Yoga : भारताचा प्राचीन सांस्कृतिक वारसा म्हणजे 'योग'. हा योग वारसा आज एक जागतिक उत्सव बनला आहे. जो जगभरातील लाखो लोकांचे जीवन शारीरिक, मानसिक आणि आध्यात्मिकदृष्ट्या समृद्ध करत आहे. हजारो वर्षांपूर्वी वेद आणि उपनिषदांपासून याची सुरुवात झाली, जेव्हा ऋषीमुनी ध्यान आणि आत्म-जागरुकतेद्वारे जीवनात संतुलन शिकवत होते. आज योग केवळ भारतातच नाही तर जगाच्या कानाकोपऱ्यात आरोग्य आणि शांतीचे प्रतीक बनले आहे.
आपण भारतात योगाबद्दल बोलतो तेव्हा सर्वात पहिले नाव येते ते बाबा रामदेव यांचे, जे योगगुरु म्हणून प्रसिद्ध आहेत. भारतातील योगामध्ये बाबा रामदेव यांची भूमिका उल्लेखनीय आहे. त्यांनी 1995 मध्ये दिव्य योग मंदिर ट्रस्ट आणि 2006 मध्ये पतंजली योगपीठ स्थापन केले, ज्यामुळे योग आणि आयुर्वेदाचा प्रसार जनतेपर्यंत झाला. त्यांचे टीव्ही कार्यक्रम आणि भारत आणि परदेशात आयोजित मोठ्या प्रमाणात योग शिबिरे लाखो लोकांना प्राणायाम आणि आसने शिकवत असत.
योगाने जागतिक स्तरावरही आपली ओळख निर्माण केली
रामदेव यांनी योगाभ्यासावर भर दिल्याने भस्त्रिका, कपालभाती आणि अनुलोम-विलोम सारखे व्यायाम लोकप्रिय झाले, जे ताण आणि मधुमेह यासारख्या सामान्य आरोग्य समस्यांवर प्रभावी आहेत. 2015 मध्ये त्यांनी दिल्लीतील जवाहरलाल नेहरू स्टेडियममध्ये 5200 लोकांसोबत योग दिनाचा सराव केला आणि 2017 मध्ये अहमदाबादमध्ये 3 लाख लोकांसोबत विश्वविक्रम केला. बाबा रामदेव यांच्या पुढाकाराने, योगाने जागतिक स्तरावरही आपली छाप पाडली.
पतंजली आणि भारत सरकारच्या प्रयत्नांमुळे, विशेषतः संयुक्त राष्ट्रांनी 2014 मध्ये 21 जून हा आंतरराष्ट्रीय योग दिन म्हणून घोषित केल्यानंतर, योगाला जागतिक स्तरावर आपले स्थान मिळाले आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या पुढाकाराने त्याचे रूपांतर एका जनचळवळीत झाले, परिणामी जगभरात योग शिबिरे, कार्यशाळा आणि ऑनलाइन वर्ग आयोजित केले जात आहेत. अमेरिका, युरोप, ऑस्ट्रेलिया आणि आफ्रिकन देशांमध्ये योग स्टुडिओ आणि प्रशिक्षण केंद्रांची संख्या झपाट्याने वाढली आहे.
मानसिक आरोग्यासाठी योग प्रभावी आहे : WHO
योगाच्या लोकप्रियतेचे कारण म्हणजे त्याचा समग्र दृष्टिकोन. हे केवळ शारीरिक व्यायामच नाही तर मानसिक शांती आणि भावनिक संतुलन देखील प्रदान करते. आसन, प्राणायाम आणि ध्यानधारणेद्वारे लोकांना ताण, चिंता आणि जुनाट आजारांपासून आराम मिळत आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेनेही मानसिक आरोग्य आणि जीवनशैलीशी संबंधित आजारांच्या व्यवस्थापनासाठी योग प्रभावी असल्याचे वर्णन केले आहे. विशेषतः कोविड-19 महामारीच्या काळात, ऑनलाइन योग सत्रांमुळे लोकांना घरी शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य राखण्यास मदत झाली.
ऋषिकेश आणि गोवा ही योगाची तीर्थक्षेत्रे
आज, योगाने सांस्कृतिक आणि भौगोलिक सीमा ओलांडल्या आहेत. हॉलिवूड स्टार्सपासून ते कॉर्पोरेट कर्मचाऱ्यांपर्यंत, प्रत्येकजण योगाला त्यांच्या दैनंदिन दिनचर्येत समाविष्ट करत आहे. भारतात, अय्यर, बिहार स्कूल ऑफ योगा आणि पतंजली सारख्या संस्थांनी योगाला आधुनिक स्वरूपात सादर केले, ज्यामुळे तो तरुणांमध्येही लोकप्रिय झाला. योग पर्यटनामुळे भारत जागतिक आकर्षणाचे केंद्र बनला आहे, जिथे ऋषिकेश आणि गोवा सारखी ठिकाणे योग शिकणाऱ्यांसाठी तीर्थक्षेत्रे बनली आहेत.
महत्वाच्या बातम्या: