Chhatrapati Sambhajinagar Drought: पाण्याची वाट पाहता पाहता पीक करपलं; शेततळी कोरडी, विहिरींनी तळ गाठला, संभाजीनगरच्या गावागावांमध्ये दुष्काळाचा दाह सोसवेना
.शेतकरी केवळ पीक वाचवण्यासाठी झगडत नाही, तर महिन्यांची मेहनत, शेतीवर झालेला खर्च आणि घरचं उद्याचं स्वप्न वाचवण्यासाठी संघर्ष करत आहे.

Chhatrapati Sambhajinagar: पावसाळा आहे... पण मराठवाड्याच्या मातीत पाण्याऐवजी दुष्काळाच्या भेगा पडल्या आहेत. शिवारात पीक उभं आहे... पण त्यात जीव नाही. विहिरी आहेत... पण त्यात पाणी नाही. शेततळी आहेत... पण त्यात थेंब नाही. आणि गावात टँकर येतो, तेव्हा पाण्यासाठी माणसामाणसांत वाद होतो. हे चित्र एप्रिल-मे महिन्यातलं नाही, तर भर पावसाळ्यातलं आहे. छत्रपती संभाजीनगरच्या वैजापूर तालुक्यात (Vaijapur) दुष्काळानं किती खोलवर पाय रोवलेत. (Drought)
पीक वाचवण्यासाठी शेतकऱ्याची धडपड
वैजापूर तालुक्यातील खंडाळा गावात पीक वाचवण्यासाठी शेतकऱ्याची धडपड सुरू आहे. कधीकाळी याच मातीतून हिरवं पीक डोलायचं. आज मात्र जमिनीवर भेगा पडल्या आहेत आणि शिवारात वाळलेली फुलकोबी दिसत आहे. शेतकऱ्याने पिकाला पाणी मिळावं म्हणून ठिबक सिंचनाची व्यवस्था केली आहे. पाण्याची प्रत्येक धार जपण्याचा प्रयत्न केला जातोय. मात्र विहिरीतून शेतापर्यंत पाणी पोहोचेपर्यंत मोटार बंद पडते. त्यामुळे पिकासाठी पाणी नाही आणि पाणी उपलब्ध असेल, तर ते पिकापर्यंत पोहोचवण्याचीही हमी नाही.शेतकरी केवळ पीक वाचवण्यासाठी झगडत नाही, तर महिन्यांची मेहनत, शेतीवर झालेला खर्च आणि घरचं उद्याचं स्वप्न वाचवण्यासाठी संघर्ष करत आहे.
लोणीच्या शिवारात करपलेला मका
आता ड्रोन कॅमेऱ्यातून लोणी गावातील हे शिवार पाहा. नजर जाईल तिथपर्यंत मका दिसतो. मात्र हा हिरवा मका नाही, तर उन्हाने आणि पाण्याअभावी करपलेला मका आहे. शेतात कणीस दिसत नाही. दिसतात त्या फक्त वाळलेल्या चिपाट्या. या वाळलेल्या चिपाट्यांमधून चालताना येणारा आवाजही या संकटाची तीव्रता सांगतो.हा आवाज केवळ वाळलेल्या पिकाचा नाही, तर शेतकऱ्याच्या मोडलेल्या आशेचा आहे. ज्या पिकाकडून घर चालवण्याची अपेक्षा होती, तेच पीक आता जनावरांच्या चाऱ्यालाही उपयोगी पडेल की नाही, अशी अवस्था झाली आहे. शेत उभं आहे, पण त्यातून मिळणाऱ्या उत्पन्नाची आशा मावळली आहे.

टँकरच्या पाण्यासाठी गावकऱ्यांमध्ये वाद
आता शिवारातून गावात येऊया. भर पावसाळ्यात टूनकी गावातील घरांसमोर पाण्याच्या टाक्या दिसत आहेत. पाऊस पडतोय, पण घरात पाणी नाही. त्यामुळे नागरिकांना टँकर येण्याची वाट पाहावी लागते. टँकर आला की प्रत्येकाला आपली टाकी भरून घ्यायची असते. मात्र टँकरचं पाणी मर्यादित आहे आणि तहान प्रत्येक घराची आहे. त्यामुळे कुणाच्या टाकीत किती पाणी भरायचं, टँकर अजून किती वेळ थांबणार, यावरून नागरिक आणि टँकर चालकांमध्ये बाचाबाची होते.आवाज वाढतो, वाद चिघळतो आणि एका नागरिकाच्या हातात दगड येतो. पाण्याचा एक टँकर आणि त्याभोवती जमलेली माणसं... या दृश्यातून दुष्काळाची खरी दाहकता दिसून येते. कारण पाणी जेव्हा जगण्याची गरज न राहता संघर्षाचं कारण बनतं, तेव्हा संकट किती गंभीर झालंय, याची कल्पना येते.

विहिरीचा तळ दिसतोय; विहिरीलाच टँकरचं पाणी
ही आहे लोणी गावातील विहीर. वरून पाहिलं तर ती विहीर वाटते. पण ड्रोन कॅमेरा खाली येतो आणि वास्तव समोर येतं. विहिरीचा तळ स्पष्ट दिसतोय. तळाशी थोडंसं पाणी आहे आणि त्या पाण्यावर शेतकऱ्याच्या पुढच्या दिवसांची आशा टिकून आहे. मात्र विहिरीच्या आजूबाजूला वाळलेलं शिवार आहे. ज्या विहिरीने पिकांना जगवलं, आज तीच विहीर स्वतः शेवटच्या थेंबांवर आली आहे.

सफियाबादवाडी आणि शिवूर परिसरात तर परिस्थिती आणखी अस्वस्थ करणारी आहे. विहिरीने तळ गाठला आहे. गुराढोरांची तहान भागवण्यासाठी टँकरमधून पाणी आणलं जातं आणि तेच पाणी विहिरीत ओतलं जातं. म्हणजे विहीर आता पाणी देत नाही, उलट विहिरीलाच पाणी द्यावं लागतंय.ही परिस्थिती एप्रिल-मेच्या अखेरीस येणारी. पण यंदा भर पावसाळ्यातच ही वेळ आली आहे. पावसाळा सुरू असताना विहिरीचा तळ दिसणं हा केवळ पाण्याचा प्रश्न नाही, तर निसर्गाच्या बदललेल्या चक्राची आणि गावकऱ्यांच्या वाढलेल्या असुरक्षिततेची धोक्याची घंटा आहे.
शेततळीही कोरडी; पाण्याची शेवटची आशाही आटली
शेतकऱ्याने पावसाचं पाणी साठवण्यासाठी शेततळं उभारलं. पावसाच्या प्रत्येक थेंबाला साठवण्याची तयारी केली. मात्र आज शेततळ्याचा तळ दिसतोय.पाणी साठवण्यासाठी केलेली व्यवस्था पाण्याअभावीच कोरडी पडली आहे. प्लास्टिकचं अस्तर खराब होऊ नये म्हणून त्यात थोडंफार पाणी ठेवण्याची वेळ आली आहे. शेततळं कोरडं पडणं म्हणजे शेतकऱ्याच्या हातातली पाण्याची शेवटची आशाही आटत चालल्याचं चित्र आहे.एरवी भर पावसाळ्यात शेतकऱ्याच्या शिवारात हिरवळ दिसायला हवी. विहिरी पाण्याने भरलेल्या असायला हव्यात. शेततळी ओसंडून वाहायला हवीत. पण वैजापूरमध्ये चित्र उलटं आहे.पाऊस आहे... पण पाणी नाही. पीक आहे... पण कणीस नाही. विहीर आहे... पण पाणी नाही. आणि गाव आहे... पण प्रत्येक घराची नजर टँकरच्या वाटेकडे आहे. भर पावसाळ्यात दिसणारं हे दुष्काळाचं चित्र उद्याच्या मोठ्या पाणी संकटाची चाहूल देत आहे.
महत्त्वाच्या बातम्या






















