1965 चा रणसंग्राम! फक्त अंगावरचे कपडेच घरी आले, देशासाठी प्राणाची आहुती देणारे अहिल्यानगरचे शहीद सोन्याबापू बोरुडे

1965 चे भारत-पाक युद्ध हे स्वतंत्र भारताच्या इतिहासातील एक अतिशय संवेदनशील आणि वेदनादायी पर्व आहे. या युद्धाच अहिल्यानगरचे सुपुत्र सोन्याबापू बोरुडे हे शहीद झाले होते.

Martyr Sonyabapu Genu Borude News

Source : Getty Images

Ahilyanagar : भारतात दरवर्षी आपण 15 ऑगस्टला मोठ्या उत्साहात, देशभक्तीच्या वातावरणात आणि अभिमानाने आपला स्वातंत्र्य दिन साजरा करतो. लाल किल्ल्यावरून तिरंगा फडकवणे, राष्ट्रगीत गाणे, शाळा-महाविद्यालयांमध्ये होणारे सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि देशभक्तीपर गीतांनी दुमदुमलेले रस्ते असा हा सण असतो. यंदा देश आपला 80 वा स्वातंत्र्य दिन साजरा करत असताना, हा आनंद साजरा करत असतानाच काही प्रश्न मनाला सुन्न करून जातात. आपल्याला मिळालेले हे स्वातंत्र्य सहज मिळालेले नाही; यामागे लाखो स्वातंत्र्यसेनानी, क्रांतिकारक आणि सीमेवर प्राणांची आहुती देणाऱ्या अगणित सैनिकांचे अमूल्य बलिदान आहे. 

स्वातंत्र्य टिकवताना ज्यांनी आपल्या प्राणांची बाजी लावली, त्यातील किती जवानांचे चेहरे आज आपल्या स्मरणात आहेत? विशेषतः, इतिहासाच्या पानात कुठेतरी हरवून गेलेले आणि राजकीय अनास्थेच्या अंधारात ढकलले गेलेले एका वीर जवानाची कहाणी जेव्हा समोर येते, तेव्हा स्वातंत्र्याचा खरा अर्थ अधिक प्रकर्षाने जाणवतो. असाच एक विसरला गेलेला, पण मातीचा खराखुरा हिरो म्हणजे अहिल्यानगर जिल्ह्यातील शेवगाव तालुक्यातील वाघोली गावचे सुपुत्र शहीद सोन्याबापू गेनू बोरुडे. 

1965 चे युद्ध आणि घरी आलेले फक्त 'अंगावरचे कपडे'

1965 चे भारत-पाक युद्ध हे स्वतंत्र भारताच्या इतिहासातील एक अतिशय संवेदनशील आणि वेदनादायी पर्व आहे. या युद्धात भारताला अनेक आघाड्यांवर अडचणींचा सामना करावा लागला होता. याच युद्धात देशाच्या रक्षणासाठी शेवगाव तालुक्यातील वाघोली गावचे सुपुत्र सोन्याबापू गेनू बोरुडे यांनी शत्रूशी अटीतटीने लढा दिला आणि आपले प्राण अर्पण केले.

सोन्याबापूंचा हा प्रवास सोपा नव्हता. त्यांच्या घरची परिस्थिती अत्यंत हलाखीची होती. घरी सात पिढ्यांचे दारिद्र्य, अशिक्षित आई-वडील आणि दोन वेळच्या अन्नाची भ्रांत असणाऱ्या घरात सोन्याबापू वाढले. अशा बिकट परिस्थितीतही स्वतःचा विचार बाजूला सारत त्यांनी देशसेवेसाठी लष्कराची वाट धरली. 1962 च्या युद्धात ते शहीद झाले, तेव्हा त्यांच्या कुटुंबावर जो दुःखाचा डोंगर कोसळला, त्याची परिसीमा नव्हती. सैन्यातून जेव्हा निरोप आला, तेव्हा त्यांच्या पार्थिवाऐवजी किंवा इतर साहित्याऐवजी घरी फक्त सोन्याबापूंच्या अंगावरचे कपडे परत आले होते. ही एकच खूण त्या वृद्ध आई-वडिलांच्या आणि कुटुंबाच्या समोरील त्यांच्या बलिदानाची साक्ष ठरली. एका हलाखीच्या कुटुंबातील तरुणाने देशासाठी दिलेले हे बलिदान अंगावर शहारे आणणारे आहे.

राजकीय अनास्था आणि दशकांची उपेक्षा

दुर्दैवाची गोष्ट म्हणजे, देशासाठी प्राणांची आहुती देणाऱ्या अशा वीर जवानांची दखल योग्य वेळी घेतली गेली नाही. सोन्याबापू शहीद झाले, पण त्यांच्या या महान बलिदानाचा विसर जिल्ह्यातील मोठ्या राजकीय नेत्यांना आणि प्रशासनाला पडला. आजही अहिल्यानगर जिल्ह्यात सोन्याबापू बोरुडे नावाचे एक शहीद जवान होऊन गेले, ही साधी माहिती अनेक राजकीय नेत्यांना किंवा तालुक्याबाहेरील नागरिकांना ठाऊक नसेल. 

वाघोलीच्या सरपंचांचा प्रेरणादायी पुढाकार आणि स्मारकाची उभारणी

अहिल्यानगर जिल्ह्यातील वाघोली हे गाव केवळ साधेसुधे गाव नाही, तर हे राज्यपातळीवर आपल्या विकासासाठी ओळखले जाणारे, तीन वेळा राज्य शासनाचा पुरस्कार मिळवलेले प्रगतशील आणि प्रथम क्रमांकाचे गाव आहे. अशा या गावाचा इतिहास जितका उज्ज्वल आहे, तितकाच तो देशप्रेमाने भारलेला आहे. जेव्हा वाघोलीचे वर्तमान सरपंच उमेश भालसिंग आणि गावकऱ्यांना आपल्याच मातीतील या विसरल्या गेलेल्या शहीद जवानाची माहिती मिळाली, त्यांनी तातडीने ऐतिहासिक पाऊल उचलले. कसलाही विलंब न करता त्यांनी शहीद सोन्याबापू बोरुडे यांचा दुर्मिळ फोटो शोधून काढला आणि त्यांच्या स्मरणार्थ गावात एका भव्य शहीद स्मारकाची उभारणी करण्याचा निर्णय घेतला. आज या स्मारकाचे काम वेगाने सुरू आहे. दशकांपासून अंधारात असलेल्या एका वीरपुत्राला आपल्याच गावच्या मातीत मानाचे स्थान मिळवून देण्याचे काम या सरपंचांनी आणि ग्रामस्थांनी केले आहे, जे खरोखरच कौतुकास्पद आहे.

79  व्या स्वातंत्र्यदिनी एक शपथ बलिदान व्यर्थ जाऊ देणार नाही

आज आपण 79   वा स्वातंत्र्य दिन साजरा करत असताना, केवळ झेंडे वंदन करून आपले कर्तव्य संपत नाही. ज्या मातीने आपल्याला श्वास घेण्यासाठी स्वतंत्र हवा दिली, त्या मातीसाठी रक्त सांडणाऱ्या सोन्याबापूंसारख्या हुतात्म्यांचे स्मरण करणे आपले आद्यकर्तव्य आहे. या स्वातंत्र्यदिनी बड्या राजकीय मंडळींनी, समाजकारण्यांनी आणि प्रशासनाने केवळ भाषणांपुरता देशभक्तीचा आव न आणता, शहीद सोन्याबापू बोरुडे यांच्यासारख्या उपेक्षित योद्ध्यांच्या कार्याची अधिकृत नोंद घेणे गरजेचे आहे. त्यांच्या स्मारकाच्या पुढील कामात शासनाकडून आणि लोकप्रतिनिधींकडून भरीव सहकार्य मिळायला हवे, जेणेकरून येणाऱ्या पिढ्या या वीरपुत्राच्या त्यागापासून प्रेरणा घेऊ शकतील.

मरणाने केव्हाच मला विसरले असते, पण तुझ्या बलिदानाने मला अमर केले असेच काहीसे सोन्याबापूंच्या बाबतीत घडले आहे. गावकऱ्यांनी पेटवलेली ही वातीची ज्योत आता संपूर्ण जिल्ह्याची आणि राज्याची मशाल बनली पाहिजे. शहीद सोन्याबापू बोरुडे यांचे हे बलिदान देश कधीही विसरणार नाही आणि त्यांचे हे स्वप्न व त्याग आपण कधीही व्यर्थ जाऊ देणार नाही, असा ठाम संकल्प आजच्या या स्वातंत्र्यदिनी आपण सर्वांनी मिळून करूया.