लोकसंख्या वाढीच्या संथ गतीमुळे हे पाच देश हैरान

तुर्कीपासून चीनपर्यंत अनेक देश आता वाढत्या लोकसंख्येमुळे नव्हे तर घट होत लोकसंख्येमुळे त्रस्त आहेत. या देशांतील जन्मदराचे प्रमाण एवढे कमी झाले आहे की हे देश 'मुले उत्पन्न करा' अशा मोहिमा राबवत आहेत.

तुर्कीपासून चीनपर्यंत अनेक देश आता वाढत्या लोकसंख्येमुळे नव्हे तर घट होत लोकसंख्येमुळे त्रस्त आहेत. या देशांतील जन्मदराचे प्रमाण एवढे कमी झाले आहे की या देशांतील सरकारला 'मुले उत्पन्न करा' असे सांगणाऱ्या मोहिमा राबवाव्या लागत आहेत. काही ठिकाणी विवाहित जोडप्यांना पैसे दिले जात आहेत, तर काही ठिकाणी याच धोरणांत बदल करण्यात येत आहेत. 

एकेकाळी लोकसंख्येतील उच्चांक म्हणजे  एक संकट मानला जात होते, परंतु आता अनेक देश वृद्ध लोकसंख्या आणि कमी प्रजनन दरामुळे कामगार शक्तीच्या कमतरतेसारख्या गंभीर संकटांना तोंड देत आहेत.

परिस्थिती अशी आहे की ही सरकारे नवविवाहित जोडप्यांना मुले जन्माला घालण्यास प्रोत्साहित करत आहेत, परंतु त्याचा परिणाम दिसून येत नाही. 

अशाच 5 देशांबद्दल जाणून घेऊया जे घट होत चाललेल्या जन्मदरामुळे खूप जास्त चिंतेमध्ये आहेत.

1. तुर्की: 2001 मध्ये तुर्कीचा जन्मदर 2.38 येवढा होता, जो 2025 मध्ये 1.48 पर्यंत घसरला आहे. हा आकडा फ्रान्स, ब्रिटन आणि अमेरिकेपेक्षाही कमी आहे. तुर्कीचे राष्ट्राध्यक्ष रेसेप तय्यिप एर्दोगान यांनी याला युद्धापेक्षाही मोठा म्हणून संबोधले आहे. त्यांनी 2025 हे कुटुंब वर्ष म्हणून घोषित केले आहे आणि 2026 पासून कुटुंब दशक सुरू करण्याची घोषणा केली आहे. नवीन जोडप्यांना आर्थिक प्रोत्साहन देण्यासाठी प्रयत्न केले जात आहेत, परंतु आर्थिक संकटामुळे लोक त्यांचे कुटुंब वाढविण्यास कचरत आहेत.

2. व्हिएतनाम: व्हिएतनामने दशकांपूर्वीची दोन अपत्य असणे हे धोरणे रद्द केली आहेत. आता लोक त्यांना पाहिजे तितकी मुले जन्माला घालू शकतात. 1999 ते 2022 पर्यंत येथील सरासरी जन्मदर 2.1 होता, परंतु 2024 मध्ये तो 1.91 पर्यंत घसरेल. जपान, दक्षिण कोरिया, तैवान आणि सिंगापूर सारख्या इतर आशियाई देशांमध्येही हाच ट्रेंड दिसून येतो, परंतु त्यांची अर्थव्यवस्था व्हिएतनामपेक्षा खूपच मजबूत आहे.

3. चीन: चीनची लोकसंख्या सलग तीन वर्षांपासून कमी होत आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या अंदाजानुसार, शतकाच्या अखेरीस ती 1.4 अब्ज वरून 800 दशलक्ष पर्यंत घसरू शकते. कमी काम करणाऱ्या वयोगटातील लोकसंख्या आणि वाढत्या पेन्शन, आरोग्य आणि अत्यावश्यक गरजांमुळे याचा परिणाम थेट अर्थव्यवस्थेवर होत आहे. एकेकाळी एक मूल धोरण होते. परंतु आता राहणीमानाच्या खर्चामुळे, तरुण पिढीला मुले नको आहेत.

4. न्यूझीलंड: न्यूझीलंडमध्ये 2023 मध्ये जन्मदरात 1.56 एवढी विक्रमी घट झाली. विशेष म्हणजे देशात 15 ते 49 वयोगटातील महिलांची संख्या वाढली, परंतु तरीही मुलांची संख्या कमीच आहे. 2022 मध्ये हा दर 1.66 होता, जो लोकसंख्या राखण्यासाठी आवश्यक असलेल्या 2.1 च्या दरापेक्षा खूपच कमी आहे.

5. उत्तर कोरिया: उत्तर कोरिया आपल्या लोकसंख्येचे आकडे जाहीर करत नाही, परंतु संयुक्त राष्ट्रांच्या अंदाजानुसार, तेथील जन्मदर 1.78 आहे. हा दर दक्षिण कोरिया, जपान आणि चीनपेक्षाही जास्त आहे, परंतु तरीही आवश्यक असलेल्या 2.1 पेक्षा कमी आहे. जर हीच पद्धत अशीच चालू राहिली तर येत्या काळात येथेही कामगारांची मोठी कमतरता आणि सामाजिक रचना कोसळण्याचा धोका आहे.

Education Loan Information: