधीशांची नियुक्ती सरकारकडे असेल 
• या विधेयकात आठ नवीन दुरुस्त्या जोडण्यात आल्या आहेत, ज्या सिनेटने पूर्वी मंजूर केलेल्या आवृत्तीचा भाग नव्हत्या. सर्वात महत्त्वाचा बदल न्यायव्यवस्थेशी संबंधित आहे.
• सर्व संवैधानिक बाबी आता सर्वोच्च न्यायालयातून संघीय संवैधानिक न्यायालयात हस्तांतरित केल्या जातील, ज्यांचे न्यायाधीश सरकार नियुक्त करेल.  

राष्ट्रपती हे नाममात्र सर्वोच्च कमांडर

पाकिस्तानी वृत्तपत्र डॉनमधील एका वृत्तात तज्ञांचा हवाला देत म्हटले आहे की यामुळे देशातील लष्कराला अधिक सक्षम बनवले जाईल. तज्ज्ञांनी सांगितले की घटनात्मक दुरुस्तीमुळे संविधानात लष्कराचे अधिकार कायमचे समाविष्ट होतील. याचा अर्थ असा की कोणतेही नागरी सरकार हे बदल सहजपणे उलट करू शकणार नाही. प्रत्यक्षात, राष्ट्रपतींच्या सर्वोच्च कमांडरची भूमिका केवळ औपचारिक राहील.

विरोधी पक्षाने मतदानापूर्वी सभात्याग केला

तुरुंगात असलेले माजी पंतप्रधान इम्रान खान यांच्या पक्षाने, पाकिस्तान तहरीक-ए-इन्साफ (पीटीआय) ने त्याचा तीव्र विरोध केला. पीटीआय खासदारांनी मतदानापूर्वी सभात्याग केला आणि विधेयकाच्या प्रती फाडल्या आणि त्या फेकून दिल्या. पक्षाचे प्रवक्ते झुल्फिकार बुखारी म्हणाले, संसदेने लोकशाही आणि न्यायव्यवस्था नष्ट केली आहे.

लष्करी राजवटीच्या दिशेने वाटचाल 

कायदेशीर तज्ज्ञांनी याला न्यायालयीन स्वातंत्र्यावरील हल्ला म्हटले. वकील असद रहीम खान यांनी इशारा दिला की जवळजवळ एका शतकातील हा न्यायव्यवस्थेतील सर्वात मोठा अडथळा आहे आणि भविष्यात हेच खासदार स्वतः नष्ट केलेल्या न्यायालयांकडून मदत मागतील. दुसरे वकील मिर्झा मोईझ बेग यांनी याला स्वतंत्र न्यायव्यवस्थेच्या मृत्यूचा टप्पा म्हटले आणि म्हटले की पंतप्रधान आणि राष्ट्रपतींचे आता सरन्यायाधीशांसह सर्व न्यायमूर्तींवर नियंत्रण आहे. हा बदल देशाला लष्करी राजवटीच्या दिशेने नेत आहे, जिथे संसद आणि न्यायव्यवस्था केवळ नाममात्र संस्था बनतील.

इतर महत्वाच्या बातम्या