Health: काय सांगता! फक्त आहारामुळेच नाही, तर थायरॉईडमुळेही 'बद्धकोष्ठता' होते? नेमके शरीरात काय बदल होतात? तज्ज्ञ सांगतात...

Health: तज्ज्ञांच्या मते, थायरॉईडचे योग्य नियंत्रण न झाल्यास त्याचा थेट तुमच्या पचनसंस्थेवर परिणाम होऊन दीर्घकालीन बद्धकोष्ठतेची समस्या उद्भवू शकते.

Thyroid may be the cause of constipation

Source : ABPLIVE AI

Health: आजकालच्या बदलत्या जीवनशैलीत अनेकांना विविध आजारांचा सामना करावा लागतो, त्यापैकी बद्धकोष्ठतेचा त्रास हा बऱ्याचदा केवळ आहार किंवा जीवनशैलीशी संबंधित असल्याचे समजून त्याकडे दुर्लक्ष केले जाते. मात्र, तज्ज्ञांच्या मते थायरॉईडचे योग्य नियंत्रण न झाल्यास त्याचा थेट तुमच्या पचनसंस्थेवर परिणाम होऊन दीर्घकालीन बद्धकोष्ठतेची (Health News) समस्या उद्भवू शकते. विशेषतः हायपोथायरॉईडीझम हा आज सर्वाधिक आढळणाऱ्या हार्मोनल विकारांपैकी एक असून तो आतड्यांच्या हालचाली मंदावतो. याबाबत चेंबूर येथील झेन मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटलचे वरिष्ठ गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजीस्ट डॉ. मेघराज इंगळे यांनी महत्त्वाची माहिती दिली आहे.

बद्धकोष्ठतेस थायरॉईड कारणीभूत असू शकतो? (Thyroid)

डॉ. मेघराज इंगळे सांगतात की, हायपोथायरॉईडीझममध्ये शरीराचा एकूण चयापचय दर कमी होतो. थायरॉईड संप्रेरके आतड्यांच्या हालचाली नियंत्रित करतात. ही पातळी कमी झाली की आतड्यांची गती मंदावते आणि बद्धकोष्ठता ही त्यातील सर्वात सामान्य आणि सातत्याने दिसणारे लक्षण आहे. बद्धकोष्ठतेच्या तपासणीत अनेकदा थायरॉईड चाचणीकडे दुर्लक्ष केले जाते.

बद्धकोष्ठतेचे लक्षणं काय?

मुंबईतील 38 वर्षीय पायल वोरा (नाव बदलले आहे) ज्या व्यवसायाने एक कलाकार आहेत. त्या गेल्या एक वर्षाहून अधिक काळापासून तीव्र बद्धकोष्ठतेच्या समस्येने त्रासल्या होत्या. त्यांना आठवड्यातून केवळ दोन वेळाच मलविसर्जन होत असल्याने प्रवासादरम्यान त्यांना प्रचंड अडचणी येत होत्या. थकवा जाणवणे, 8 ते 10 किलो वजनवाढ, कोरडी त्वचा, चिडचिड, मूड स्विंग्स अशी लक्षणं असूनही ती कामाच्या ताणामुळे असल्याचे समजून त्याकडे दुर्लक्ष केले. सविस्तर तपासणीत त्यांना हायपोथायरॉईडीझमचे निदान झाले. थायरॉईड औषधं, फायबरयुक्त आहार, नियमित व्यायाम, वजन नियंत्रित राखणे आणि मेडिटेशनने तणावाची पातळी  कमी केल्यानंतर 2–3 महिन्यांत त्यांच्या तब्येतीत लक्षणीय सुधारणा झाली. आठवड्यातून 3 ते 4 वेळा नियमित मलविसर्जन होऊ लागले, सुमारे 6 किलो वजन घटले आणि त्या आत्मविश्वासाने त्यांच्या कला प्रदर्शनांसाठी प्रवास करू लागल्या आहेत.

थायरॉईड आणि पचनसंस्था यांचा जवळचा संबंध

थायरॉईड ग्रंथी शरीरातील चयापचय नियंत्रित करते आणि त्याचा थेट परिणाम गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल (GI) मार्गावर होतो. थायरॉईड संप्रेरके आतड्यांमधून अन्न पुढे ढकलणाऱ्या स्नायूंच्या हालचाली नियंत्रित करतात. संप्रेरकांची पातळी कमी झाली की या हालचाली मंदावतात आणि आतड्यांच्या सवयी अनियमित होतात.

हायपोथायरॉईडीझममध्ये दिसणारी बद्धकोष्ठतेची लक्षणे

• आठवड्यातून 3 पेक्षा कमी वेळा मलविसर्जन
• कोरडे व कठीण मल
• मलविसर्जन करताना वेदना व जास्त ताण
• पोटदुखी, पेटके, फुगणे
• मळमळ, अपूर्ण मलविसर्जनाची भावना

डॉ. इंगळे पुढे सांगतात की, अनेक प्रकरणांमध्ये बद्धकोष्ठता हे हायपोथायरॉईडीझमचे सुरुवातीचे किंवा दिर्घकाळ टिकणारे लक्षण असते.

थायरॉईड तपासणी का चुकते?

बद्धकोष्ठतेला अनेकदा जीवनशैलीशी संबंधित समस्या मानली जाते. त्यामुळे हार्मोनल समस्यांचा विचार न करता फायबर सप्लिमेंट्स किंवा आहारातील बदलांद्वारे उपचार केले जातात. परिणामी, मूळ कारण असलेला हायपोथायरॉईडीझम मात्र लक्षात येत नाही आणि रुग्ण दीर्घकाळ त्रस्त राहतो.

वेळीच तपासणी आवश्यक

तज्ज्ञांच्या मते, दीर्घकाळ चालणाऱ्या किंवा उपचारांना प्रतिसाद न देणाऱ्या बद्धकोष्ठतेत टीएसएच आणि फ्री टी4 या रक्तचाचण्या करून थायरॉईडचे मूल्यांकन करणे गरजेचे आहे. योग्य निदानानंतर थायरॉईडची औषधं आणि जीवनशैलीतील बदल केल्यास बद्धकोष्ठतेची समस्या दूर करता येऊ शकते. बद्धकोष्ठता ही केवळ एक साधी पचनाची समस्या नसून ती थायरॉईडच्या समस्येचा इशाराही असू शकते. त्यामुळे बद्धकोष्ठता दीर्घकाळ टिकून राहिल्यास किंवा नेहमीच्या उपचारांनी ती बरी होत नसेल, तर थायरॉईड तपासणी करून घेणे गरजेचे आहे. वेळेवर निदान आणि योग्य उपचारांनी पचनसंस्था व संपुर्ण आरोग्य सुधारता येऊ शकते.

हेही वाचा

(टीप : वरील सर्व बाबी एबीपी माझा केवळ माहिती म्हणून वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवत आहे. यातून एबीपी माझा कोणताही दावा करत नाही.)