Beed Success Story: महाराष्ट्रातील बीड जिल्हा हा दुष्काळग्रस्त जिल्हा म्हणून ओळखला जातो. सरासरीहून कमी पडणारा पाऊस आणि दुष्काळाच्या गर्तेत अडकलेल्या बीडमध्ये एका दिव्यांग शेतकऱ्यानं कमाल करून दाखवलीय. दोन हेक्टर क्षेत्रात शशिकांत गणेश इंगोले नावाच्या शेतकऱ्याने पारंपारिक शेतीला सोडून आपल्या शेतात लिंबू लावण्याचा एक अनोखा प्रयोग केलाय. दोन हेक्टर क्षेत्रात 550 झाडे लावत हा शेतकरी केवळ लिंबातून दरवर्षी 20 ते 22 लाख रुपये कमावतोय. कोणतंही रासायनिक खत न वापरता कमीत कमी पाण्यात या लिंबू उत्पादनाने बळ दिलंय . लिंबाचे झाड जिवंत ठेवण्याच्या तंत्रामुळे या शेतकऱ्याची गावात एकच चर्चा आहे . (Lemon Farming)
दिव्यांग शेतकऱ्यानं पत्नी अन् पालकांच्या मदतीनं केली लिंबू शेती
शेतकरी इंगोले म्हणतात, मी एक दिव्यांग शेतकरी आहे. या बागेच्या लागवडीसाठी मी, माझ्या पत्नीने आणि माझ्या पालकांनी मिळून लिंबूचे पीक लावले आहे. शेतकऱ्यांनी कोणत्याही पिकात त्यांची बुद्धिमत्ता वापरली पाहिजे. लिंबाचे अधिक उत्पादन घेण्यासाठी, उन्हाळ्यात झाडे जिवंत ठेवण्यासाठी मी एक नवीन तंत्र अवलंबले आहे. जून आणि जुलैमध्ये येणारी फुले नष्ट करण्यासाठी युरियाचा वापर करावा लागतो. त्यानंतर जानेवारी आणि फेब्रुवारीमध्येही त्याचा वापर करावा लागतो. पावसाळ्यात जास्त उत्पादन होते हे आपण अनेक वेळा पाहिले आहे. तथापि, हे टाळण्यासाठी आणि उन्हाळ्यात जास्त उत्पादन मिळविण्यासाठी वेगवेगळ्या तंत्रांचा वापर करावा लागतो.
दुष्काळातही लिंबाचे चांगले उत्पादन
शेतकरी इंगोले म्हणाले, कृषी विभागाच्या अधिकाऱ्यांच्या मार्गदर्शनानुसार आणि माझ्या काही तंत्रांनुसार, मी उन्हाळ्यात जास्त लिंबू उत्पादन करतो. 'किसान तक 'ला दिलेल्या माहितीनुसार, या झाडांना पाच वर्षे पूर्ण झाली आहेत, म्हणून मी त्यांच्यापासून 30 लाख रुपयांचे उत्पादन घेतले आहे. एकूण 666 झाडे होती. त्यापैकी काही झाडे कमी झाली आहेत. या वर्षी मी 40 लाख रुपयांपर्यंत उत्पादन घेईन. मी या बागेत नैसर्गिक खताचा मुबलक वापर करत आहे. मी इतर कोणतेही रासायनिक खत वापरत नाही, म्हणून ही बाग चांगली फळे देत आहे. मी त्याचे पूर्णपणे नियोजन केले आहे. असंही ते सांगतात .
'यामुळे ' मिळतंय लाखोंचं उत्पन्न
इंगोलेच्या लागवडीबाबत बीडचे कृषी सहाय्यक विकास सोनावतीकर म्हणतात, कृषी विभागाने राबविलेल्या रोजगार हमी योजनेसोबतच आम्ही या बागेसाठी भाऊसाहेब फंडकर योजना देखील राबवली आहे, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना खूप मदत होत आहे. बीड शहराजवळ असल्याने येथे लिंबूवर्गीय पिकांना मोठी मागणी आहे. बीड कृषी विभागात पाच हेक्टर क्षेत्रात लिंबूवर्गीय पिकांची लागवड करण्यात आली आहे. आता या भागातील अनेक शेतकरी या बागेची पाहणी करण्यासाठी येतात आणि ते स्वतः लागवड करण्यास तयार आहेत. अनेक शेतकरी शशिकांत इंगोले यांचे मार्गदर्शन घेतात, त्यामुळे हे फळ पिक मोठ्या प्रमाणात लावण्याची शक्यता निश्चितच आहे. शशिकांत इंगोले पावसाळ्यात उमलणाऱ्या फुलांना टाळतात आणि ते तोडतात. उन्हाळ्यात उमलणाऱ्या फुलांपासून ते फळे घेतात, त्यामुळे उत्पादन जास्त मिळते.
दुष्काळग्रस्त बीडमध्ये लिंबातूनही मिळू शकते चांगले उत्पन्न
बीड जिल्ह्यातील शेतकरी दुष्काळाचा सामना करत असताना, शशिकांत इंगोले यांनी एक अनोखा प्रयोग करून कागदी लिंबाची बाग लावली आहे. या बागेचे अनुकरण करून, बीड जिल्ह्यातील अनेक शेतकरी आता लिंबू पिकांकडे वळत आहेत. लिंबू कोणत्याही हंगामात लावता येते आणि दुष्काळाचा त्याचा परिणाम होत नाही. दुष्काळातही लिंबा पासून चांगले उत्पादन मिळू शकते.