मुंबई : पश्चिम आशियामध्ये वाढत चाललेल्या तणावाचा परिणाम केवळ त्या प्रदेशापुरता मर्यादित राहत नाही, तर त्याचे पडसाद जागतिक अर्थव्यवस्थेवर उमटतात. इराण आणि इस्रायलमधील संघर्ष तीव्र होत असताना भारतासाठीही ही परिस्थिती चिंतेची ठरू शकते. ऊर्जा, व्यापार आणि समुद्री मार्गांच्या सुरक्षेशी संबंधित अनेक मुद्दे समोर आले आहेत.
भारत आणि इराण यांचे संबंध दीर्घकालीन आहेत. 1950 मध्ये दोन्ही देशांमध्ये औपचारिक राजनैतिक संबंध प्रस्थापित झाले. त्यानंतर व्यापारिक देवाणघेवाण वाढत गेली. अमेरिकन निर्बंधांनंतरही पर्यायी देयक पद्धती वापरून दोन्ही देशांनी संबंध टिकवले.
India Iran Energy Ties : भारतासाठी इराणचे महत्त्व
इराण हा भारतासाठी ऊर्जा सुरक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा देश आहे. भारताने चाबाहार बंदर येथे गुंतवणूक केली आहे. हे बंदर अफगाणिस्तान आणि पश्चिम आशियात मालवाहतुकीसाठी रणनीतिकदृष्ट्या महत्त्वाचे मानले जाते. याशिवाय पर्शियन आखातातून भारत मोठ्या प्रमाणात कच्चे तेल आयात करतो. या पार्श्वभूमीवर पश्चिम आशियातील अस्थिरता भारतासाठी थेट परिणाम करणारी ठरू शकते.
Iran Imports To India : भारत इराणकडून काय आयात करतो?
1. कच्चे तेल
इराण पूर्वी भारताचा प्रमुख तेल पुरवठादार होता. सध्या आयात कमी असली तरी जागतिक बाजारात पुरवठा विस्कळीत झाल्यास तेलाचे दर वाढू शकतात. त्याचा थेट परिणाम पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींवर होतो.
2. पेट्रोकेमिकल आणि रासायनिक उत्पादने
प्लास्टिक, खत, औषधनिर्मिती आणि उत्पादन क्षेत्रात वापरली जाणारी काही रसायने भारत इराणकडून आयात करतो. पुरवठा साखळी खंडित झाल्यास उत्पादन खर्च वाढण्याची शक्यता आहे.
3. सुकामेवा आणि फळे
पिस्ता, खजूर, केशर यासारखा सुकामेवा तसेच काही फळे भारतात इराणमधून येतात. युद्धामुळे वाहतूक अडथळली तर या वस्तू महागू शकतात.
Strait Of Hormuz Risk : हॉर्मुज सामुद्रधुनीचा धोका
हॉर्मुज सामुद्रधुनी हा जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेलवाहतूक मार्गांपैकी एक आहे. भारताच्या कच्च्या तेल आयातीपैकी मोठा हिस्सा याच मार्गाने येतो. या मार्गात अडथळा निर्माण झाल्यास भारताच्या एकूण मासिक आयातीपैकी जवळपास 50 टक्के हिस्सा प्रभावित होऊ शकतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलदर वाढण्याची शक्यता आहे.
Shipping And Insurance Cost : शिपिंग आणि विमा खर्च वाढण्याची शक्यता
पश्चिम आशियातील तणाव वाढल्यास समुद्री मार्गांवरील जोखीम वाढते. जहाजांचा विमा प्रीमियम वाढतो आणि मालवाहतुकीचा खर्च महागतो. याचा परिणाम केवळ तेलावर नाही तर इतर आयात-निर्यातीवरही होतो. लॉजिस्टिक्स खर्च वाढल्यास निर्यात स्पर्धात्मकतेवर परिणाम होऊ शकतो.
Impact On Common People : सामान्य नागरिकांवर परिणाम
तणाव दीर्घकाळ टिकल्यास पेट्रोल-डिझेल, घरगुती गॅस, हवाई भाडे, वाहतूक खर्च, खाद्यतेल, पॅकेज्ड वस्तू आणि सुकामेवा यांचे दर वाढू शकतात. ऊर्जा महागल्याने सर्वच क्षेत्रांचा खर्च वाढतो आणि त्यातून महागाई वाढण्याची शक्यता निर्माण होते.
ही बातमी वाचा: