India Rain Deficit Monsoon News : 'एल निनो'चा प्रभाव राज्यासहदेशावर दिसून येत आहे. अशातच जूनमध्ये झालेला 99.05 मिमी पाऊस हा 1901 नंतरचा पाचव्या क्रमांकाचा सर्वात कमी पाऊस आहे. जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात चांगला पाऊस पडण्याची शक्यता असली तरी, एकूणच परिस्थिती निराशाजनक असणाराआहे. तर प्रमुख जलाशयांमधील पाणीसाठा गेल्या वर्षीच्या जूनच्या तुलनेत 25% कमी असल्याचीमाहितीहवामानविभागाकडूनदेण्यातआलीआहे. मान्सूनच्या महिन्यांपैकी सर्वात महत्त्वाच्या असलेल्या जुलै महिन्यात पाऊस 'सरासरीपेक्षा कमी' म्हणजेच या महिन्यासाठीच्या सामान्य पावसाच्या 94% पेक्षा कमी असेल, असे भारतीय हवामान विभागाचे (IMD) महासंचालक मृत्युंजय महापात्रा यांनी मंगळवारी (30 जून 2026) सांगितले. सध्या भारतात मान्सूनच्या पावसाची तूट 40% इतकी असल्याचेतेम्हणाले.
India Rain Deficit : जुलैमध्ये सरासरीपेक्षा कमी पावसाचा अंदाज; सध्या तूट 40 टक्क्यांवर, IMD चा अंदाज काय?
दरम्यान, सरासरीपेक्षा कमी पावसामुळे शेती, जलसंपत्ती, जलविद्युत निर्मिती, परिसंस्थेचे संतुलन आणि पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता यांसारख्या क्षेत्रांसमोर मोठी आव्हाने निर्माण होऊ शकतात, असे या संस्थेने एका निवेदनात म्हटले आहे. 'अशा परिस्थितीमुळे अनेक भागांत उष्णतेचा ताण (heat stress) आणि उपलब्ध जलसंपत्तीवरील ताण वाढू शकतो. संभाव्य परिणाम कमी करण्यासाठी, संबंधित संस्था आणि भागधारकांकडून जलसंधारण, उपलब्ध जलसंपत्तीचे कार्यक्षम व्यवस्थापन आणि शेतीसाठी योग्य आपत्कालीन उपाययोजना यांसारख्या गोष्टींचा विचार केला जाऊ शकतो." असेहीतेम्हणाले.
Rain News: 1901 नंतरचा पाचव्या क्रमांकाचा सर्वात कमी आणि 2014 नंतरचा सर्वात कमी पाऊस
जुलै महिन्यासाठीचा हा अंदाज जूनमधील कमकुवत पावसानंतर वर्तवण्यात आला आहे. जूनमध्ये पावसाची तूट सामान्य प्रमाणाच्या जवळपास 40% होती. या काळात झालेला 99.5 मिमी पाऊस हा 1901 नंतरचा पाचव्या क्रमांकाचा सर्वात कमी आणि 2014 नंतरचा सर्वात कमी पाऊस ठरला आहे. 'सामान्यतः जूनमध्ये बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाच्या पट्ट्यांमुळे (चक्रीवादळापूर्वीची आर्द्रतायुक्त क्षेत्रे) पाऊस पडतो. यावेळी तसे काहीही घडले नाही. जूनमध्ये निर्माण झालेल्या 'एल निनो'चा पावसावर नकारात्मक परिणाम झाला आहे, असे महापात्रा यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितले. जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात भारतात चांगला पाऊस पडण्याची शक्यता आहे आणि त्याचा फायदा पेरणीसाठी होईल, असेही ते म्हणाले.
India Rain Deficit : गेल्या वर्षीच्या तुलनेत खरीप पिकांखालील क्षेत्रात 22 टक्क्यांनी घट
मात्र, या महिन्यात पाऊस कमकुवत राहण्याची शक्यता असल्याने एकूणच परिस्थिती 'निराशाजनक' आहे, असे आयएमडीच्या एका वरिष्ठ हवामानतज्ज्ञांनी सांगितले आहे. 'गेले दोन मान्सून हंगाम चांगले होते, त्यामुळे जलाशयांमध्ये काही प्रमाणात अतिरिक्त पाणीसाठा उपलब्ध आहे. परंतु आगामी आठवड्यांत कमी पाऊस आणि उच्च तापमानामुळे बाष्पीभवन वाढून हा साठा वेगाने कमी होऊ शकतो, असेही हवामानतज्ज्ञांनी नमूद केले. कृषी मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार, गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीच्या तुलनेत खरीप पिकांखालील क्षेत्रात 22 टक्क्यांनी घट झाली आहे. याचे कारण म्हणजे पुरेसा पाऊस पडेपर्यंत शेतकरी भाताची पेरणी पुढे ढकलण्याची शक्यता आहे. केंद्रीय जल आयोगाच्या 25 जूनच्या ताज्या आकडेवारीनुसार, भारतातील प्रमुख जलाशयांमध्ये मागील वर्षीच्या (जून 2025) तुलनेत सुमारे 25 टक्के कमी पाणीसाठा आहे. मात्र, 10 वर्षांच्या सरासरीचा विचार करता, जून महिन्यासाठी हा साठा नेहमीपेक्षा 5 टक्के अधिक आहे.
जागतिक हवामान तज्ज्ञांनी हे वर्ष 'सुपर एल निनो' (Super El Nino) चे वर्ष असण्याची शक्यता वर्तवली आहे, अशा परिस्थितीत मान्सूनमधील ही तूट (पावसाची कमतरता) विशेष महत्त्वाची ठरते. याचा अर्थ असा की, या मुख्य कालावधीत मध्य पॅसिफिक महासागरातील असामान्य उष्णतेचा परिणाम हिवाळ्यातच दिसून येईल – म्हणजेच नैऋत्य मान्सून सप्टेंबरच्या अखेरीस अधिकृतपणे माघार घेतल्यानंतर. दर 10 पैकी 6 'एल निनो' वर्षांमध्ये नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस कमकुवत राहिल्याचे दिसून आले आहे.
इतर महत्वाच्या बातम्या