NPCI चा मास्टरस्ट्रोक, सायबर गुन्हेगारांचा करेक्ट कार्यक्रम, UPI चं 'ते' फीचर 1 ऑक्टोबरपासून बंद होणार
नॅशनल पेमेंटस कॉर्पोरेशन ऑफ इंडियानं बँका आणि पेमेंट ॲप्सला महत्त्वाचे निर्देश दिले आहेत. 1 ऑक्टोबर 2025 पासून कलेक्ट रिक्वेस्ट बंद करण्यात येणार आहे.
नवी दिल्ली : नॅशनल पेमेंटस कॉर्पोरेशन ऑफ इंडियानं मोठा निर्णय घेतला आहे. एनपीसीआयनं सायबर गुन्हेगारांना पायबंद घालण्यासाठी कलेक्ट रिक्वेस्ट बंद करण्याचा निर्णय घेतला आहे. एनपीसीआयचा हा निर्णय सायबर गुन्हेगारांवर सर्जिकल स्ट्राईक मानला जात आहे.
एनपीसीआयनं सर्व बँका आणि पेमेंटस ॲप्सला (गुगल पे, फोन पे आणि पेटीएम) ला 1 ऑक्टोबर 2025 पासून यूपीआयवरील पीयर-टू-पीयर (P2P) कलेक्ट रिक्वेस्ट पूर्णपणे बंद करण्याचे आदेश दिले आहेत. यामुळं ऑनलाईन फसवणूक करणाऱ्या सायबर गुन्हेगारांवर हा सर्जिकल स्ट्राइक मानला जातोय. ज्यामुळं कोट्यवधी सामान्य यूपीआय वापरकऱ्यांचे पैसे सुरक्षित राहणार आहेत.
कलेक्ट रिक्वेस्ट म्हणजे काय?
कलेक्ट रिक्वेस्ट किंवा पूल ट्रांझॅक्शन हे यूपीआयचं फीचर आहे. ज्याद्वारे तुम्ही दुसऱ्या व्यक्तीला पैसे मागू शकता. उदा. तुम्हाला तुमच्या एखाद्या मित्राकडून 500 रुपये घ्यायचे आहेत. तेव्हा तुम्ही यूपीआय ॲप्समध्ये तुमच्या मित्राचा यूपीआय आयडी टाकून त्याला 500 रुपयांची कलेक्ट रिक्वेस्ट पाठवू शकता. यानंतर तुमच्या मित्राकडे त्याचं नोटिफिकेशन जातं. तिथून तो यूपीआय पिन टाकून ते मंजूर करेल तेव्हा 500 रुपये तुमच्या खात्यात येतील. हे फीचर नातेवाईकांना दिलेले पैसे परत घेण्यासाठी बनवण्यात आले होते. सायबर गुन्हेगारांनी कलेक्ट रिक्वेस्ट चा वापर फसवणुकीसाठी मोठ्या प्रमाणावर केला होता.
सायबर गुन्हेगार फोन करुन यूपीआय वापरकर्त्यांना लॉटरी, कॅशबॅक, नोकरी किंवा ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवर वस्तू विक्री करण्याच्या नावानं फसवणूक करायचे. ते सांगायचे तुम्हाला पैसे पाठवत आहोत, तुमच्या फोनवर आलेली रिक्वेस्ट मंजूर करा, ती रिक्वेस्ट मंजूर केल्यानंतर सामान्य यूपीआय वापरकर्त्यांची फसवणूक केली जायची.
लाखो लोकांची फसवणूक होत असल्यानं एनपीसीआयनं मोठं पाऊल उचललं आहे. एनपीसीआयन स्पष्ट केलं की 1 ऑक्टोबर 2025 नंतर यूपीआय P2P कलेक्ट ची यूपीआय प्रोसेस करता येणार नाही. सर्वसामान्य नागरिकांच्या नेहमीच्या यूपीआय वापरावर याचा परिणाम होणार नाही. ते नियमितपणे पेमेंट करु शकतात. P2P कलेक्ट रिक्वेस्ट बंद करण्यात आली असली तरी मर्चंट कलेक्ट रिक्वेस्ट पाठवू शकतात.
जेव्हा तुम्ही फ्लिपकार्ट, अमेझॉन, स्विगी, आयआरसीटीसी, एसटी तिकीट बुकिंग करत असाल आणि यूपीआय पेमेंट ऑप्शन निवडत असाल तर या कंपन्या तुमच्या यूपीआय ॲप वर एक पेमेंट रिक्वेस्ट पाठवतात. ती तुम्हाला पिन टाकून मंजूर करावी लागते.
एनपीसीआयनं यापूर्वी फसवणुकीच्या घटना रोखण्यासाठी कलेक्ट रिक्वेस्ट ची मर्यादा घटवून 2000 रुपये प्रति व्यवहार केली होती. त्यामुळं फसवणुकीच्या घटना कमी झाल्या होत्या. मात्र, सायबर गुन्हेगार वेगवेगळ्या मार्गानं लोकांना फसवत होते. याला पायबंद घालण्यासाठी एनपीसीआयनं P2P कलेक्ट रिक्वेस्ट बंद करण्याचा निर्णय घेतला आहे. देशभरात यूपीआयचे 40 कोटी यूजर्स आहेत. दरमहा 1946 कोटींहून अधिक व्यवहार होतात.
महत्त्वाच्या बातम्या
