Andhra Pradesh SC reservation : आंध्र प्रदेश अनुसूचित जातींच्या आरक्षणात आरक्षण देणार, अध्यादेश जारी; 59 जाती 3 गटात विभागल्या; 12 जातींना फक्त 1 टक्के आरक्षण

आंध्र प्रदेशच्या अध्यादेशात (Scheduled Castes reservation Andhra Pradesh) सरकारी नोकऱ्या आणि शैक्षणिक संस्थांमध्ये आरक्षणासाठी अनुसूचित जातींच्या जातींना तीन गटांमध्ये विभागण्यात आले आहे.

Andhra Pradesh SC reservation

Source : PTI

Andhra Pradesh SC reservation : आंध्र प्रदेशने (Andhra Pradesh SC reservation) गुरुवारी अनुसूचित जाती (एससी) आरक्षणात आरक्षण देण्यासाठी अध्यादेश (SC reservation ordinance AP) जारी केला. राज्यात एकूण 59 अनुसूचित जातींच्या (59 SC castes divided into 3 groups)  जातींना 15 टक्के आरक्षण मिळते. गेल्या वर्षी, सर्वोच्च न्यायालयाने राज्यांना अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती (एसटी) कोट्यात कोटा देण्याची परवानगी दिली होती.आंध्र प्रदेशच्या अध्यादेशात (Scheduled Castes reservation Andhra Pradesh) सरकारी नोकऱ्या आणि शैक्षणिक संस्थांमध्ये आरक्षणासाठी अनुसूचित जातींच्या जातींना तीन गटांमध्ये (AP caste-wise reservation 2025) विभागण्यात आले आहे. यामध्ये (SC category reservation breakup AP) चांडाळा, पाकी, रेल्ली, डोम या 12 जातींना 1 टक्के आरक्षणासह गट-१ मध्ये, चामार, माडिगा, सिंधूला, मातंगी या जातींना 6.5 टक्के आरक्षणासह गट-2 मध्ये आणि माला, आदि आंध्र, पंचमा या जातींना 7.5 टक्के आरक्षणासह गट-3 मध्ये ठेवण्यात आले आहे.

आंध्र प्रदेश सरकारने (AP government reservation policy) गेल्यावर्षी डिसेंबरमध्ये निवृत्त आयएएस राजीव रंजन मिश्रा यांची अनुसूचित जातीच्या कोट्यातील कोटा निश्चित करण्यासाठी एक सदस्यीय आयोग म्हणून नियुक्ती केली. आयोगाने 2011 च्या जनगणनेच्या आधारे अहवाल सादर केला होता, जो केंद्राला पाठवण्यात आला होता.

तेलंगणा आणि हरियाणा यांनी आधीच कोट्यातच कोटा लागू केला

यापूर्वी तेलंगणा आणि हरियाणा सरकारने अनुसूचित जातीच्या कोट्यात कोटा लागू केला आहे. तेलंगणाने 14 एप्रिल रोजी अनुसूचित जातींच्या जातींना तीन गटात विभागण्याचा आदेश जारी केला. यासाठी राज्य सरकारने ऑक्टोबर 2024 मध्ये उच्च न्यायालयाचे निवृत्त न्यायाधीश शमीम अख्तर यांच्या अध्यक्षतेखाली एक आयोग स्थापन केला होता. त्याच वेळी, हरियाणामध्ये भाजपने तिसऱ्यांदा सरकार स्थापन केल्यानंतर, मुख्यमंत्री नायब सिंह सैनी यांनी पहिल्या मंत्रिमंडळ बैठकीत एससी आणि एसटी कोट्यात कोटा देण्याचा निर्णय घेतला होता. राज्यात अनुसूचित जातींसाठी 15 टक्के आणि अनुसूचित जमातींसाठी 7.5 टक्के आरक्षण आहे.

तेलंगणाने ओबीसींसाठी 42 टक्के आरक्षण जाहीर केले होते

तेलंगणाचे मुख्यमंत्री रेवंत रेड्डी यांनी 17 मार्च 2025 रोजी राज्यातील इतर मागासवर्गीय (ओबीसी) आरक्षण 23 वरून 42 टक्के करण्याची घोषणा केली. जर ते लागू झाले तर राज्यात आरक्षणाची मर्यादा 62 टक्क्यापर्यंत वाढेल. हे सर्वोच्च न्यायालयाने ठरवलेल्या 50 टक्के आरक्षण मर्यादेपेक्षा जास्त असेल. तेलंगणाच्या मुख्यमंत्र्यांनी विधानसभेत म्हटले होते की, आम्ही ओबीसी आरक्षण 42 टक्क्यांपर्यंत वाढवण्यासाठी आवश्यक कायदेशीर मदत देखील घेऊ. मागासवर्गीयांना 42 टक्के आरक्षण मिळेपर्यंत आम्ही शांत बसणार नाही.

सर्वोच्च न्यायालयाने 20 वर्षे जुना निर्णय रद्द केला

1 ऑगस्ट 2024 रोजी सर्वोच्च न्यायालयाने राज्यांना अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींच्या जातींमध्ये उप-वर्गीकरण करण्याचा संवैधानिक अधिकार दिला. सामाजिक आणि शैक्षणिकदृष्ट्या अधिक मागासलेल्या जातींना आरक्षणाचा लाभ देणे हा त्याचा उद्देश होता. सात न्यायमूर्तींच्या घटनापीठाने 6:1 च्या बहुमताने निकाल दिला. 2004 च्या ईव्ही चिन्नय्या विरुद्ध आंध्र प्रदेश या प्रकरणात पाच न्यायमूर्तींच्या घटनापीठाचा निर्णय न्यायालयाने रद्दबातल ठरवला होता. 2004 च्या निर्णयात न्यायालयाने म्हटले होते की अनुसूचित जातीच्या जाती स्वतःमध्ये एक गट आहेत. त्यात समाविष्ट असलेल्या जाती जातीच्या आधारावर विभागल्या जाऊ शकत नाहीत.

इतर महत्वाच्या बातम्या