भारतीय बँकांसमोर मोठं संकट! नफ्यात मोठी घसरण, जाणून घ्या नेमकी काय आहे स्थिती?

बँकिंग क्षेत्रातून एक चिंताजनक बातमी समोर आली आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील आणि खासगी क्षेत्रातील बँकांच्या नफ्यात मोठी घसरण झाल्याची माहिती समोर येत आहे.

Bank News

Source : Getty Images

Bank News : बँकिंग क्षेत्रातून एक चिंताजनक बातमी समोर आली आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील आणि खासगी क्षेत्रातील बँकांच्या नफ्यात मोठी घसरण झाल्याची माहिती समोर येत आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांच्या NII मध्ये म्हणजे निव्वळ व्याज उत्पन्नात देखील मंदी आल्याचे दिसून येत आहे. यामुळं बँकांच्या अडचणीत वाढ होण्याची शक्यता आहे.

मार्च 2025 चा तिमाही बँकांसाठी फारसा चांगला नव्हता. यावेळी बँकांचा एकूण नफा फक्त एका अंकाने वाढला, जो गेल्या चार वर्षांत म्हणजेच 17 तिमाहीत पहिल्यांदाच दिसून आला. खासगी क्षेत्रातील बँकांची कमकुवत कामगिरी आणि देशातील सर्वात मोठी बँक, स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI) च्या नफ्यात झालेली घट ही या मंदीचे प्रमुख कारण ठरली. निव्वळ व्याज उत्पन्नात (NII) देखील फक्त एका अंकाने वाढ झाली, तर मार्जिनवर सतत दबाव होता. रिझर्व्ह बँकेने (RBI) सप्टेंबरपासून बँकिंग प्रणालीमध्ये अतिरिक्त तरलता आणण्यास सुरुवात केली असून व्याजदरात कपात केली आहे. ज्यामुळं येत्या काळात बँकांची स्थिती सुधारण्याची अपेक्षा आहे.

SBI च्या नफ्याचही मोठी घसरण

जर आपण 29 बँकांचा नमुना पाहिला तर एकूण निव्वळ नफ्यात 4.9 टक्के वाढ झाली आहे. जी 93828.3 कोटी रुपये होती. परंतु यावेळी देशातील सर्वात मोठी बँक SBI नफ्याच्या बाबतीत मागे पडली. एसबीआयचा निव्वळ नफा 9.9 टक्क्यांनी घसरुन 18642.6 कोटी रुपये झाला. या नमुन्यात एसबीआयचा वाटा 20 टक्के होता. जो एसबीआयच्या कामगिरीचा एकूण आकडेवारीवर किती परिणाम होतो हे दर्शवितो. सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांनी एकत्रितपणे 13 टक्के नफ्यात वाढ नोंदवली आहे. जी 48403 कोटी रुपये होती. परंतु ही वाढ गेल्या 11 तिमाहींमधील सर्वात कमी होती. यापूर्वी, जून 2022 च्या तिमाहीत 9.2 टक्के वाढ नोंदवण्यात आली होती.

खासगी क्षेत्रातील बँकांचा एकूण नफा 2.5 टक्क्यांनी घसरला

सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांनी चांगली कामगिरी केली असेल, परंतु खासगी बँकांची कामगिरी आणखी वाईट होती. खासगी क्षेत्रातील बँकांचा एकूण नफा 2.5 टक्के ने घसरून 45424.9 कोटी रुपये झाला. गेल्या 13 तिमाहीत खासगी बँकांच्या नफ्यात वर्षानुवर्षे घट झाल्याची ही पहिलीच वेळ आहे. या कमकुवत कामगिरीचा खासगी बँकांच्या वाट्यावरही परिणाम झाला. नमुनाच्या एकूण नफ्यात त्यांचा वाटा 52.1 टक्क्यां वरुन 48.4 टक्क्यांपर्यंत घसरला, जो गेल्या आठ तिमाहींमधील सर्वात कमी आहे.

व्याज उत्पन्नातही मंदी

बँकांच्या निव्वळ व्याज उत्पन्नात (NII) देखील मंदी दिसून आली. या तिमाहीत, NII फक्त 3.7 टक्के वाढून 2.1 लाख कोटी रुपये झाला, जो गेल्या 14 तिमाहींमधील सर्वात कमी वाढ होता. सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांच्या NII मध्ये फक्त 2.4 टक्के वाढ नोंदवली गेली, तर खासगी क्षेत्रातील बँकांनी 5.3 टक्के वाढ दर्शविली. हे आकडे बँकांच्या अडचणी स्पष्टपणे दर्शवतात. निव्वळ व्याज मार्जिन (NIM) अनेक तिमाहींपासून दबावाखाली आहे. याचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे रेपो दरात घट होऊनही, बँकांनी ठेवींचे दर कमी करण्यास उशीर केला. मार्च 2025 च्या तिमाहीत, नमुना असलेल्या 29 पैकी 19 बँकांनी वार्षिक आधारावर त्यांच्या NIM मध्ये घट नोंदवली. ही परिस्थिती बँकांसाठी चिंतेचा विषय आहे, कारण मार्जिनमधील घट थेट त्यांच्या नफ्यावर परिणाम करते.

रिझर्व्ह बँकेच्या मदतीने बँकांच्या नफ्याची गती सुधारु शकते

दरम्यान, या परिस्थितीला तोंड देण्यासाठी रिझर्व्ह बँकेने काही पावले उचलली आहेत. सप्टेंबर 2024 पासून, आरबीआयने बँकिंग प्रणालीमध्ये अतिरिक्त तरलता आणण्यास सुरुवात केली. याशिवाय, व्याजदरातही कपात करण्यात आली, ज्यामुळे बँकांवरील मार्जिनचा दबाव कमी होण्याची अपेक्षा आहे. तज्ञांचा असा विश्वास आहे की या पावलांचा परिणाम पुढील काही तिमाहीत दिसून येईल आणि बँकांचा नफा पुन्हा रुळावर येऊ शकेल.

निव्वळ व्याज मार्जिन म्हणजे काय?

निव्वळ व्याज मार्जिन (एनआयएम) हा बँकेच्या उत्पन्नाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. कर्जावर मिळणारे व्याज आणि ठेवींवर देणाऱ्या व्याजात बँकांना मिळणारा हा फरक आहे. जेव्हा रेपो दर कमी केला जातो तेव्हा बँकांना त्यांच्या कर्जावरील व्याजदर कमी करावे लागतात, परंतु ठेवींचे दर कमी करण्यास वेळ लागतो. यामुळेच एनआयएमवरील दबाव वाढतो आणि बँकांच्या नफ्यावर परिणाम होतो.