व्याप्तीपेक्षा सखोलतेला प्राधान्य देणारी ३४ वर्षे: विशेषीकरणाच्या जोरावर एसआयआयबीने घडवली स्वतःची ओळख
१९९२ पासून एसआयआयबीने आंतरराष्ट्रीय व्यवसाय, ॲग्री-बिझनेस आणि सस्टेनेबिलिटी मॅनेजमेंटमधील विशेष एमबीए अभ्यासक्रमांच्या माध्यमातून व्यवस्थापन शिक्षणात वेगळी ओळख निर्माण केली आहे.
भारतात आर्थिक उदारीकरणाचे वारे वाहू लागल्यानंतर लगेचच, १९९२ मध्ये पुण्यात सिम्बायोसिस इन्स्टिट्यूट ऑफ फॉरेन ट्रेड (एसआयएफटी)ची स्थापना झाली. देश जागतिक बाजारपेठांसाठी खुला होत असताना, देशांच्या सीमांपलीकडे काम करू शकतील आणि नेतृत्व करू शकतील असे व्यवस्थापक घडवणे, हे या संस्थेचे उद्दिष्ट होते.
परकीय व्यापारापासून आंतरराष्ट्रीय व्यवसायापर्यंत
जागतिक व्यवसायाचा जसजसा विस्तार होत गेला, तसतसे संस्थापकांनी संस्थेचे लक्ष केवळ परकीय व्यापारापुरते मर्यादित न ठेवता आंतरराष्ट्रीय व्यवसायाच्या सर्व पैलूंपर्यंत विस्तारले. त्यानुसार एसआयएफटीचे नामांतर सिम्बायोसिस इन्स्टिट्यूट ऑफ इंटरनॅशनल बिझनेस (एसआयआयबी) असे करण्यात आले आणि नावासोबतच संस्थेच्या ध्येयाची व्याप्तीही वाढली. आज एसआयआयबी ही सिम्बायोसिस इंटरनॅशनल (डीम्ड युनिव्हर्सिटी)ची घटक संस्था असून, येथे तीन विशेष एमबीए अभ्यासक्रम चालवले जातात. संस्थेचा प्रमुख (फ्लॅगशिप) अभ्यासक्रम असलेल्या एम.बी.ए. (इंटरनॅशनल बिझनेस)ची मुळे १९९२ पर्यंत जातात आणि या अभ्यासक्रमाला २०२६ मध्ये नॅशनल बोर्ड ऑफ ॲक्रेडिटेशन (एनबीए)चे मानांकन मिळाले आहे.
उद्योगजगताच्या गरजांनुसार वाटचाल
एसआयआयबीने आंतरराष्ट्रीय व्यवसाय क्षेत्रातील केवळ एका अभ्यासक्रमावर समाधान मानले नाही. संस्थेने आणखी दोन अभ्यासक्रम सुरू केले — २००४ मध्ये एम.बी.ए. (ॲग्री-बिझनेस) आणि २००९ मध्ये एम.बी.ए. (एनर्जी अँड एन्व्हायर्न्मेंट). २०२५ मध्ये एम.बी.ए. (एनर्जी अँड एन्व्हायर्न्मेंट)चे नामांतर एम.बी.ए. (सस्टेनेबिलिटी मॅनेजमेंट) असे करण्यात आले. उद्योगक्षेत्राची वाढती मागणी लक्षात घेऊनच यातील प्रत्येक अभ्यासक्रम सुरू करण्यात आला. या विशेष अभ्यासक्रमांमधील संस्थेच्या पथदर्शी कार्याचे उद्योगजगताने कौतुक केले असून, या क्षेत्रांतील व्यावसायिकांच्या गरजेसाठी कंपन्या एसआयआयबीकडे मोठ्या अपेक्षेने पाहतात.
व्याप्तीपेक्षा सखोलता
विशिष्ट क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करणारा, निश-आधारित दृष्टिकोन हेच एसआयआयबीचे वेगळेपण आहे. केवळ सर्वसाधारण व्यवस्थापनाची पदवी देण्याऐवजी, संस्थेचे तीनही एम.बी.ए. अभ्यासक्रम व्यवस्थापन शिक्षणाला आंतरराष्ट्रीय व्यवसाय, ॲग्री-बिझनेस आणि सस्टेनेबिलिटी मॅनेजमेंट या क्षेत्रांतील विशेष ज्ञानाची जोड देतात. तीन दशकांहून अधिक काळ काळजीपूर्वक जोपासलेली, मोजक्या क्षेत्रांतील सखोलता — हीच संस्थेची मूळ ओळख आहे.
वर्गखोलीपलीकडचे शिक्षण
एसआयआयबीमधील शिक्षणाचा पाया लाइव्ह प्रोजेक्ट्स, हार्वर्ड केस स्टडीज, क्षेत्रभेटी, लाइव्ह सिम्युलेशन्स, उद्योगजगताशी संवाद, कार्यशाळा, अनुभवाधारित शिक्षण आणि माजी विद्यार्थ्यांचा मार्गदर्शन उपक्रम (ॲल्युमनी मेंटॉरशिप प्रोग्राम) यांवर उभा आहे. व्यवस्थापनातील सिद्धांत आणि संकल्पनांची प्रत्यक्ष जगातील आव्हानांशी सांगड घालणे, हाच या सर्व उपक्रमांचा केंद्रबिंदू आहे. लीडरशिप समिट, एनेकॉन, ॲग्री समिट, इंटरनॅशनल कॉन्फरन्स ऑन एन्व्हायर्न्मेंट, सस्टेनेबिलिटी अँड ॲग्री बिझनेस (आयसीईएसएबी २०२५), एसआयआयबी इंटरनॅशनल मॉडेल युनायटेड नेशन्स २०२६ तसेच एसआयआयबीच्या ‘इग्निसेन्स’ या तीन दिवसीय महोत्सवात होणारे व्यवस्थापन, सांस्कृतिक आणि क्रीडा कार्यक्रम यांसारख्या व्यासपीठांमुळे शैक्षणिक आणि जागतिक पातळीवरील विचारमंथन थेट कॅम्पसवर घडते. निवासी वातावरणात विविध शैक्षणिक पार्श्वभूमी असलेल्या सहाध्यायींसोबत शिकण्याची संधीही विद्यार्थ्यांना मिळते.
उद्देशपूर्ण कॅम्पस
एसआयआयबीची बांधिलकी समाज आणि पर्यावरणापर्यंत विस्तारलेली आहे. संस्थेच्या ‘क्षितिज’ या सामाजिक दायित्व उपक्रमात विद्यार्थी सक्रियपणे सहभागी होतात आणि स्वच्छता मोहिमांचे आयोजन, वंचित विद्यार्थ्यांना शिकवणे, वृक्षारोपण, ई-कचरा संकलन अशा अनेक उपक्रमांमध्ये योगदान देतात. शाश्वततेच्या आघाडीवर, संस्थेचा सोलर रूफटॉप प्रकल्प हा तिच्या कार्बन-न्यूट्रल ध्येयाचा महत्त्वाचा भाग आहे.
नेतृत्व आणि उद्योगजगताशी नाते
एसआयआयबीचे नेतृत्व संचालक डॉ. अलका मौर्य करत आहेत. त्या इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ फॉरेन ट्रेड, नवी दिल्लीच्या माजी विद्यार्थिनी आहेत. निर्यात प्रोत्साहन आणि आंतरराष्ट्रीय व्यवसाय क्षेत्रातील ३० वर्षांचा अनुभव त्यांच्या गाठीशी आहे. यामध्ये एक्स्पोर्ट प्रमोशन कौन्सिल तसेच संयुक्त राष्ट्रांनी भारतातील ट्रेड पॉइंट म्हणून नियुक्त केलेल्या नॅशनल सेंटर फॉर ट्रेड इन्फर्मेशनसोबत केलेल्या कामाचाही समावेश आहे. ॲपल, नेस्ले, आयटीसी, केपीएमजी, ईवाय, पीडब्ल्यूसी, डेलॉइट आणि डीएचएल यांसारख्या कंपन्या संस्थेच्या रिक्रूटर्स नेटवर्कचा भाग आहेत.
पुढील वाटचाल
१९९२ मधील एका अभ्यासक्रमापासून ते तीन विशेष एम.बी.ए. अभ्यासक्रम असलेल्या बहुविद्याशाखीय संस्थेपर्यंतचा एसआयआयबीचा प्रवास एक साधे तत्त्व अधोरेखित करतो: व्यवसायाच्या गरजांशी सुसंगत राहा आणि प्रत्येक क्षेत्रात खरी सखोलता निर्माण करा. व्यापार, कृषी आणि शाश्वतता हे घटक भारताच्या विकासात अधिकाधिक केंद्रस्थानी येत असताना, संस्थेचा हाच दृष्टिकोन भविष्यवेधी आणि विशेष भूमिकांसाठी सज्ज व्यवस्थापक घडवत आहे.
Disclaimer: This is a sponsored article. ABP Network Pvt. Ltd. and/or ABP Live does not in any manner whatsoever endorse/subscribe to the contents of this article and/or views expressed herein. Reader discretion is advised.
