Ambedkar Jayanti Wishes 2026 : डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंतीनिमित्त पाठवा 'या' प्रेरणादायी शुभेच्छा; पाठवा 'हे' HD PHOTOS

Women Health: उशिरा मातृत्वाचा विचार करताय? प्रजनन आरोग्यासाठी 'ही' तपासणी वेळेवर करणे का महत्त्वाचे?

abp majha web team — Thu, 23 Apr 2026 17:43:36 +0530

Women Health: आजच्या धकाधकीच्या जीवनशैलीत महिलांमध्ये करिअर, आर्थिक स्थैर्य आणि वैयक्तिक आयुष्याला प्राधान्य देताना मातृत्वाचा निर्णय उशिरा घेतला जातो. मात्र याच काळात प्रजनन आरोग्याकडे दुर्लक्ष होण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे योग्य वेळी तपासण्या, सल्ला आणि जागरूकता अत्यंत गरजेची ठरते. उशिरा गर्भधारणा करण्याचा विचार असल्यास आधीच प्रजनन आरोग्य तपासून घेणं महत्त्वाचं आहे.

अलीकडच्या काळात महिलांमध्ये प्रजनन आरोग्याबाबत जागरूकता वाढताना दिसत आहे. विशेषतः उशिरा गर्भधारणा करण्याचा विचार करणाऱ्या महिलांसाठी योग्य वेळी तपासण्या करून घेणे गरजेचे आहे. याच पार्श्वभूमीवर एएमएच (Anti-Müllerian Hormone) चाचणी ही महिलांच्या प्रजननक्षमतेचे आकलन करून देणारी महत्त्वाची चाचणी मानली जाते.

ही चाचणी करणे आवश्यक

तज्ज्ञांच्या मते, एएमएच ही एक साधी रक्त चाचणी असून ती महिलांच्या अंडाशयातील ‘ओव्हेरियन रिझर्व्ह’ म्हणजेच उपलब्ध अंड्यांची संख्या दर्शवते. हे हार्मोन लहान फॉलिकल्समधून तयार होत असून त्याचे प्रमाण मोजून भविष्यातील प्रजननक्षमतेचा अंदाज घेता येतो. विशेष म्हणजे, ही चाचणी मासिक पाळीच्या कोणत्याही दिवशी करता येते.

मुंबईमधील विरारच्या नोव्हा आयव्हीएफ फर्टिलिटी रुग्णालयातील वंध्यत्व निवारण तज्ज्ञ डॉ. ज्योत्स्ना पलगामकरयांनी सांगितले, एएमएच पातळी कमी असल्यास अंड्यांची संख्या वयानुसार अपेक्षेपेक्षा कमी असण्याची शक्यता दर्शवते. मात्र याचा अर्थ गर्भधारणा अशक्य आहे असा होत नाही; फक्त प्रजननासाठी उपलब्ध कालावधी कमी असू शकतो, असे तज्ज्ञ स्पष्ट करतात. उलट एएमएच जास्त असल्यास अंड्यांची संख्या चांगली असल्याचे संकेत मिळतात.

कोणासाठी हे चाचणी महत्वाची?

ही चाचणी विशेषतः गर्भधारणेस प्रयत्न करणाऱ्या, गर्भधारणा न होण्याची समस्या असलेल्या, पॉलिसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोम (PCOS), अनियमित मासिक पाळी किंवा अकाली रजोनिवृत्तीचा कौटुंबिक इतिहास असलेल्या महिलांसाठी उपयुक्त ठरते. एएमएचसोबतच फॉलिकल स्टिम्युलेटिंग हार्मोन (FSH), ल्युटिनायझिंग हार्मोन (LH) आणि अँट्रल फॉलिकल काउंट यांसारख्या इतर तपासण्या करण्याचा सल्ला देखील तुमचे डॉक्टर देऊ शकतात.

या चाचणीतून काय कळते?

एएमएच चाचणीमुळे महिलांना त्यांच्या प्रजननक्षमतेबाबत स्पष्ट चित्र कळते. योग्य वेळी सल्ला घेतल्यास अनेक महिलांना निरोगी गर्भधारणा साध्य करता येते.चांगल्या प्रजनन आरोग्यासाठी संतुलित आहार, धूम्रपान व मद्यपान टाळणे, नियमित व्यायाम आणि योग्य वजन राखणे आवश्यक असल्याचेही तज्ज्ञांनी नमूद केले आहे. महिलांनी वेळेत एएमएच चाचणी करून योग्य तो निर्णय घेणे गरजेचे आहे.

Health Tips : तिशीच्या आतच महिलांमध्ये आढळतेय ‘प्रिमॅच्युअर ओव्हेरियन फेल्युअर’ची समस्या; वंधत्व निवार तज्ज्ञांचा 'हा' सल्ला महत्त्वाचा

एबीपी माझा वेब टीम — Thu, 23 Apr 2026 12:43:10 +0530

Health Tips : महिलांच्या आरोग्याबाबत एक धक्कादायक बाब समोर येत आहे. 25 ते 26 वयोगटातील महिलांमध्ये प्रिमॅच्युअर ओव्हेरियन फेल्युअर (POF) सारखी समस्या आढळून येते. प्रिमॅच्युअर ओव्हेरियन फेल्युअर म्हणजे स्त्रियांच्या शरीरात विशिष्ट प्रमाणात स्त्री बीज असतात. प्रत्येक मासिक पाळी वेळी एक स्त्री बीज तयार होते अणि गर्भधारणा नाही झाल्यास ते मासिक पाळीच्या माध्यमातून शरीराबाहेर जाते. मात्र जेव्हा मासिक पाळी जाते तेव्हा सर्व स्त्री बीज संपते. कमी वयात असे झाल्यास त्याला प्री मॅच्युअर ओव्हरीयन फेल्युलर म्हणतात. अशा समस्येने त्रस्त दर महिन्याला सुमारे 3–4 नव्या रुग्णांची नोंद होत असून, वेळीच जागरूकता आणि उपचाराची गरज तज्ज्ञांनी अधोरेखित केली आहे.

अंडाशयांच्या आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम

सामान्यतः हा वयोगट उत्तम प्रजननक्षमत असलेला वयोगट म्हणून ओळखला जातो. मात्र बदलती जीवनशैली, वाढता ताणतणाव आणि काही अंतर्गत वैद्यकीय कारणांमुळे अंडाशयांच्या आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम होत असल्याचे डॉक्टरांचे म्हणणे आहे. प्रिमॅच्युअर ओव्हेरियन फेल्युअर (POF), ज्याला अर्ली ओव्हेरियन इन्सफिशियन्सी असेही म्हटले जाते, ही अशी स्थिती आहे ज्यात 40 वर्षांपूर्वीच अंडाशयाचे कार्य कमी होते किंवा थांबते. यामुळे अंड्यांची निर्मिती कमी होते किंवा थांबते आणि इस्ट्रोजेन हार्मोनची पातळी घटते. याचा परिणाम प्रजननक्षमतेवर तसेच संपूर्ण हार्मोनल संतुलनावर होतो. नैसर्गिक मेनोपॉजपेक्षा ही स्थिती वेगळी असली तरी गर्भधारणेवर याचा मोठा परिणाम होतो.

या आजारामागील कारणांमध्ये आनुवंशिकता किंवा कौटुंबिक इतिहास, ऑटोइम्यून विकार (ज्यात शरीर स्वतःच्या अंडाशयांवर हल्ला करते), आहाराच्या चुकीच्या सवयी, व्यायामाचा अभाव, धूम्रपान, वाढलेला ताणतणाव, अनियमित झोप, पर्यावरणीय घटक, विषारी पदार्थांचा संपर्क तसेच केमोथेरपी किंवा रेडिएशनसारखे उपचार यांचा समावेश होतो. प्रिमॅच्युअर ओव्हेरियन फेल्युअर (POF) आजाराच्या लक्षणांमध्ये मासिक पाळी अनियमित होणे किंवा बंद होणे, गर्भधारणेत अडचणी येणे, हॉट फ्लॅशेस व रात्री घाम येणे, मूड स्विंग्ज व चिडचिड, योनी मार्गाचा कोरडेपणा आणि लैंगिक इच्छेत घट.

25 ते 26 वयोगटातील महिलांमध्ये प्रिमॅच्युअर ओव्हेरियन फेल्युअरची लक्षणं

गेल्या काही महिन्यांत आम्ही विशेषतः 25 ते 26 वयोगटातील 3 ते 4 तरुण महिलांमध्ये प्रिमॅच्युअर ओव्हेरियन फेल्युअरच्या लक्षणांचे निदान करत आहोत. पूर्वी या वयोगटात अशी प्रकरणं अपेक्षित नव्हती असे मत वंध्यत्व निवारण तज्ज्ञ डॉ. रश्मी निफाडकर (नोवा आयव्हीएफ फर्टिलिटी, बाणेर, पुणे) यांनी व्यक्त केले.

त्या पुढे म्हणाल्या, हा आजार मानसिकदृष्ट्याही तणावास कारणीभूत ठरतो. विशेषतः ज्या महिलांना कुटुंब नियोजन करायचे आहे त्यांना यामुळे तणावाचा सामना करावा लागतो. वेळीच निदान करणे अत्यंत गरजेचे असून हार्मोन तपासण्या, विशेषतः एएमएच टेस्ट, तसेच सोनोग्राफीद्वारे अंडाशयांची क्षमता तपासता येते. बऱ्याचदा नैसर्गिक गर्भधारणा अवघड असू शकते, मात्र वेळीच निदान झाल्यास एग फ्रीझिंग, डोनर एगसह आयव्हीएफ आणि हार्मोन थेरपी यांसारखे पर्याय उपलब्ध आहेत. मासिक पाळीत अनियमितता किंवा इतर लक्षणे दिसल्यास उपचारास विलंब करू नये.

प्रिमॅच्युअर ओव्हेरियन फेल्युअर (POF) हा केवळ प्रजननक्षमतेपुरता मर्यादित नसून तो हार्मोनल आरोग्यावर परिणाम करतो. इस्ट्रोजेनची कमी पातळी हाडे, हृदय आणि मानसिक आरोग्यावरही परिणाम करू शकते. अनेक तरुण महिला अनियमित मासिक पाळीकडे दुर्लक्ष करतात किंवा त्याला फक्त ताणतणावाचे कारण मानतात. मात्र सतत अशी लक्षणे दिसत असल्यास त्याकडे गांभीर्याने लक्ष देणे गरजेचे आहे. आम्हाला दर महिन्याला 1 ते 2 प्रकरणं आढळतात आणि आम्ही योग्य हार्मोनल सपोर्ट, ताणतणाव नियंत्रण, संतुलित आहार, व्यायाम आणि नियमित तपासणीचा सल्ला देतो. प्रिमॅच्युअर ओव्हेरियन फेल्युअर (POF) असतानाही महिला निरोगी आणि समाधानी जीवन जगू शकतात, असे मत स्त्रीरोगतज्ज्ञ डॉ. सुजाता उदय राजपूत (मदरहुड हॉस्पिटल्स, लुल्लानगर, पुणे) यांनी व्यक्त केले.

तज्ज्ञांच्या मते, तरुण महिलांमध्ये वाढणारी ही समस्या एक धोक्याची घंटा असून विशीतील तरुणींनीही प्रजनन आरोग्याकडे विशेष लक्ष देण गरजेचे आहे . याबाबत पुरेशी जागरूकता, वेळीच निदान आणि उपचारांच्या मदतीने या स्थितीवर नियंत्रण ठेवता येते आणि तुमचे आरोग्य जपण्यासाठी मदत होते.

- वंध्यत्व निवारण तज्ज्ञ डॉ. रश्मी निफाडकर (नोवा आयव्हीएफ फर्टिलिटी, बाणेर, पुणे)

हे ही वाचा :

(टीप : वरील सर्व बाबी एबीपी माझा केवळ माहिती म्हणून वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवत आहे. यातून एबीपी माझा कोणताही दावा करत नाही.)

Health Tips : बदलत्या जीवनशैलीमुळे वाढतोय हृदयविकाराचा धोका; बायपास शस्त्रक्रियेबाबत जागरूकतेचा अभाव

Akshaya Tritiya 2026 Wishes : अक्षय्य तृतीयेच्या मित्र परिवाराला द्या भरभरुन शुभेच्छा; सोनेरी दिवसाचा आनंद शुभेच्छांनी करा द्विगुणित, पाठवा 'हे' हटके शुभेच्छा संदेश

एबीपी माझा वेब टीम — Sat, 18 Apr 2026 23:10:33 +0530

Akshaya Tritiya 2026 Wishes : हिंदू धर्मानुसार, अक्षय्य तृतीयेचा दिवस हा फार महत्त्वाचा दिवस मानला जातो. साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक असा हा मुहूर्त आहे. त्यानुसार, उद्या म्हणजेच 19 एप्रिल 2026 रोजी अक्षय्य तृतीयेचा दिवस साजरा केला जाणार आहे. या दिवशी एखाद्या नवीन कार्याची सुरुवात करतात. मित्र-मैत्रीण, नातेवाईकांना शुभेच्छा देतात आणि नवी वस्तूंची खरेदी करतात. तुम्हाला सुद्धा यंदाचा अक्षय्य तृतीयेचा (Akshaya Tritiya) दिवस तुमच्या मित्रपरिवाराबरोबर साजरा करायचा असेल तर त्यासाठी आम्ही काही खास शुभेच्छा संदेश तुमच्यासाठी घेऊन आलो आहोत. हे शुभेच्छा संदेश पाठवून तुम्ही सणाचा आनंद द्विगुणित करु शकता.

अक्षय्य तृतीया शुभेच्छा संदेश 2026 :

अक्षय्य सुखाचा दिलासा
मनात कर्तृत्वाचा भरवसा
लक्ष्मीसवे मिळो सरस्वतीचा वारसा
शुभेच्छांना मुहूर्त हवाहवासा..
अक्षय्य तृतीयेच्या हार्दिक शुभेच्छा..!

सोन्याचा रथ,
चांदीची पालखी
ज्यात बसून घरी
येवो लक्ष्मी देवी
अक्षय्य तृतीयेच्या हार्दिक शुभेच्छा!

प्रत्येक काम होवो पूर्ण...
न काही राहो अपूर्ण...
धन-धान्य आणि प्रेमाने भरलेलं असो जीवन...
घरात होवो लक्ष्मीचं आगमन...
अक्षय्य तृतीयेच्या सोनेरी शुभेच्छा!

आशा आहे या मंगलदिनी
आपल्या जीवनात नवचैतन्य येवो
येणारे दिवस आपल्या जीवनात
आनंद सुख, समाधान घेऊन येवो...
अक्षय्य तृतीयाच्या हार्दिक शुभेच्छा..!

आनंदाचे तोरण लागो दारी
सुंदर रांगोळी अवतरे अंगणी
सुखासमाधानाचा असो आजचा
दिवस हीच सदिच्छा..
अक्षय्य तृतीयेच्या हार्दिक शुभेच्छा..!

सोन्याच्या झळाळीप्रमाणे
उजळून जावो आयुष्य तुमचे
सुख,समृद्धी नांदो तुमच्या दारी
हेच मागणे ईश्वराकडे आमचे...
अक्षय्य तृतीयेच्या हार्दिक शुभेच्छा..!

या अक्षय्य तृतीयेला
तुम्हाला मिळो प्रत्येक आनंद
जी इच्छा असेल ती होवो पूर्ण
तुम्हाला आणि तुमच्या कुटुंबाला
अक्षय्य तृतीयेच्या हार्दिक शुभेच्छा..!

अक्षय्य राहो सुख आपले
अक्षय्य राहो नाते आपले
अक्षय्य राहो प्रेम आपले
आपणांस आणि आपल्या परिवारास
अक्षय्य तृतीयेच्या खूप खूप शुभेच्छा!

साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक
मुहूर्त म्हणजे अक्षय्य तृतीया
या सणाच्या निमित्ताने सर्व
इच्छा पूर्ण होवोत हीच प्रार्थना
अक्षय्य तृतीयेच्या हार्दिक शुभेच्छा !

अक्षय्य राहो धनसंपदा,
अक्षय्य राहो शांती..
अक्षय्य राहो मनामनातील,
प्रेमळ निर्मळ नाती...
अक्षय्य तृतीयेच्या मनपूर्वक शुभेच्छा!

आपल्या जीवनात नवचैतन्य येवो
येणारे दिवस आपल्या जीवनात आनंद,
सुख,समाधान घेऊन येवो
अक्षय्य तृतीयेच्या मंगलमय शुभेच्छा...!

हे ही वाचा :

Baba Vanga Prediction : बाबा वेंगाची भविष्यवाणी! मेष, सिंह, वृश्चिकसह 'या' राशींसाठी नवीन आठवडा पॉवरफुल; एकामागोमाग मिळणार शुभवार्ता, वाचा लकी राशी

Akshaya Tritiya Shubh Muhurta 2026 : अक्षय्य तृतीयेला सोनं-चांदी खरेदी करण्याचा 'हा' शुभ मुहूर्त अजिबात चुकवू नका; वाचा मुहूर्ताची अचूक वेळ आणि महत्त्व

एबीपी माझा वेब टीम — Fri, 17 Apr 2026 12:16:14 +0530

Akshaya Tritiya Shubh Muhurta 2026 : हिंदू धर्मात अक्षय्य तृतीयेला (Akshaya Tritiya) फार शुभ आणि फलदायी तिथी मानलं जातं. वैशाख महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील तृतीया तिथीला अक्षय्य तृतीया साजरी केली जाते. त्यानुसार, यंदा 19 एप्रिल 2026 रोजी ही अक्षय्य तृतीया साजरी केली जाणार आहे. असं म्हणतात, या दिवशी केलेल्या शुभ कार्याचं फळ कधीच संपत नाही. त्यामुळेच याला 'अक्षय्य' असं म्हणतात.

अक्षय्य तृतीयेच्या दिवशी सोनं-चांदी खरेदी करणं, दान-पुण्य करणं तसेच, एखाद्या नवीन कार्याची सुरुवात करणं फार शुभकारक मानलं जातं. त्यानुसार, यंदा अक्षय्य तृतीयेला सोनं खरेदी करण्याचा शुभ मुहूर्त नेमका कोणता ते जाणून घेऊयात.

अक्षय्य तृतीया शुभ तिथी (Akshaya Tritiya Shubh Tithi 2026)

यंदा तृतीया तिथीची सुरुवात 19 एप्रिल रोजी सकाळी 10 वाजून 49 मिनिटांनी होणार आहे. तर, 20 एप्रिल रोजी सकाळी 7 वाजून 49 मिनिटांपर्यंत असणार आहे. खरंतर, 19 एप्रिल रोजी अक्षय्य तृतीया साजरी करण्यात येणार आहे. मात्र, 20 एप्रिल रोजी उदय तिथीनुसार, सकाळी शुभ योग निर्माण होणार आहे.

सोनं खरेदी करण्याचा शुभ मुहूर्त (Akshaya Tritiya Gold Buying Shubh Muhurta)

जर तुम्हाला अक्षय्य तृतीयेच्या दिवशी सोनं किंवा चांदी खरेदी करायची असेल तर 19 एप्रिल रोजी सकाळी 10 वाजून 49 मिनिटांपासून ते संपूर्ण दिवसभर तुम्ही सोनं खरेदी करु शकता. या व्यतिरिक्त 20 एप्रिल रोजी सकाळी 5 वाजून 51 मिनिटांनी सकाळी 7 वाजून 27 मिनिटां पर्यंत हा शुभ काळ असणार आहे.

अक्षय्य तृतीयेचं महत्त्व (Importance Of Akshaya Tritiya 2026)

अक्षय्य तृतीया हा हिंदू धर्मातील अत्यंत पवित्र आणि साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक महत्त्वाचा सण आहे. वैशाख महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील तृतीयेला हा सण साजरा केला जातो. 'अक्षय्य' म्हणजे ज्याचा कधीही क्षय (ऱ्हास) होत नाही किंवा जे कधीही संपत नाही. अक्षय्य तृतीयेच्या दिवशी केलेले कोणतेही शुभ कार्य, दान, पूजा किंवा गुंतवणूक यातून मिळणारे फल अक्षय्य (कधीही न संपणारे) असते, अशी मान्यता आहे.

(टीप : वरील सर्व बाबी एबीपी माझा केवळ माहिती म्हणून वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवत आहे. यातून एबीपी माझा कोणताही दावा करत नाही.)

हेही वाचा :

Shani Nakshatra Parivartan 2026 : अवघ्या काही तासांतच शनिचं नक्षत्र परिवर्तन; पुढचा 1 महिना 12 राशींवर कसा होणार परिणाम? वाचा एका क्लिकवर...

जपानी मेंदूज्वराविरोधात महाराष्ट्र सतर्क; लसीकरण मोहिमेला वेग, मुख्यमंत्री फडणवीसांनी दिली माहिती

अभिषेक मुठाळ — Thu, 16 Apr 2026 21:45:08 +0530

मुंबई : जपानी मेंदूज्वरासारख्या संसर्गजन्य आजारावर (Health) प्रभावी नियंत्रण मिळवण्यासाठी प्रतिबंधात्मक उपाययोजना, लसीकरण आणि जनजागृती यावर विशेष भर दिला जात आहे. जपानी मेंदूज्वर आजारावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी राज्य शासन सतर्क असून लसीकरण मोहिमेला वेग देण्यात येत असल्याची माहिती मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस (Devendra Fadnavis) यांनी दिली. मुख्यमंत्री फडणवीस म्हणाले, नागरिकांच्या आरोग्याचे संरक्षण ही सरकारची सर्वोच्च प्राथमिकता आहे. सार्वजनिक आरोग्य यंत्रणांनी समन्वयाने काम करून या आजारावर प्रभावी नियंत्रण मिळवणे आवश्यक आहे.

सन 2015-16 दरम्यान देशातील इतर राज्यांत जपानी मेंदूज्वरावरील लसीकरण मोहीम सुरू झाली होती. याच दरम्यान विदर्भातील काही जिल्ह्यांमध्ये जपानी मेंदूज्वराचे रुग्ण आढळले. मात्र, महाराष्ट्रात त्याची सुरुवात झाली नव्हती. ही बाब तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या लक्षात आली. त्यांनी त्यावेळी केंद्र सरकाराला विशेष विनंती केली आणि जपानी मेंदूज्वर आजारांवरील लसीकरण मोहीमेला राज्यात सुरुवात केली. या प्रयत्नांमुळे आज रुग्णसंख्या जवळपास शून्यावर आली आहे.

जपानी मेंदूज्वराची वैशिष्ट्ये आणि धोका

महाराष्ट्रात जपानी मेंदूज्वर या आजाराबाबत आरोग्य यंत्रणा सतर्क झाली असून लसीकरण व नियंत्रण उपाययोजनांना गती देण्यात आली आहे. हा आजार प्रामुख्याने डासांद्वारे पसरतो आणि मेंदूवर परिणाम करून गंभीर गुंतागुंत, झटके तसेच मृत्यू होण्याची शक्यता निर्माण करतो. या आजाराचा मृत्यूदर जास्त असून वाचलेल्या रुग्णांमध्ये न्यूरोलॉजिकल समस्या उद्भवू शकतात.

राज्यातील सद्यस्थिती

राज्यात 2021 ते मार्च 2026 या कालावधीत रुग्णसंख्या तुलनेने कमी असली तरी काही जिल्ह्यांमध्ये काही प्रकरणे आढळली आहेत. 2022 मध्ये 2 रुग्ण, 2023 मध्ये 5 रुग्ण, 2024 मध्ये 5 रुग्ण व 2 मृत्यू, 2025 मध्ये 7 रुग्ण व 1 मृत्यू नोंदविण्यात आले, तर 2026 च्या मार्चपर्यंत एकही रुग्ण आढळलेला नाही. नागपूर, भंडारा, चंद्रपूर आणि गडचिरोली या विदर्भातील जिल्ह्यांमध्ये प्रामुख्याने रुग्ण आढळले आहेत.

लसीकरण मोहिमेची प्रगती

एप्रिल 2025 ते फेब्रुवारी 2026 दरम्यान लसीकरण मोहिमेत राज्याने लक्षणीय प्रगती केली आहे. पहिल्या डोसचे एकूण कव्हरेज 89.26 टक्के तर दुसऱ्या डोसचे 78.68 टक्के आहे. धाराशिव (99.59 टक्के), लातूर (97.84 टक्के) आणि सोलापूर (95 टक्के पेक्षा जास्त) जिल्ह्यांनी उत्कृष्ट कामगिरी केली आहे. मात्र रायगड 55 टक्के पहिला डोस व 48 टक्के दुसरा डोस, पुणे आणि पीसीएमसी भागात दुसऱ्या डोसचे प्रमाण तुलनेने कमी असल्याचे दिसून आले आहे.

निदान व उपचार सुविधा
राज्यात जपानी मेंदूज्वराच्या निदानासाठी नागपूर, गडचिरोली, सेवाग्राम (वर्धा), भंडारा आणि गोंदिया येथे पाच सेंटीनेल केंद्रे कार्यरत आहेत. तसेच 16 जिल्ह्यांमध्ये बाल अतिदक्षता विभाग (PICU) सुरू असून रुग्णांना आवश्यक उपचार सुविधा उपलब्ध आहेत.

विदर्भ भाग सर्वाधिक संवेदनशील
आरोग्य विभागाच्या माहितीनुसार विदर्भ हा जपानी मेंदूज्वरासाठी सर्वाधिक संवेदनशील भाग आहे. ग्रामीण व कृषी क्षेत्रात डासांची वाढ, तसेच डुक्कर व पक्ष्यांच्या संपर्कामुळे संसर्गाचा धोका अधिक असतो. काही शहरी व उपनगरी भागातही साथीचा धोका संभवतो.

नियंत्रणासाठी व्यापक उपाययोजना
राज्यात नियमित लसीकरण, विशेष मोहिमा, रक्त नमुना तपासणी, डास नियंत्रणासाठी धूरफवारणी, क्यूलेक्स डासांचे सर्वेक्षण, जनजागृती, डासांच्या उत्पत्तीस्थळांवर गप्पी मासे सोडणे तसेच स्वच्छता मोहिमा राबविण्यात येत आहेत.

जनतेला आवाहन
जपानी मेंदूज्वर हा आजार विशेषतः लहान मुलांसाठी धोकादायक असल्याने नागरिकांनी लसीकरण करून घ्यावे, डासांपासून संरक्षण करावे आणि ताप किंवा मेंदूशी संबंधित लक्षणे दिसल्यास त्वरित वैद्यकीय सल्ला घ्यावा, असे आवाहन आरोग्य विभागाने केले आहे.

हेही वाचा

शासकीय कर्मचाऱ्यांना गुडन्यूज; 7 व्या वेतनगटानुसार सरकारी घरं मिळणार, सा. बांधकाम विभाग चटईक्षेत्र वाढवणार

Health Tips : बदलत्या जीवनशैलीमुळे वाढतोय हृदयविकाराचा धोका; बायपास शस्त्रक्रियेबाबत जागरूकतेचा अभाव

एबीपी माझा वेब टीम — Thu, 16 Apr 2026 11:30:27 +0530

Health Tips : भारतामध्ये हृदयविकारांनी पिडीत रुग्णांची संख्या दिवसेंदिवस वाढतच चालली आहे. हृदयविकारांबाबत (Heart Attack) असलेल्या गैरसमजुतींमुळे अनेकजण वेळीच उपचार (Health) घेत नाहीत. डॉक्टरांनी सल्ला देऊनही काही रुग्ण बायपास शस्त्रक्रिया करणे टाळतात. खरंतर ही शस्त्रक्रिया अत्यंत महत्त्वाची असून आवश्यकता असल्यास तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली ती शस्त्रक्रिया करणे गरजेचे आहे.

हृदयविकार हा भारतातील मृत्यूच्या प्रमुख कारणांपैकी एक आहे. तो केवळ वृद्धांनाच नव्हे तर तरुणांनाही प्रभावित करतो. बैठी जीवनशैली, आहाराच्या चुकीच्या सवयी, ताणतणाव, लठ्ठपणा, मधुमेह, उच्च रक्तदाब आणि आनुवंशिकत्मुळे हृदयविकाराचा धोका वाढतो. कोरोनरी आर्टरी डिसीज (धमन्यांमध्ये अडथळा), हृदयविकाराचा झटका, हृदय निकामी होणे आणि एरिथमिया (अनियमित हृदयाची गती) हे सर्वसामान्यपणे दिसणारे आजार आहेत. यामध्ये छातीत दुखणे किंवा अस्वस्थता जाणवणे, दम लागणे, थकवा येणे, हात, मान, जबडा किंवा पाठीत वेदना होणे, घाम येणे, मळमळणे आणि चक्कर येणे अशी लक्षणे दिसू शकतात.

अनेक लोक सुरुवातीची लक्षणे जसे की छातीत दुखणे किंवा दम लागणे याकडे दुर्लक्ष करतात आणि त्यामुळे उपचारास विलंब होतो. त्यामुळे हृदयविकाराचा झटका किंवा हृदय निकामी होण्यासारख्या गंभीर गुंतागुंती उद्भवतात. अनेकांना बायपास शस्त्रक्रियेची भीती वाटते. मात्र, या प्रगत उपचारांबाबत जागरूकता निर्माण करणे गरजेचे आहे, कारण यामुळे रुग्णांचे परिणाम सुधारतात आणि मृत्यूदर देखील कमी होतो.

बायपास शस्त्रक्रिया का करावी?

बायपास शस्त्रक्रिया, ज्याला कोरोनरी आर्टरी बायपास ग्राफ्टिंग (CABG) असेही म्हणतात, ही जीव वाचवणारी प्रक्रिया आहे. यामध्ये बंद झालेल्या धमन्यांना वळसा घालून हृदयापर्यंत रक्तपुरवठा पुन्हा सुरळीत केला जातो. गंभीर अडथळे असल्यास कार्डिएक सर्जन ही शस्त्रक्रिया सुचवतात आणि ती वारंवार होणारे हार्ट अटॅक टाळण्यास मदत करते.

आधुनिक वैद्यकीय तंत्रज्ञानामुळे ही शस्त्रक्रिया अधिक सुरक्षित आणि प्रभावी ठरत आहे. यामुळे हृदयाचे आरोग्य सुधारते आणि रुग्ण पुन्हा सहजपणे दैनंदिन जीवन जगू शकतो. योग्य काळजी, नियमित तपासणी आणि सक्रिय जीवनशैली राखल्यास रुग्ण 15 ते 20 वर्षे अधिक निरोगी आयुष्य जगू शकतो.

कोरोनरी आर्टरी डिसीज असलेल्या आणि औषधोपचार किंवा स्टेंटिंगनंतरही आराम न मिळणाऱ्या रुग्णांना बायपास शस्त्रक्रिया सुचवली जाते. तसेच मधुमेह असलेल्या आणि वारंवार हृदयाशी संबंधित त्रास जाणवणाऱ्या रुग्णांसाठीही ही शस्त्रक्रिया उपयुक्त ठरते.

प्रत्येकाने आपल्या हृदयाच्या आरोग्याला प्राधान्य देणे गरजेचे आहे. डॉक्टरांनी बायपास शस्त्रक्रियेचा सल्ला दिल्यास तो टाळू नका. तज्ज्ञांशी चर्चा करून आपल्या शंकांचे निरसन करा. रुग्ण आणि त्यांच्या कुटुंबीयांनी योग्य माहिती घेऊन आरोग्यदायी निर्णय घेतल्यास हृदयाचे नक्कीच संरक्षण करता येईल.

- डॉ. बिपींचंद्र भामरे, कार्डिएक सर्जन, सर एच. एन. रिलायन्स फाउंडेशन हॉस्पिटल अँड रिसर्च सेंटर, मुंबई

हे ही वाचा :

Health Tips : शहरी भारतातील लठ्ठपणा : वजन कमी करणे दिवसेंदिवस का कठीण होतंय? वाचा तज्ज्ञांचं मत

Vastu Dosh : रोजच्या 'या' 10 चुका पडतील महागात; वास्तू दोषात नेमकं काय म्हटलंय? वाचा सविस्तर

एबीपी माझा वेब टीम — Wed, 15 Apr 2026 14:05:24 +0530

Vastu Dosh : रोजच्या 'या' 10 चुका पडतील महागात; वास्तू दोषात नेमकं काय म्हटलंय? वाचा सविस्तर

Women Health: प्रसूतीनंतर 70% महिलांना पाठदुखीचा त्रास; उपचारास विलंब केल्यास गंभीर आजाराचा धोका, तज्ज्ञांचा इशारा...

एबीपी माझा वेब टीम — Wed, 15 Apr 2026 11:42:19 +0530

Women Health: प्रसूतीनंतर महिलांमध्ये पाठदुखीचा त्रास मोठ्या प्रमाणात वाढताना दिसत आहे. मात्र, हा त्रास अनेकदा दुर्लक्षित केला जातो आणि वेदना तीव्र झाल्यावरच त्यावर उपचार घेतले जातात. तज्ज्ञांच्या मते, उपचारास विलंब केल्यास आणि चुकीच्या बसण्याच्या किंवा उभे राहण्याच्या सवयींमुळे नवमातांमध्ये दीर्घकालीन मणक्याचे आजार होण्याचा धोका वाढतो. गर्भधारणेनंतर होणारी पाठदुखी ही सामान्य गोष्ट समजून अनेक महिला याकडे दुर्लक्ष करतात. हळूहळू ही वेदना वाढत जाऊन दैनंदिन जीवन, शारीरीक हालचाल आणि एकूण आरोग्यावर परिणाम होतो. त्यामुळे नवमातांनी आपल्या मणक्याच्या आरोग्याकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे. पुण्यातील अपोलो स्पेक्ट्रा हॅास्पीटल येथील स्पाइन सर्जन डॉ. मोहित मुथा यांनी महत्त्वाची माहिती दिली आहे.

गर्भधारणेदरम्यान महिलांच्या शरीरात अनेक शारीरिक, हार्मोनल बदल...

डॉ. मोहित मुथा म्हणाले की, गर्भधारणेदरम्यान महिलांच्या शरीरात अनेक शारीरिक आणि हार्मोनल बदल होतात, ज्यामुळे मणक्यावर अतिरिक्त ताण येतो. वजन वाढणे, शारीरीक मुद्रा बिघडणे आणि पोटाचे स्नायू कमकुवत होणे यामुळे शरीराचा समतोल बिघडतो आणि कंबरेवर ताण येतो. याशिवाय ‘रिलॅक्सिन’ नावाचा हार्मोन शरीरात स्रवतो, जो लिगामेंट्स आणि सांधे सैल करतो, जे प्रसूतीसाठी आवश्यक असते. मात्र, यामुळे मणका आणि पेल्विसमध्ये अस्थिरता निर्माण होऊन वेदना वाढू शकते. डॉ. मुथा पुढे म्हणाले की, प्रसूतीनंतर चुकीच्या पद्धतीने बाळाला उचलणे, स्तनपान करताना चुकीची शारीरीक स्थिती, पुरेशी विश्रांती न घेणे यामुळे समस्या अधिक वाढू शकते. कालांतराने या कारणांमुळे सततची वेदना, स्नायुंचा कडकपणा आणि दीर्घकालीन मणक्याचे विकार उद्भवू शकतात.

प्रसूतीनंतर सुमारे 70 टक्के महिलांना पाठदुखीचा त्रास...

डॉ. मुथा यांनी पुढे सांगितले की, प्रसूतीनंतर सुमारे 70 टक्के महिलांना पाठदुखीचा त्रास होतो. दर महिन्याला 25 ते 37 वयोगटातील 10 पैकी 7 महिलांना पाठीच्या वेदना, स्नायूंचा कडकपणा, वाकताना किंवा वजन उचलताना त्रास, तसेच दीर्घकाळ बसणे किंवा उभे राहणे यात अस्वस्थता अशी लक्षणं जाणवतात. या समस्येकडे दुर्लक्ष केल्यास या दीर्घकालीन वेदना, स्लिप डिस्क किंवा नर्व्हशी संबंधित आजारांमध्ये रुपांतरीत होतात, ज्यामुळे महिलांच्या दैनंदिन कामांवर आणि बाळाची काळजी घेण्याच्या क्षमतेवर परिणाम होतो.

नवमातांचं आरोग्याकडे दुर्लक्ष...

पुण्यातील अंकुरा हॉस्पिटल फॉर वुमन अँण्ड चिल्ड्रनचे वरिष्ठ प्रसूती आणि स्त्रीरोगतज्ज्ञ डॉ. प्रसाद कुलट यांनी सांगितले की, प्रसूतीनंतर पाठदुखीचा त्रास सामान्यपणे आढळतो आणि तो प्रामुख्याने हार्मोन्समधील चढ-उतार, पोटाच्या स्नायूंचा कमकुवतपणा आणि गर्भधारणा आणि प्रसूतीदरम्यान शरीरावर येणाऱ्या अतिरिक्त ताणामुळे उद्भवतो. अनेक नवमाता बाळाला स्तनपान करताना किंवा बाळाला उचलताना योग्य शारीरीक स्थितीकडे करतात, ज्यामुळे वेदना अधिक वाढू शकते. तसेच, पुरेशी विश्रांती न मिळाल्यानेही ही समस्या गंभीर होते. अशा प्रकरणांमध्ये जवळपास टक्क्यांनी वाढ झाली असून दर महिन्याला 25 ते 55 वयोगटातील जवळपास 10 पैकी 1 रुग्ण किडनी स्टोनच्या समस्येसह रुग्णालयात उपचाराकरिता येतात, तर 2 रुग्ण मूत्रमार्गाच्या संसर्गाच्या तक्रारींसह ओपीडीत दाखल होतात.

योग्य काळजी घेतल्यास...

गर्भधारणेदरम्यान वाढलेले वजन, शारीरीक स्थितीमधील बदल, हार्मोनल बदल, चुकीची वजन उचलण्याची पद्धत आणि पोटाचे स्नायूंची कमकुवत झाल्याने मणक्यावर अतिरिक्त ताण येतो. मात्र, योग्य काळजी घेतल्यास बहुतेक महिला पूर्णपणे बऱ्या होऊन कोणत्याही दीर्घकालीन गुंतागुंतीशिवाय त्यांच्या दैनंदिन आयुष्यात परतू शकतात असेही डॉ कुलट यांनी स्पष्ट केले.

Health Tips : लहान मुलांमध्ये आढळतायत किडनीचे विकार; पालकांनी 'या' लक्षणांकडे करू नका दुर्लक्ष

एबीपी माझा वेब टीम — Wed, 15 Apr 2026 11:07:25 +0530

Health Tips : प्रौढांप्रमाणेच लहान मुलांनाही किडनीचे (मूत्रपिंडाचे) आजार आढळून येतात. त्यामुळे पालकांनी मुलांच्या आरोग्याकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे. डोळ्यांभोवती, पायांवर किंवा घोट्यांवर सूज दिसल्यास लगेच डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. वेळीच निदान आणि उपचार केल्यास मुलांचे आरोग्य सुधारू शकते.

किडनीचे काम म्हणजे रक्तातील घाण (टॉक्सिन्स) बाहेर टाकणे, शरीरातील पाण्याचे संतुलन राखणे आणि रक्तदाब नियंत्रणात ठेवणे. जर किडनी नीट काम करत नसेल तर शरीरात घातक पदार्थ साचतात आणि त्याचा परिणाम मुलांच्या आरोग्यावर होतो.

मुलांमध्ये किडनीचे आजार जन्मतः असू शकतात किंवा संसर्गामुळेही होऊ शकतात. काही सामान्य समस्या म्हणजे नेफ्रोटिक सिंड्रोम, लघवीच्या मार्गातील संसर्ग (UTI), आणि ग्लोमेरुलोनेफ्रायटिस (किडनीमध्ये सूज येणे) तसेच पॉलीसिस्टिक किडनी डिसीज किंवा किडनीच्या रचनेतील दोषही कारणीभूत ठरू शकतात.

काही गंभीर प्रकरणांमध्ये किडनी पूर्णपणे काम करणे थांबवते, याला एंड-स्टेज किडनी डिसीज म्हणतात. त्यामुळे सुरुवातीची लक्षणे ओळखणे खूप महत्त्वाचे आहे.

पालकांनी लक्ष द्यावीत अशी लक्षणे :

डोळे, पाय किंवा घोट्यांभोवती सूज येणे
लघवीचे प्रमाण कमी होणे, गडद रंगाची लघवी, लघवीवाटे रक्त येणे किंवा वारंवार लघवी होणे
कोणतेही स्पष्ट कारण नसताना सतत ताप येणे
भूक न लागणे आणि वाढ नीट न होणे
सतत थकवा किंवा अशक्तपणा
उच्च रक्तदाब (ब्लड प्रेशर वाढणे)

निदान आणि उपचार :

किडनीच्या समस्या तपासण्यासाठी डॉक्टर लघवीची तपासणी, रक्त तपासणी आणि अल्ट्रासाऊंड तपासणीचा सल्ला देतील. त्यानुसार औषधे, रक्तदाब नियंत्रण आणि संसर्गावर उपचार करा.

असा घ्या आहार

आहारातील मीठाचे प्रमाण नियंत्रित राखा.
डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार प्रथिनांचे सेवन करा.
प्रक्रिया केलेले (प्रोसेस्ड) पदार्थांचे सेवन टाळा.
भरपूर पाणी प्या.

जर आजार गंभीर टप्प्यात असेल तर रुग्णाला डायलिसिस किंवा किडनी ट्रान्सप्लांटची गरज भासू शकते. म्हणूनच, पालकांनी मुलांमध्ये आढळणाऱ्या किरकोळ लक्षणांकडेही दुर्लक्ष करू नका आणि वेळीच तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.

- डॉ. सचिन गुप्ता, नेफ्रोलॉजिस्ट आणि ट्रान्सप्लांट फिजिशियन, एम्स हॉस्पिटल, डोंबिवली

महत्त्वाच्या बातम्या :

Health Tips : शहरी भारतातील लठ्ठपणा : वजन कमी करणे दिवसेंदिवस का कठीण होतंय? वाचा तज्ज्ञांचं मत

Ambedkar Jayanti Wishes 2026 : डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंतीनिमित्त पाठवा 'या' प्रेरणादायी शुभेच्छा; पाठवा 'हे' HD PHOTOS

एबीपी माझा वेब टीम — Mon, 13 Apr 2026 22:45:48 +0530

Ambedkar Jayanti Wishes 2026 : डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंतीनिमित्त पाठवा 'या' प्रेरणादायी शुभेच्छा; पाठवा 'हे' HD PHOTOS