World Map Controversy News : संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेत (UN General Assembly) जगाचा नवा नकाशा प्रदर्शित करण्याबाबत एक महत्त्वाचा प्रस्ताव मंजूर करण्यात आला आहे. मात्र, या प्रस्तावाच्या पाश्र्वभूमीवर भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने (MEA) अत्यंत कठोर आणि स्पष्ट भूमिका घेतली आहे. जम्मू-काश्मीर आणि लडाखसह संपूर्ण सार्वभौम भारत हा भारताच्या अधिकृत नकाशाप्रमाणेच (Official Map) दाखवण्यात यावा. भारताच्या सीमा अटल असून त्यांच्याशी कोणतीही तडजोड केली जाणार नाही, असे भारताने संयुक्त राष्ट्रात ठणकावून सांगितले आहे.
Mercator vs Equal Area Projection : जुन्या आणि नव्या नकाशात नेमका काय फरक?
सध्या जगभरात 1569 मध्ये जेरार्डस मर्केटर यांनी तयार केलेला 'मर्केटर मॅप' (Mercator Map) सर्वाधिक वापरला जातो. हा नकाशा समुद्र आणि हवाई वाहतुकीसाठी सोयीचा असला, तरी यामध्ये विषुववृत्तापासून दूर असलेले (ध्रुवीय) देश त्यांच्या मूळ आकारापेक्षा खूप मोठे दिसतात.
आता संयुक्त राष्ट्राने 'इक्वल एरिया प्रोजेक्टेड मॅप' (Equal Area Projection) आणण्याचा प्रस्ताव मंजूर केला आहे. यामुळे कोणत्याही देशाचे प्रत्यक्ष क्षेत्रफळ बदलणार नाही, मात्र नकाशावरील त्यांचे आकार खऱ्या क्षेत्रफळानुसार अचूक दिसतील. नव्या पद्धतीमुळे आफ्रिका खंड पूर्वीपेक्षा खूप मोठा, तर युरोप, कॅनडा आणि अमेरिका थोडे छोटे दिसतील.
India Stand At UN : भारताला नेमका आक्षेप कशावर आहे?
भारताने वास्तविक क्षेत्रफळ दाखवणाऱ्या या नव्या प्रस्तावाच्या बाजूनेच मतदान केले आहे. त्यामुळे नकाशाच्या वैज्ञानिक पद्धतीला भारताचा कोणताही विरोध नाही. मात्र, या प्रस्तावाच्या नावाखाली किंवा नव्या नकाशात भारताचा भौगोलिक भूभाग चुकीच्या किंवा दिशाभूल करणाऱ्या पद्धतीने दाखवला जाण्याची शक्यता लक्षात घेऊन भारताने आधीच आक्षेप नोंदवला आहे.
परराष्ट्र मंत्रालयाने स्पष्ट केले की, संयुक्त राष्ट्राचा हा प्रस्ताव कोणत्याही विशिष्ट नकाशाला किंवा देशांच्या सीमांना मंजुरी देत नाही. त्यामुळे जम्मू-काश्मीर (Jammu & Kashmir) आणि लडाखचा (Ladakh) संपूर्ण भाग भारताचाच दाखवला गेला पाहिजे, अशी आक्रमक भूमिका भारताने घेतली आहे.
Impact On India Map : भारताच्या आकारावर आणि क्षेत्रफळावर काय परिणाम?
भारताचे प्रत्यक्ष क्षेत्रफळ आणि आंतरराष्ट्रीय सीमांमध्ये 1 टक्काही बदल होणार नाही.
जुन्या मर्केटर नकाशात भारत काहीसा दबलेला किंवा छोटा दिसत होता. नव्या नकाशामध्ये युरोप आणि रशियाच्या तुलनेत भारत पूर्वीपेक्षा काहीसा मोठा आणि स्पष्ट दिसेल.
आफ्रिका खंडाचा खरा विशाल आकार जगासमोर येईल, तर उत्तर ध्रुवाजवळील देशांचा आकार वास्तविकतेनुसार छोटा दिसेल.
Map Word Origin : मॅप, नकाशा अन् मानचित्र शब्द आले कुठून?
मॅप (Map): हा इंग्रजी शब्द लॅटिन भाषेतील 'माप्पा' (Mappa) या शब्दावरून आला आहे. याचा मूळ अर्थ कापड असा होतो, ज्यावर पूर्वी नकाशे काढले जायचे.
नकाशा (Naksha): हा अरबी भाषेतील शब्द आहे. अरबी भाषेत 'नक्श' म्हणजे चित्र किंवा नक्षीकाम. यावरूनच हिंदी-उर्दू भाषेत भूभागाचे चित्र दर्शवण्यासाठी 'नकाशा' शब्द रूढ झाला.
मानचित्र (Manchitra): हा संस्कृत भाषेतील मूळ शब्द आहे. 'मान + चित्र' म्हणजेच एखाद्या जागेचे योग्य प्रमाण आणि मोजमाप (Scale) लक्षात घेऊन काढलेले चित्र.
ही बातमी वाचा:
