Mojtaba Khamenei: वारसदार निवडण्यापूर्वीच अयातुल्लाह खामेनींचा लष्करी कारवाईत अंत झाल्याने इराण गंभीर वळणावर; खामेनींच्या निधनाने उत्तराधिकाराचा पेच अन् मुलासह पाच नावे आघाडीवर
Successor to Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei: गेली चार दशके इराणवर राज्य करणाऱ्या अयातुल्ला अली खामेनी यांच्यानंतर आता त्यांचा वारसदार कोण असेल, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
Successor to Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei: इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांचा अमेरिका आणि इस्रायलच्या संयुक्त हवाई हल्ल्यात मृत्यू झाल्याने इराणमध्ये राजकीय अनिश्चिततेचे युग सुरू झाले आहे. गेली चार दशके इराणवर राज्य करणाऱ्या अयातुल्ला अली खामेनी यांच्यानंतर आता त्यांचा वारसदार कोण असेल, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. सत्तेचे हस्तांतरण शांततेत होणार की संघर्षात, हा आता इराणसमोरील सर्वात मोठा प्रश्न आहे.
तज्ज्ञ समितीसमोर मोठे आव्हान
इराणच्या संविधानानुसार, सर्वोच्च नेत्याची निवड करण्याची जबाबदारी 88 वरिष्ठ धर्मगुरुंच्या 'असेंब्ली ऑफ एक्सपर्ट्स' (Assembly of Experts) या समितीवर आहे. 1979 च्या इस्लामिक क्रांतीनंतर अशा प्रकारे नेता निवडण्याची ही केवळ दुसरीच वेळ आहे. यापूर्वी 1989 मध्ये अयातुल्ला खोमेनी यांच्या निधनानंतर घाईघाईने खामेनी यांची निवड करण्यात आली होती.
मात्र, सध्याची परिस्थिती अत्यंत बिकट आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणवरील हल्ले सुरूच ठेवण्याचा इशारा दिल्याने, या 88 धर्मगुरुंना एका ठिकाणी जमून चर्चा करणेही धोक्याचे ठरू शकते. तरीही, सत्ता स्थिर असल्याचे दाखवण्यासाठी ही समिती लवकरच आपला निर्णय जाहीर करण्याची शक्यता आहे.
उत्तराधिकाराच्या शर्यतीतील प्रमुख नावे
पुढील सर्वोच्च नेत्यामध्ये राजकीय क्षमता, नैतिक अधिकार आणि इस्लामिक रिपब्लिकशी निष्ठा असणे अनिवार्य आहे. या शर्यतीत काही महत्त्वाची नावे चर्चेत आहेत:
मोजताबा खामेनी (56)
सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांचा दुसरा मुलगा. पडद्यामागून मोठी सूत्रे हलवणारा मोजताबा 'इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्स' (IRGC) आणि 'बसिज' दलाचा अत्यंत जवळचा मानला जातो. मात्र, इराणमध्ये राजेशाहीला विरोध करून क्रांती झाली असल्याने, पित्यानंतर मुलाकडे सत्ता जाणे (घराणेशाही) धर्मगुरुंच्या पसंतीस पडणे कठीण आहे. तसेच उच्च श्रेणीतील धर्मगुरू नसल्याने तांत्रिक अडचणी येऊ शकतात.
अलीरेझा अराफी (67)
खामेनींचे अत्यंत विश्वासू आणि अनुभवी व्यक्तिमत्व. अराफी सध्या 'असेंब्ली ऑफ एक्सपर्ट्स'चे उपाध्यक्ष आहेत. ते तंत्रज्ञानात प्रगत असून त्यांना अरबी आणि इंग्रजी भाषांचे उत्तम ज्ञान आहे. खामेनींचा त्यांच्या प्रशासकीय कौशल्यावर मोठा विश्वास होता, परंतु सुरक्षा यंत्रणांशी त्यांचे संबंध तितकेसे दृढ नाहीत.
मोहम्मद मेहदी मिरबाघेरी (60)
हे कट्टर पुराणमतवादी गटाचे प्रतिनिधित्व करतात. पाश्चिमात्य देशांचे कट्टर विरोधक असलेले मिरबाघेरी धर्मासाठी होणाऱ्या संघर्षात मोठी जीवितहानी झाली तरी ती 'योग्य' मानतात. त्यांच्या टोकाच्या भूमिकेमुळे ते चर्चेत असतात.
हसन खोमेनी (50)
इस्लामिक रिपब्लिकचे संस्थापक अयातुल्ला खोमेनी यांचे नातू. कुटुंबाच्या वारशामुळे त्यांना मोठी मान्यता असली, तरी सुधारणावादी विचारसरणीमुळे त्यांना सत्तेपासून दूर ठेवले जाण्याची शक्यता आहे. 2016 मध्ये त्यांना निवडणुकीसाठी अपात्र ठरवण्यात आले होते.
हाशेम हुसेनी बुशेहरी (60 च्या उत्तरार्धात)
'असेंब्ली ऑफ एक्सपर्ट्स'चे पहिले उपाध्यक्ष. ते खामेनींच्या जवळचे असले तरी त्यांचा देशांतर्गत प्रभाव मर्यादित आहे आणि लष्कराशी (IRGC) त्यांचे जवळचे संबंध नाहीत.
इतर महत्वाच्या बातम्या
महत्त्वाच्या बातम्या
