Lokmanya Tilak Award 2023 : पुण्यातल्या लोकमान्य टिळक स्मारक ट्रस्टच्यावतीनं देण्यात येणारा प्रतिष्ठेचा लोकमान्य टिळक राष्ट्रीय पुरस्कार पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना (PM Narendra Modi) प्रदान करण्यात आला. पुणेरी पगडी, उपरणं, मानचिन्ह आणि एक लाख रुपयांचा धनादेश असं या पुरस्काराचं स्वरुप आहे. लोकमान्य टिळक स्मारक ट्रस्टचे अध्यक्ष दीपक टिळक यांच्या हस्ते पंतप्रधान मोदींना 41 वा लोकमान्य टिळक राष्ट्रीय पुरस्कार देऊन त्यांना सन्मानित करण्यात आलं.
त्यावेळी पुरस्कार सोहळ्याच्या व्यासपीठावर मोदी आणि भाजपविरोधी आघाडीतल्या दोन नेत्यांची म्हणजे शरद पवार आणि सुशीलकुमार शिंदेंची उपस्थिती लक्ष वेधून घेणारी होती. कुठलाही पुरस्कार मिळतो, तेव्हा जबाबदारी वाढते. मला मिळालेल्या पुरस्काराला लोकमान्य टिळकांचं नाव जुळलंय. त्यामुळं माझी जबाबदारी कैक पटीनं वाढलीय, असं सांगून पंतप्रधानांनी हा पुरस्कार 140 कोटी जनतेला समर्पित करत असल्याचं जाहीर केलं. या पुरस्कारातून मिळालेली एक लाखाची रक्कम आपण 'नमामि गंगे' प्रकल्पासाठी देत असल्याचंही त्यांनी सांगितलं. मोदींनी आपल्या भाषणाची सुरुवात मराठीतून केली. छत्रपती शिवराय, फुले, टिळक, चाफेकर अशा महान नेत्यांची महाराष्ट्र ही भूमी आहे. महाराष्ट्राच्या पुण्यभूमीत, या पुण्यनगरीत येण्याची संधी मिळाली, हे मी माझं भाग्य समजतो, असे उद्गार त्यांनी काढले.
1983 पासून पुरस्काराची सुरुवात...
दरवर्षी पुण्यात 1 ऑगस्टला लोकमान्य टिळक स्मारक ट्रस्टवतीने पुरस्कार दिला जातो. टिळक महाराष्ट्र ट्रस्टचे अध्यक्ष डॉ. दीपक टिळक यांच्या हस्ते हा पुरस्कार देण्यात येणार येतो. लोकमान्य टिळक राष्ट्रीय पुरस्काराची सुरुवात लोकमान्य टिळक ट्रस्टतर्फे लोकमान्य टिळकांच्या पुण्यतिथीला 1 ऑगस्ट 1983 पासून करण्यात आली. एक लाख रुपये रोख आणि सन्मानचिन्ह असे या पुरस्काराचे स्वरूप असते. 1983 पासून राष्ट्रीय पातळीवरील हा पुरस्कार देण्यात येतो.
लोकमान्य टिळक पुरस्कारचे आतापर्यंतचे मानकरी
गोदावरी परुळेकरइंदिरा गांधी (मरणोत्तर)श्रीपाद अमृत डांगेअच्युतराव पटवर्धनखान अब्दुल गफार खान (मरणोत्तर)सुधाताई जोशीमधु लिमयेबाळासाहेब देवरसपांडुरंगशास्त्री आठवलेशंकर दयाळ शर्माअटलबिहारी वाजपेयीटी. एन. शेषनडॉ. रा. ना. दांडेकरडॉ. मनमोहन सिंगडॉ. आर. चिदम्बरमडॉ. विजय भटकरराहुल बजाजप्रा. एम. एस. स्वामिनाथनडॉ. वर्गीस कुरियनरामोजी रावएन. आर. नारायण मूर्तीसॅम पित्रोदाजी. माधवन नायरडॉ. ए. सिवाथानू पिल्लईमॉन्टेकसिंग अहलुवालियाप्रणब मुखर्जीशीला दीक्षितडॉ. कोटा हरिनारायणडॉ. विकास आमटे आणि डॉ. प्रकाश आमटेडॉ. ई. श्रीधरनडॉ. अविनाश चंदेरसुबय्या अरुणनशरद पवारआचार्य बाळकृष्णडॉ. के. सिवनबाबा कल्याणीसोनम वांगचूकडॉ. सायरस पूनावाला डॉ. टेस्सी थॉमस