Dussehra 2026 : 'सोनं घ्या सोन्यासारखे राहा!'; दसऱ्यानिमित्त आपल्या मित्र-परिवाराला पाठवा 'हे' हटके शुभेच्छा संदेश, पाहा PHOTOS

Health News: स्ट्रोकचा धोका टाळण्यासाठी प्रतिबंध महत्त्वाचा! 'ही' प्राथमिक लक्षणं वेळीच ओळखा, तज्ज्ञ सांगतात..

एबीपी माझा वेब टीम — Fri, 30 Oct 2026 10:38:01 +0530

Health News: स्ट्रोकची समस्या आता गंभीर स्वरूप घेऊ लागली आहे. ही एक मेंदूशी संबंधित गंभीर वैद्यकीय स्थिती असून, वेळेत उपचार न मिळाल्यास रुग्णाला कायमस्वरूपी अपंगत्व येऊ शकते किंवा एखाद्याला अमूल्य जीव देखील गमवावा लागू शकतो. त्यामुळे स्ट्रोकची लक्षणे वेळीच ओळखणे आणि त्याचा धोका कमी करण्यासाठी आवश्यक उपाययोजना आखणे गरजेचे आहे. स्ट्रोकचा प्रतिबंध करताना ज्यांना यापूर्वी स्ट्रोक झालेला नाही, अशा व्यक्तींनी स्ट्रोकचा धोका टाळण्यासाठी काळजी घेणे आणि ज्यांना आधीच स्ट्रोक किंवा ट्रान्झिएंट इस्केमिक अटॅक (टीआयए) येऊन गेला आहे, त्यांनी पुन्हा स्ट्रोकचा धोका कमी करण्यासाठी उपचार घेणे, या दोन्ही गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत. खारघर, नवी मुंबई येथील मेडिकव्हर हॉस्पिटल्सचे न्यूरोलॉजिस्ट आणि संचालक - न्यूरोसायन्सेस (महाराष्ट्र) डॉ. पवन ओझा यांनी महत्त्वाची माहिती दिली आहे.

स्ट्रोकचा प्राथमिक पातळीवर प्रतिबंध कसा कराल? (Health News)

डॉक्टर सांगतात, ज्या व्यक्तींना यापूर्वी स्ट्रोक आलेला नाही, त्यांच्यामध्ये स्ट्रोकचा भविष्यातील धोका कमी करण्यासाठी केलेल्या उपाययोजनांना प्राथमिक प्रतिबंध म्हणतात. यासाठी जीवनशैलीत योग्य बदल करणे गरजेचे आहे. मानसिक ताणतणाव नियंत्रित ठेवणे, प्रदूषणाचा संपर्क शक्य तितका कमी करणे, पुरेशी झोप घेणे आणि नियमित व्यायाम करणे यामुळे आरोग्य चांगले राखण्यास मदत होते. त्याचबरोबर उच्च रक्तदाब, रक्तातील साखर आणि कोलेस्ट्रॅालची पातळी नियंत्रणात ठेवणे गरजेचे आहे. धूम्रपानाची व्यसन असल्यास ते सोडणेही महत्त्वाचे आहे. या उपायांमुळे स्ट्रोकचा धोका वाढवणाऱ्या घटकांवर नियंत्रण ठेवता येते. त्यामुळे नियमित आरोग्य तपासणी करणे आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार आवश्यक उपचार घेणे गरजेचे आहे.

दुय्यम प्रतिबंधाकडे दुर्लक्ष करू नका

ज्या व्यक्तींना यापूर्वी स्ट्रोक किंवा ट्रान्झिएंट इस्केमिक अटॅक (टीआयए) आला आहे, त्यांच्यामध्ये पुन्हा स्ट्रोक होण्याचा धोका कमी करण्यासाठी केलेल्या उपाययोजनांना दुय्यम प्रतिबंध म्हणतात. टीआयएला सामान्यतः मिनी स्ट्रोक असेही म्हटले जाते. यामध्ये मेंदूच्या एखाद्या भागाला होणारा रक्तपुरवठा काही काळासाठी खंडित होतो. त्यामुळे स्ट्रोकसारखी लक्षणे दिसतात; मात्र ती काही वेळाने कमी होऊ शकतात. लक्षणे कमी झाली म्हणजे धोका टळला, असे समजू नये. टीआयए हा भविष्यात स्ट्रोक होण्याचा महत्त्वाचा इशारा असू शकतो. त्यामुळे अशी लक्षणे दिसल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घेणे आवश्यक आहे.

यापूर्वी स्ट्रोक झालेल्या रुग्णांनी डॉक्टरांनी लिहून दिलेली औषधे नियमित आणि योग्य मात्रेत घेणे महत्त्वाचे आहे. पुन्हा स्ट्रोकचा धोका कमी करण्यासाठी रुग्णाच्या स्थितीनुसार रक्ताच्या गुठळ्या तयार होण्यास प्रतिबंध करणारी औषधे, कोलेस्ट्रॅाल कमी करणारी स्टॅटिन्स आणि रक्तदाब तसेच मधुमेह नियंत्रित ठेवणारी औषधे दिली जाऊ शकतात. काही रुग्णांना डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार जीवनसत्त्वांची पूरक औषधांचीही आवश्यकता भासब शकते.

हृदयविकार असलेल्या रुग्णांनी विशेष काळजी घ्यावी

डॉक्टर सांगतात, विशेषतः वयोवृद्ध रुग्णांमध्ये अॅट्रियल फिब्रिलेशन (हृदयाचे ठोके अनियमित होण्याचा एक प्रकार) किंवा हृदयाशी संबंधित इतर समस्या आढळू शकतात. अशा स्थितींमध्ये हृदयात रक्ताच्या गुठळ्या तयार होण्याचा धोका वाढू शकतो. या गुठळ्या मेंदूपर्यंत पोहोचल्यास स्ट्रोक येऊ शकतो. अशा रुग्णांना डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार रक्त गोठण्याची प्रक्रिया रोखणारी औषधे (अँटिकोॲग्युलंट्स) द्यावी लागू शकतात. अपिक्साबॅन किंवा डॅबिगॅट्रॅन यांसारखी औषधे काही रुग्णांसाठी वापरली जातात. मात्र, कोणते औषध द्यायचे हे रुग्णाची वैद्यकीय स्थिती आणि स्ट्रोकचा धोका लक्षात घेऊन डॉक्टर ठरवतात.

काही रुग्णांना औषधे दीर्घकाळ सुरू ठेवण्याची गरज वाटत नाही आणि अशावेळी ते डॉक्टरांना न सांगता औषधे बंद करतात. असे करणे धोकादायक ठरू शकते. रक्ताच्या गुठळ्या होण्यापासून बचाव करणारी औषधे स्वतःहून बंद करू नयेत किंवा त्या औषधांच्या मात्रेतही बदल करू नये. औषधांबाबत कोणतीही शंका असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

मानेतील रक्तवाहिन्यांमधील अडथळा ओळखणेही तितकेच महत्त्वाचे

मेंदूला रक्तपुरवठा करणाऱ्या मानेतील रक्तवाहिन्यांमध्ये काही वेळा अरुंदपणा किंवा अडथळे निर्माण होतात. यामुळे स्ट्रोकचा धोका वाढू शकतो. असे अडथळे शोधण्यासाठी कॅरोटिड डॉप्लर अल्ट्रासाऊंड ही तपासणी केली जाऊ शकते. ध्वनिलहरींच्या मदतीने केली जाणारी ही तपासणी मानेतील रक्तवाहिन्यांमधील रक्तप्रवाह आणि संभाव्य अडथळ्यांची माहिती देते.

रक्तवाहिनीतील अडथळ्याची तीव्रता आणि रुग्णाला जाणवणारी लक्षणे यानुसार उपचार ठरवले जातात. काही रुग्णांना औषधोपचार पुरेसे ठरू शकतात, तर काहींना अडथळा कमी करण्यासाठी स्टेंट बसवण्यासारख्या वैद्यकीय प्रक्रियेची आवश्यकता भासू शकते.

स्ट्रोकचा धोका कमी करण्यासाठी प्राथमिक आणि दुय्यम प्रतिबंधाबाबत जनजागृती करणे आवश्यक आहे. योग्य जीवनशैली, रक्तदाब आणि मधुमेहावर नियंत्रण, नियमित आरोग्य तपासणी तसेच डॉक्टरांनी दिलेल्या औषधांचे योग्य पालन यामुळे स्ट्रोकचा धोका कमी करण्यास मदत होऊ शकते. स्ट्रोकची लक्षणे दिसल्यास वेळ न दवडता तातडीने वैद्यकीय मदत घेणे महत्त्वाचे आहे. वेळीच उपचार मिळाल्यास एखाद्याचा जीव वाचवण्याबरोबरच कायमस्वरूपी अपंगत्वाचा धोका कमी करण्यासही मदत होऊ शकते.

(टीप : वरील सर्व बाबी एबीपी माझा केवळ माहिती म्हणून वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवत आहे. यातून एबीपी माझा कोणताही दावा करत नाही.)

हेही वाचा :

Weekly Horoscope: तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीनपैकी 5 राशी श्रीमंतीच्या मार्गावर! नोव्हेंबरचा पहिलाच आठवडा आयुष्यात यू-टर्न आणणार! दिवाळीचा योगायोग, साप्ताहिक राशीभविष्य..

Diwali 2026 : दिवाळीत 'या' 7 चुका टाळा! देवी लक्ष्मीची कृपा मिळवण्यासाठी 'हे' महत्त्वाचे नियम अजिबात विसरू नका...अन्यथा...

एबीपी माझा वेब टीम — Thu, 29 Oct 2026 12:09:02 +0530

Diwali 2026 : हिंदू धर्मशास्त्रानुसार, दिवाळी (Diwali 2026) हा हिंदू धर्मातील अत्यंत महत्त्वाचा आणि आनंदाचा सण आहे. दिवाळीत देवी लक्ष्मी आणि गणरायाची विशेष पूजा केली जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार, दिवाळीच्या दिवशी विधीपूर्वक लक्ष्मीपूजन केल्याने घरात सुख, शांती, समृद्धी आणि सकारात्मक ऊर्जा नांदते. तसेच आर्थिक अडचणी दूर होऊन धनलाभाचे योग निर्माण होतात, अशी मान्यता आहे. त्यामुळे दिवाळीत देवी लक्ष्मीची कृपा मिळवण्यासाठी काही नियमांचं पालन करणं आणि विशेष उपाय करणं शुभ मानलं जातं.

दिवाळीत देवी लक्ष्मीची कृपा मिळवण्यासाठी 'हे' 7 नियम

घराची स्वच्छता राखा

धार्मिक मान्यतेनुसार, स्वच्छ आणि प्रसन्न वातावरण असलेल्या घरात देवी लक्ष्मीचा वास असतो. त्यामुळे दिवाळीपूर्वी घरातील धूळ, कचरा आणि अनावश्यक वस्तू काढून टाकाव्यात. विशेषतः घराचा मुख्य दरवाजा, देवघर आणि स्वयंपाकघर स्वच्छ ठेवावं.

दारासमोर रांगोळी काढा

दिवाळीत घराच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर सुंदर रांगोळी काढणं शुभ मानलं जातं. तसेच दरवाजावर आंब्याच्या पानांचं किंवा फुलांचं तोरण लावावं. धार्मिक श्रद्धेनुसार, यामुळे घरात सकारात्मक ऊर्जा निर्माण होते.

संध्याकाळी दिवा लावा

दिवाळीच्या दिवसांत संध्याकाळी घराच्या मुख्य दरवाजाजवळ, देवघरात आणि अंगणात दिवे लावावेत. परंपरेनुसार, तुपाचा किंवा तेलाचा दिवा प्रज्वलित करणं शुभ मानलं जातं.

लक्ष्मीपूजन करताना स्वच्छ वस्त्र परिधान करा

दिवाळीत लक्ष्मीपूजन करताना स्वच्छ आणि प्रसन्न रंगांची वस्त्रं परिधान करावीत. पूजेच्या ठिकाणी लाल किंवा पिवळं वस्त्र अंथरून त्यावर देवी लक्ष्मी आणि भगवान गणेशाची मूर्ती किंवा प्रतिमा स्थापित करावी. त्यानंतर फुलं, अक्षता, हळद-कुंकू आणि नैवेद्य अर्पण करून पूजा करावी.

घरात वादविवाद करणं टाळा

धार्मिक परंपरेनुसार, दिवाळीच्या दिवशी घरात शांतता आणि आनंदाचं वातावरण ठेवणं महत्त्वाचं मानलं जातं. त्यामुळे कुटुंबातील सदस्यांनी अनावश्यक वादविवाद, कटू बोलणं आणि भांडणं टाळावीत. एकमेकांशी प्रेमाने वागावं.

अन्नाचा आणि पैशांचा अपव्यय टाळा

देवी लक्ष्मीला धन आणि समृद्धीची देवता मानलं जातं. त्यामुळे दिवाळीत अन्न, पाणी आणि पैशांचा अनावश्यक अपव्यय करू नये. गरजेनुसार खर्च करावा आणि अन्नाचा आदर करावा.

गरजू व्यक्तींना दान करा

दिवाळीच्या शुभ प्रसंगी गरजू व्यक्तींना अन्न, कपडे, धान्य किंवा आपल्या क्षमतेनुसार आर्थिक मदत करणं पुण्याचं काम मानलं जातं. धार्मिक श्रद्धेनुसार, निःस्वार्थ भावनेने केलेलं दान देवी लक्ष्मीला प्रिय असतं.

दिवाळीत धनसमृद्धीसाठी करा 'हे' 6 खास उपाय

देवी लक्ष्मीला कमळाचं फूल अर्पण करा

देवी लक्ष्मीला कमळाचं फूल अत्यंत प्रिय असल्याचं धार्मिक ग्रंथांमध्ये वर्णन आढळतं. त्यामुळे लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी देवीला कमळाचं फूल अर्पण करावं. धार्मिक मान्यतेनुसार, यामुळे देवी लक्ष्मी प्रसन्न होते आणि घरात सुखसमृद्धी नांदते.

लक्ष्मी मंत्राचा जप करा

दिवाळीत लक्ष्मीपूजनाच्या वेळी 'ॐ श्रीं महालक्ष्म्यै नमः' या मंत्राचा 108 वेळा जप करणं शुभ मानलं जातं. श्रद्धेनुसार, या मंत्राचा जप केल्याने मन एकाग्र होतं आणि देवी लक्ष्मीची कृपा प्राप्त होते.

खीर किंवा गोड पदार्थांचा नैवेद्य दाखवा

दिवाळीत देवी लक्ष्मीला खीर, लाडू किंवा इतर गोड पदार्थांचा नैवेद्य अर्पण करावा. नैवेद्य दाखवल्यानंतर तो कुटुंबातील सदस्यांना प्रसाद म्हणून वाटावा. हा उपाय घरातील आनंद आणि समृद्धीचं प्रतीक मानला जातो.

तिजोरीजवळ लक्ष्मीपूजन करा

दिवाळीत घरातील तिजोरी किंवा पैसे ठेवण्याची जागा स्वच्छ करावी. काही घरांमध्ये लक्ष्मीपूजनाच्या वेळी नाणी आणि धनाचीही पूजा करण्याची परंपरा आहे. धार्मिक श्रद्धेनुसार, हा उपाय आर्थिक स्थैर्य आणि समृद्धीसाठी शुभ मानला जातो.

घराच्या मुख्य दरवाजाजवळ दिवा लावा

दिवाळीत संध्याकाळच्या वेळी घराच्या मुख्य दरवाजाजवळ दिवा लावण्याची परंपरा आहे. हा दिवा देवी लक्ष्मीच्या स्वागताचं प्रतीक मानला जातो. दिवा लावताना तो सुरक्षित ठिकाणी ठेवावा आणि ज्वलनशील वस्तूंपासून दूर ठेवावा.

इतर महत्त्वाच्या बातम्या :

Guru Gochar 2026 : दिवाळीआधीच गुरु ग्रहाची बदलणार चाल; 3 राशींसाठी वर्षाचे शेवटचे दोन महिने आव्हानात्मक, हातात आलेला पैसा जाणार

Child Health: पालकांनो..तुमचं मुल शाळेतून आल्यावरही सतत थकतंय? अभ्यासाव्यतिरिक्तही 'ही' कारणं? तज्ज्ञ सांगतात...

एबीपी माझा वेब टीम — Thu, 29 Oct 2026 09:02:33 +0530

Child Health: आपण अनेकदा पाहतो. शाळेतून मुल घरी आल्यानंतर अगदी थकल्यासारखे दिसतात. घरी आल्यानंतर मुलांना थकवा जाणवणे स्वाभाविक आहे. मात्र, मूल रोजच थकून घरी येत असेल, खेळण्याचा उत्साह कमी झाला असेल किंवा थोड्याशा कामानेही त्याला थकवा जाणवत असेल, तर पालकांनी याकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे. पुरेशी झोप न होणे, जेवणाचे वेळापत्रक न पाळणे, आहारातून आवश्यक पोषक घटक न मिळणे किंवा अभ्यासाचा मानसिक ताण यामुळे मुलांना थकवा जाणवू शकतो. काही वेळा हा थकवा एखाद्या आरोग्यविषयक समस्येचेही लक्षण असू शकतो. त्यामुळे मुलाच्या थकव्यामागचे कारण समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. खराडी, पुणे येथील मदरहुड हॉस्पिटलचे नवजात शिशू आणि बालरोगतज्ज्ञ डॉ. जगदीश काथवटे यांनी महत्त्वाची माहिती दिली आहे. जाणून घ्या..

मुलांना सतत थकवा येण्यामागची कारणं कोणती? (Child Health)

अपूर्ण झोप : मुलांच्या शारीरिक वाढीसाठी, शैक्षणिक विकासासाठी आणि भावनिक आरोग्यासाठी पुरेशी व शांत झोप आवश्यक असते. रात्री उशिरापर्यंत मोबाईल किंवा टीव्ही पाहणे, झोपेच्या अनियमित वेळा किंवा रात्री वारंवार जाग येणे यामुळे मुलांना दिवसभर थकवा जाणवू शकतो.

पौष्टिक आहाराचा अभाव : नाश्ता करणे टाळणे, वेळेवर जेवण न करणे किंवा आहारात लोह, प्रथिने आणि इतर आवश्यक पोषक घटकांची कमतरता असणे यामुळे मुलांची ऊर्जा कमी होऊ शकते. विशेषतः लोहाच्या कमतरतेमुळे रक्तक्षय होऊन थकवा जाणवू शकतो.

शरीरात पाण्याची कमतरता : शाळेतील अभ्यास आणि खेळात व्यस्त असताना अनेक मुले पुरेसे पाणी पिण्याकडे दुर्लक्ष करतात. विशेषतः उन्हाळ्यात किंवा शारीरिक हालचालींनंतर शरीरात पाण्याची कमतरता निर्माण झाल्यास थकवा जाणवू शकतो.

अभ्यास आणि इतर उपक्रमांचा वाढलेला ताण : शाळा, शिकवणी, खेळ आणि विविध उपक्रम यांमुळे मुलांचे वेळापत्रक खूप व्यस्त होऊ शकते. पुरेशी विश्रांती आणि मोकळा वेळ न मिळाल्यास त्यांना थकवा जाणवू शकतो.

मानसिक ताण : परीक्षेचा दबाव, अभ्यासातील अडचणी, मित्रमैत्रिणींशी होणारे मतभेद किंवा शाळेतील इतर समस्या यांचाही मुलांच्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. अशा वेळी मुलांमध्ये चिडचिडेपणा, उदासीनता, एकटे राहण्याची इच्छा किंवा सतत थकल्यासारखे वाटणे अशी लक्षणे दिसू शकतात.

आरोग्यविषयक समस्या : काही वेळा सतत जाणवणारा थकवा हा रक्तक्षय, थायरॉईडचे विकार, संसर्ग, झोपेशी संबंधित समस्या किंवा इतर आजारांचे लक्षण असू शकतो. त्यामुळे थकवा दीर्घकाळ टिकत असल्यास त्यामागील कारण शोधणे आवश्यक आहे.

पालकांनी कोणत्या गोष्टींकडे लक्ष द्यावे?

डॉक्टर सांगतात, मुलाला थकवा नेमका कधी आणि दिवसातून किती वेळा जाणवतो, याकडे पालकांनी लक्ष घ्यावे. दररोज शाळेतून आल्यानंतरच थकवा जाणवतो की सुट्टीच्या दिवशीही मूल सुस्त असते, याचे निरीक्षण करावे. त्याचबरोबर मुलाच्या झोपण्याच्या आणि उठण्याच्या वेळा, आहाराच्या सवयी, पाणी पिण्याचे प्रमाण आणि खेळण्यासाठी मिळणारा वेळ याकडे लक्ष द्यावे.

मुलाच्या भुकेत, वजनात, एकाग्रतेत, स्वभावात किंवा शाळेतील कामगिरीत काही बदल झाले आहेत का, हेही पाहावे. मुलाशी मोकळेपणाने संवाद साधून शाळेतील वातावरण, मित्रमैत्रिणी, परीक्षा किंवा इतर कोणत्या गोष्टींचा त्याला ताण येत आहे का, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न करावा.

याशिवाय वारंवार डोकेदुखी, चक्कर येणे, धाप लागणे, अनावश्यक सुस्ती किंवा वारंवार संसर्ग होणे अशी लक्षणे दिसत असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नये.

कधी घ्यावा तज्ज्ञांचा सल्ला

दिवसभराच्या धावपळीनंतर अधूनमधून थकवा जाणवणे ही सामान्य बाब आहे. मात्र, मुलाला अनेक आठवडे सतत थकवा जाणवत असेल, त्याचा शाळेतील सहभाग किंवा दैनंदिन कामांवर परिणाम होत असेल अथवा थकव्याबरोबर इतर लक्षणे दिसत असतील, तर बालरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. डॉक्टर मुलाची झोप, आहार, शारीरिक वाढ, दैनंदिन हालचाली आणि एकूण आरोग्याची तपासणी करून आवश्यकतेनुसार पुढील चाचण्या सुचवू शकतात. मुलाला थकवा येतो म्हणून स्वमर्जीने औषधोपचार, जीवनसत्त्वांचा समावेश असलेली औषधे देणे टाळावे. कोणतेही पूरक औषध डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच द्यावे. मुलांमध्ये वारंवार जाणवणाऱ्या थकव्याकडे वेळीच लक्ष दिल्यास त्यामागील कारण ओळखणे आणि योग्य उपचार करणे शक्य होते. त्यामुळे मुलाच्या थकव्याला केवळ अभ्यासाचा ताण समजून दुर्लक्ष करण्याऐवजी त्याच्या झोपेच्या, आहाराच्या आणि मानसिक आरोग्याच्या गरजा समजून घेणे गरजेचे आहे.

हेही वाचा :

Shani Sade Sati: 2027 वर्ष शनि गाजवणार, 'या' राशींनी मोठे निर्णय घेताना सांभाळून! मोठा राशीबदल, साडेसातीच्या गणितातही बदल; तुमची रास?

Health News: गॅस, पोटफुगीसाठी स्वतःहून औषधं घेता? थांबा! डॉक्टरांनी दिला महत्त्वाचा इशारा

abp majha web team — Tue, 27 Oct 2026 16:56:35 +0530

Health: पोट फुगणे, जेवणानंतर जडपणा जाणवणे, गॅस होणे किंवा शौचाच्या सवयींमध्ये बदल होणे अशा तक्रारी अनेकांना जाणवतात. या त्रासांपासून लवकर आराम मिळावा म्हणून काही जण स्वतःहून पाचक औषधे, पाचक एन्झाइम्स किंवा प्रोबायोटिक्स घेण्यास सुरुवात करतात. औषधांच्या दुकानात सहज उपलब्ध असलेल्या या उत्पादनांचा वापर करण्यापूर्वी त्यांची गरज आणि मर्यादा समजून घेणे आवश्यक आहे. पचनाच्या प्रत्येक समस्येवर एकच औषध उपयोगी पडते असे नाही, त्यामुळे लक्षणांमागील कारण शोधणे महत्त्वाचे असल्याचे गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजी तज्ज्ञ डॉ. प्रसाद भाटे, वरीष्ठ पोटविकार तज्ज्ञ सांगतात.

प्रोबायोटिक्स म्हणजे नेमके काय?

प्रोबायोटिक्स म्हणजे पुरेशा प्रमाणात घेतल्यास आरोग्याला फायदा होऊ शकणारे जिवंत सूक्ष्मजीव. आतड्यांमधील सूक्ष्मजीवांचे संतुलन आणि पचनसंस्थेचे कार्य यामध्ये त्यांची भूमिका असू शकते. काही विशिष्ट परिस्थितींमध्ये, उदाहरणार्थ विशिष्ट प्रकारच्या जुलाबांमध्ये, निवडक प्रोबायोटिक्सचा फायदा होऊ शकतो. मात्र, सर्व प्रोबायोटिक्सचे परिणाम सारखे नसतात. त्यांचा उपयोग कोणत्या त्रासासाठी केला जात आहे, त्यातील सूक्ष्मजीवांचा प्रकार कोणता आहे आणि व्यक्तीची प्रकृती कशी आहे, यावर त्यांचा परिणाम अवलंबून असतो. पोट फुगणे किंवा गॅस होणे यासाठी प्रत्येकाने प्रोबायोटिक्स घ्यावेत असे नाही. काही व्यक्तींमध्ये ते घेतल्यानंतर सुरुवातीला गॅस किंवा पोट फुगण्याचा त्रास वाढू शकतो. गंभीर आजार असलेल्या किंवा रोगप्रतिकारशक्ती कमी असलेल्या व्यक्तींनी डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय अशी उत्पादने घेणे टाळावे.

पाचक औषधे घेण्यापूर्वी काळजी आवश्यक

पाचक एन्झाइम्स, अॅसिडिटीवरील औषधे आणि बद्धकोष्ठतेसाठी वापरली जाणारी औषधे यांचे कार्य वेगवेगळे असते. प्रत्येक अपचनासाठी पाचक एन्झाइम्सची आवश्यकता नसते. काही व्यक्तींना विशिष्ट एन्झाइम्सची कमतरता असल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्याने त्यांचा उपयोग होऊ शकतो. त्याचप्रमाणे अॅसिडिटीवरील औषधे वारंवार घेण्यामागील कारणही तपासणे गरजेचे आहे. औषधे दीर्घकाळ स्वतःहून घेतल्यास मूळ आजाराचे निदान उशिरा होण्याची शक्यता असते.सतत पोटदुखी, वजन अनपेक्षितपणे कमी होणे, शौचातून रक्त जाणे, वारंवार उलट्या होणे किंवा शौचाच्या सवयींमध्ये दीर्घकाळ बदल होणे अशी लक्षणे असल्यास वैद्यकीय तपासणी करून घ्यावी.

पचनाच्या आरोग्यासाठी काय करावे?

नियमित वेळेत जेवणे, अन्न सावकाश चावून खाणे, आहारात भाज्या, फळे आणि तंतुमय पदार्थांचा योग्य समावेश करणे, पुरेसे पाणी पिणे आणि नियमित व्यायाम करणे या सवयी पचनासाठी उपयुक्त ठरतात. कोणते पदार्थ खाल्ल्यानंतर त्रास वाढतो, याची नोंद ठेवल्यास कारण शोधण्यास मदत होऊ शकते.पचनाच्या तक्रारी वारंवार होत असल्यास केवळ औषधांवर अवलंबून न राहता डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. योग्य निदानानंतर आवश्यक तेवढेच उपचार घेणे आणि जीवनशैलीत बदल करणे, हा पचनसंस्थेचे आरोग्य जपण्याचा अधिक योग्य मार्ग आहे.

Pregnancy Problems: गर्भावस्थेत सतत विसरभोळेपणा जाणवतोय? वस्तू कुठे ठेवता आठवतच नाही? असं का होतं? यावर उपाय काय? तज्ज्ञ सांगतात...

भाग्यश्री कांबळे — Tue, 27 Oct 2026 14:49:48 +0530

Pregnancy Problems: गर्भावस्थेत (Pregnancy) घरातील एखादी वस्तू कुठे ठेवली हे आठवत नाही, डॉक्टरांकडे जायला विसरणे किंवा एखादे काम करताना मध्येच पुढे काय करायचे होते हे लक्षात येत नाही, असे काही महिलांच्या बाबतीत घडते. या काळात विसरभोळेपणा वाढल्याचे किंवा एखाद्या गोष्टीवर लक्ष केंद्रित करणे कठीण जात असल्याचे जाणवू शकते. गर्भावस्थेदरम्यान (Pregnant Women) होणाऱ्या या बदलांना ‘प्रेग्नन्सी ब्रेन’ (Pregnancy Brain) असे म्हटले जाते. हार्मोन्समधील बदल, अपुरी झोप, शारीरिक थकवा आणि मानसिक ताण यामुळे असे होऊ शकते. मात्र, हा त्रास सतत जाणवत असेल किंवा दैनंदिन कामांमध्ये अडथळा (Health Tips) येत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका.

गर्भावस्थेत एकाग्रता आणि स्मरणशक्तीवर का होतो परिणाम? (Pregnancy Forgetting things problem Symptoms and tips)

हार्मोन्समधील बदल : गर्भधारणेदरम्यान इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉन यांसारख्या हार्मोन्सच्या पातळीत मोठे बदल होतात. या बदलांचा मानसिक स्थिती, झोप आणि मेंदूच्या कार्यावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे काही महिलांना नेहमीपेक्षा जास्त विसरभोळेपणा जाणवतो किंवा एखाद्या कामावर लक्ष केंद्रित करणे कठीण जाते.

अपुरी झोप : गर्भावस्थेत वारंवार लघवीला जाणे, छातीत जळजळ होणे, शारीरिक अस्वस्थता किंवा झोपण्यासाठी आरामदायी स्थिती न मिळणे यामुळे झोपेसंबंधी अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो. पुरेशी आणि गाढ झोप न मिळाल्यास स्मरणशक्ती, एकाग्रता आणि विचार करण्याच्या क्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो.

मानसिक स्थितीत बदल : बाळाच्या जन्माची तयारी, डॉक्टरांने भेट देणे, तपासण्या, घरातील नियोजन आणि बाळाच्या आरोग्याची काळजी वाटणे अशा अनेक गोष्टी गर्भवती महिलेच्या मनात सुरू असतात. एकाच वेळी अनेक गोष्टींचा विचार करावा लागत असल्याने दैनंदिन कामांवर लक्ष केंद्रित करणे कठीण होऊ शकते.

मानसिक ताण आणि भावनिक बदल : गर्भधारणा, प्रसूती, आर्थिक नियोजन, नोकरी आणि पालकत्वाची जबाबदारी यांविषयी मनात चिंता भासू शकते. अशा विचारांमध्ये मन गुंतल्यामुळे लक्ष विचलित होऊ शकते आणि काही गोष्टी विसरण्याचे प्रमाण वाढू शकते.

शारीरिक थकवा : विशेषतः गर्भावस्थेच्या पहिल्या आणि तिसऱ्या तिमाहीत अनेक महिलांना अधिक थकवा जाणवतो. शरीरातील ऊर्जा कमी झाल्यास काम करण्याची क्षमता आणि एकाग्रताही कमी होऊ शकते.

कसा असतो गर्भावस्थेतील विसरभोळेपणा?

प्रत्येक महिलेला हा अनुभव सारखाच येतो असे नाही. काही महिलांना किरकोळ गोष्टी विसरण्याचा त्रास होतो, तर काहींना कामावर लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण येते.

•एखादी वस्तू कुठे ठेवली आहे हे आठवत नाही.
•डॉक्टरांकडे जाणे किंवा एखादे महत्त्वाच्या कामाचा विसर पडतो.
•संभाषण सुरू असताना काय बोलायचे होते हे अचानक आठवत नाही.
•एखाद्या कामावर दीर्घकाळ लक्ष केंद्रित करणे कठीण जाते.
•नेहमीपेक्षा जास्त वेळा आठवण करून देण्याची गरज भासते.
•विचार करण्याची गती मंदावल्यासारखी वाटते किंवा लक्ष वारंवार विचलित होते.

विसरभोळेपणा कमी करण्यासाठी काय करावे?

गर्भावस्थेदरम्यान काही साध्या सवयींचा अवलंब केल्यास दैनंदिन कामांचे नियोजन करणे आणि एकाग्रता टिकवणे सोपे होऊ शकते.

•झोपेला प्राधान्य द्या : झोपण्याची आणि उठण्याची वेळ नियमित ठेवा. शक्य असल्यास दिवसभरात थोडी विश्रांती घ्या.
•कामांची नोंद ठेवा : डॉक्टरांकडे जाणे, औषधे आणि महत्त्वाच्या कामांची नोंद मोबाईलमध्ये किंवा वहीत करून ठेवा.
•एकावेळी एकच काम करा : अनेक कामे एकाच वेळी करण्याऐवजी एका कामावर लक्ष केंद्रित करा.
•वस्तू ठरावीक ठिकाणी ठेवा : चाव्या, मोबाईल, कागदपत्रे आणि इतर गरजेच्या वस्तू नेहमी एकाच ठिकाणी ठेवा.
•पौष्टिक आहार घ्या : नियमित आणि संतुलित आहाराचे सेवन करा. शरीरात पाण्याची कमतरता होऊ देऊ नका.
•तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने शारीरिक हालचाल करा : डॉक्टरांनी परवानगी दिल्यास चालणे किंवा गर्भावस्थेसाठी योग्य व्यायाम करा.
•कामाच्या दरम्यान विश्रांती घ्या : मानसिकदृष्ट्या थकवणारे काम करताना अधूनमधून छोटे ब्रेक घ्या.
•तणावाकडे दुर्लक्ष करू नका : चिंता किंवा मानसिक ताण सतत जाणवत असल्यास डॉक्टरांशी मोकळेपणाने बोला.

गर्भावस्थेतील विसरभोळेपणामागे केवळ हार्मोन्समधील बदल कारणीभूत असतात असे नाही. विसर पडणाचा त्रास तीव्र असेल, अचानक वाढला असेल किंवा त्यामुळे दैनंदिन जीवनावर लक्षणीय परिणाम होत असेल, तर स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

सतत थकवा जाणवणे, चक्कर येणे, अशक्तपणा किंवा इतर लक्षणे असल्यास रक्तक्षय (ॲनिमिया), थायरॉईडचे विकार, झोपेच्या समस्या किंवा इतर आरोग्यविषयक कारणांची तपासणी आवश्यक ठरू शकते. लक्षणांनुसार डॉक्टर योग्य तपासण्या सुचवू शकतात.

गर्भावस्थेदरम्यान होणारा विसरभोळेपणा किंवा एकाग्रतेचा अभाव हा अनेक महिलांसाठी एक वेगळा अनुभव असू शकतो. हार्मोन्समधील बदल, अपुरी झोप, शारीरिक थकवा आणि मानसिक ताण यांचा त्यामागे वाटा असू शकतो. अधूनमधून एखादी गोष्ट विसरणे सहसा चिंतेचे कारण नसते. मात्र, पुरेशी विश्रांती घेणे, नियमित दिनचर्येचे पालन करणे आणि कामांचे अचुक नियोजन करणे उपयुक्त ठरते. विसरभोळेपणा तीव्र किंवा सतत जाणवत असल्यास त्याला गर्भावस्थेचा सामान्य भाग समजून दुर्लक्ष न करता वैद्यकीय सल्ला घेणे गरजेचे आहे.

डॉ. सुरभी सिद्धार्थ(प्रसूती आणि स्त्रीरोग तज्ञ, मदरहुड हॉस्पिटल, खारघर)

महत्त्वाच्या इतर बातम्या:

Shraddha Kapoors Eetha: प्रतिक्षा संपली! श्रद्धा कपूरच्या 'ईठा' चित्रपटाबाबत मोठी अपडेट, कधी होणार ट्रेलर रिलीज? तारीख समोर

Women Health: नवमातांनो लक्ष द्या.. स्तनपानामुळे स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका कमी होतो? योग्य मार्गदर्शनाची आवश्यकता, तज्ज्ञ सांगतात..

एबीपी माझा वेब टीम — Mon, 26 Oct 2026 15:32:40 +0530

Women Health: हे तर आपल्या सर्वांना माहित आहे की, बाळाच्या जन्मानंतर त्याचे पोषण आणि निरोगी वाढ यासाठी स्तनपानाला विशेष महत्त्व असते. स्तनपानामुळे बाळाला आवश्यक पोषक घटक मिळतात आणि त्याची रोगप्रतिकारशक्ती विकसित होण्यास मदत होते. मात्र, स्तनपानाचे फायदे केवळ बाळापुरते मर्यादित नाहीत. आईच्या आरोग्याच्या दृष्टीनेही स्तनपान महत्त्वाचे असून, त्यामुळे स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका कमी होण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे स्तनपानाबाबत जागरूकता निर्माण करण्यासोबतच नवमातांना स्तनपानासाठी योग्य मार्गदर्शन आणि आवश्यक सहकार्य मिळणे गरजेचे आहे. तळेगाव दाभाडे येथील टीजीएच कॅन्सर सेंटरचे सर्जिकल ऑन्कोलॉजिस्ट डॉ. विवेक बांडे यांनी याबाबत महत्त्वाची माहिती दिली आहे.

महिलांच्या शरीरात अनेक नैसर्गिक संप्रेरकात्मक बदल (Women Health)

स्तनपानाच्या काळात महिलांच्या शरीरात अनेक नैसर्गिक संप्रेरकात्मक बदल घडतात. या काळात इस्ट्रोजेन या संप्रेरकाची पातळी तुलनेने कमी राहू शकते. इस्ट्रोजेनच्या दीर्घकालीन संपर्काचा स्तनाच्या कर्करोगाच्या काही प्रकारांशी संबंध असल्याने स्तनपानामुळे या कर्करोगाचा धोका कमी होण्यास मदत होऊ शकते. याशिवाय, स्तनपानादरम्यान स्तनांच्या पेशींमध्ये होणारे नैसर्गिक बदलही या संरक्षणात्मक परिणामामागील एक संभाव्य कारण मानले जाते. विविध संशोधनांमध्ये स्तनपानाचा एकूण कालावधी आणि स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका यांच्यातील संबंध दिसून आला आहे. म्हणजेच, एकूण स्तनपानाचा कालावधी वाढल्यास स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका कमी असण्याशी त्याचा संबंध आढळतो. तथापि, स्तनपान केल्याने स्तनाचा कर्करोग होणारच नाही, असे नाही. महिलांचे वय, कौटुंबिक इतिहास, आनुवंशिकता, संप्रेरकांशी संबंधित घटक आणि जीवनशैली यांसारख्या अनेक बाबींवर स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका अवलंबून असतो.

बाळाला जन्मानंतर पहिले सहा महिने केवळ स्तनपान..

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या शिफारशीनुसार, बाळाला जन्मानंतर पहिले सहा महिने केवळ स्तनपान द्यावे. त्यानंतर बाळाच्या वयानुसार योग्य पूरक आहार सुरू करून दोन वर्षे किंवा त्यापुढेही स्तनपान सुरू ठेवता येते. मात्र, काही महिलांना स्तनपान करताना वेदना होणे, दूध पुरेसे येत नसल्याची चिंता किंवा बाळाला दूध पाजण्यात अडचणी अशा समस्या जाणवू शकतात. अशा वेळी डॉक्टर किंवा स्तनपान समुपदेशकांचा सल्ला घेतल्यास योग्य मदत मिळू शकते.

आईच्या दीर्घकालीन आरोग्याच्या दृष्टीनेही महत्त्वाची बाब, डॉक्टर सांगतात...

याविषयी डॉ. विवेक बांडे सांगतात, स्तनपान ही केवळ बाळाच्या पोषणाची प्रक्रिया नसून आईच्या दीर्घकालीन आरोग्याच्या दृष्टीनेही महत्त्वाची बाब आहे. स्तनपानामुळे स्तनाच्या कर्करोगाचा धोका कमी होण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे नवमातांना स्तनपानासाठी प्रोत्साहन देणे, त्यांना योग्य मार्गदर्शन करणे आणि आवश्यक ते सहकार्य उपलब्ध करून देणे गरजेचे आहे. त्याचबरोबर महिलांनी स्तनांच्या आरोग्याबाबत जागरूक राहणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.”

नियमित आरोग्य तपासणी आणि लक्षणांकडे वेळीच लक्ष द्या...

डॉ. विवेक बांडे सांगतात, स्तनपानाचे महत्त्व समजून घेणे, नवमातांना कुटुंबीयांकडून सहकार्य मिळणे आणि स्तनांच्या आरोग्याबाबत जागरूक राहणे या बाबी महत्त्वाच्या आहेत. स्तनात गाठ जाणवणे, स्तनाग्रांमध्ये बदल होणे किंवा इतर असामान्य लक्षणे दिसल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. स्तनपानाचे अनेक फायदे असले, तरी नियमित आरोग्य तपासणी आणि लक्षणांकडे वेळीच लक्ष देणेही तितकेच आवश्यक आहे.

हेही वाचा :

Weekly Horoscope: तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन..आजपासून ऑक्टोबरचा नवा आठवडा आयुष्यात यू-टर्न आणणारा! 5 राशी श्रीमंतीच्या मार्गावर, साप्ताहिक राशीभविष्य..

Kojagiri Purnima 2026 : कोजागिरी पौर्णिमा नेमकी कधी साजरी करायची? चंद्राला दूध दाखवण्याची योग्य वेळ कोणती? जाणून घ्या याचं महत्त्व

एबीपी माझा वेब टीम — Fri, 23 Oct 2026 11:46:27 +0530

Kojagiri Purnima 2026 : हिंदू धर्मशास्त्रानुसार, कोजागिरी पौर्णिमेचा (Kojagiri Purnima) उत्सव अश्विन महिन्यातील शुक्ल पक्षातील पौर्णिमा तिथीला साजरा केला जातो. कोजागिरी पौर्णिमेलाच (Kojagiri Purnima) शरद पौर्णिमा असं देखील म्हणतात. हिंदू कॅलेंडरनुसार, संपूर्ण वर्षभरात 12 पौर्णिमा तिथी असतात यामध्ये कोजागिरी पौर्णिमा सर्वात विशेष मानली जाते.

धार्मिक मान्यतेनुसार, कोजागिरी पौर्णिमेच्या रात्री भगवान श्रीकृष्णाने गोपिकांसह महारास रचला होता. त्यामुळेच, उत्तरेकडील काही भागांत याला रास पौर्णिमा असं देखील म्हणतात. शरद पौर्णिमेच्या रात्री देवी लक्ष्मी पृथ्वीवर अवतरते. ज्याला कोजागर पौर्णिमा असं देखील म्हणतात. त्यानुसार, यंदाची कोजागिरी पौर्णिमा नेमकी कधी हे जाणून घेऊयात.

कोजागिरी पौर्णिमा 2026 तारीख (Kojagiri Purnima Date 2026)

वैदिक पंचांगानुसार, अश्विन महिन्याच्या पौर्णिमा तिथीची सुरुवात 25 ऑक्टोबरपासून होणार आहे. 25 ऑक्टोबरला सकाळी 11 वाजून 56 वाजता सुरु होईल. तर, दुसऱ्या दिवशी 26 ऑक्टोबर रोजी सकाळी 9 वाजून 41 वाजेपर्यंत असणार आहे.

कोणत्या गोष्टी दान करणं शुभ?

धार्मिक मान्यतेनुसार, कोजागिरी पौर्णिमेच्या दिवशी तांदूळ, गूळ, खीर यांचं दान करणं शुभ मानलं जातं. कोजागिरी पौर्णिमेच्या दिवशी या गोष्टी जर तुम्ही दान केल्या तर यामुळे तुमची आर्थिक तंगीपासून सुटका होऊ शकते. तसेच, तुमच्या आयुष्यात सकारात्मकता वाढण्याची शक्यता असते.

कोजागिरी पौर्णिमेला खीर ठेवण्याची वेळ

25 ऑक्टोबर 2026 रोजी संध्याकाळी चंद्रोदयानंतर (साधारण संध्याकाळी 5:30 ते 6:00 नंतर कधीही) आणि रात्री 9:00 ते 10:00 च्या दरम्यान किंवा संपूर्ण रात्री चांदण्यात खीर ठेवता येते. या दिवशी महाराष्ट्रासह इतर भागांत मसाला दूध बनवण्याची परंपरा आहे.

कोजागिरी पौर्णिमेला रात्री खीर का ठेवतात?

या दिवशी चंद्र पृथ्वीच्या सर्वात जवळचा मानला जात असल्याने चंद्राच्या किरणांमध्ये गुणकारी गुणधर्म असल्याचे म्हटले जाते. एका भांड्यात खीर किंवा दूध तयार केले जाते. नंतर खाण्यासाठी चंद्रप्रकाशात सोडले जाते.

इतर महत्त्वाच्या बातम्या :

Weekly Horoscope : तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन राशींसाठी ऑक्टोबरचा शेवटचा आठवडा ठरणार गेमचेंजरचा; 2 राशींना लागणार लॉटरी, साप्ताहिक राशीभविष्य

Vastu Tips : रात्री शांत झोप हवीय? बेडची चुकीची दिशा तर कारण नाही ना? झोपण्यापूर्वी 'ही' गोष्ट नक्की तपासा...वास्तूशास्त्रात म्हटलंय...

एबीपी माझा वेब टीम — Thu, 22 Oct 2026 12:19:38 +0530

Vastu Tips : वास्तुशास्त्र आणि विज्ञान या दोन्ही गोष्टी मान्य करतात की, चुकीच्या दिशेला डोके ठेवून झोपल्यास आरोग्यावर वाईट परिणाम होतो. यामुळे मानसिक तणाव वाढतो, परिणामी झोप लागणं कठीण होतं. वास्तुशास्त्रानुसार (Vastu Shastra), चुकीच्या दिशेला ठेवलेल्या पलंगावर झोपल्याने नकारात्मक ऊर्जेच्या पातळीत मोठी वाढ होते. अनेकदा मनात एक प्रकारची अस्वस्थता आणि भीती जाणवत राहते. अशा वेळी, आपला पलंग योग्य दिशेला ठेवणं गरजेचं आहे. यामुळे मानसिक तणाव कमी होण्यास मदत होते आणि रात्रीची शांत झोप मिळते. वास्तुशास्त्रानुसार पलंग ठेवण्यासाठी कोणती दिशा योग्य आहे, हे जाणून घेऊयात.

पलंग ठेवण्याची योग्य दिशा

वास्तुशास्त्रानुसार, झोपताना तुमचं डोकं दक्षिण किंवा पूर्व दिशेला तर, पाय उत्तर किंवा पश्चिम दिशेला असतील अशा प्रकारे तुमच्या बेडरूममधील पलंग ठेवला पाहिजे जर तुम्ही तुमचा पलंग अशा पद्धतीने ठेवला, तर तुम्हाला जाणवणाऱ्या झोपेशी संबंधित समस्या कमी होतील.

दक्षिण दिशेला डोकं ठेवून झोपणं योग्य

वास्तूनुसार, झोपताना डोके दक्षिण दिशेला असणे सर्वोत्तम मानले जाते. वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पाहिल्यास, या दिशेला डोके ठेवून झोपल्यामुळे शरीरातील रक्ताभिसरण संतुलित राहण्यास मदत होते, ज्यामुळे गाढ झोप लागते आणि तणाव कमी होतो.

पूर्व दिशेलासुद्धा डोकं करुन झोपू शकता

दक्षिणेव्यतिरिक्त, पूर्वेकडे डोके करून झोपणे देखील अत्यंत उत्तम मानले जाते. असे म्हटले जाते की, या दिशेला डोके करून झोपल्याने एकाग्रता आणि स्मरणशक्ती वाढते.

चुकूनही 'या' दिशेला ठेवू नका पलंग

झोपताना कधीही आपले डोके उत्तरेकडे करून झोपू नये. वास्तुशास्त्राच्या दृष्टीनेच नव्हे, तर वैज्ञानिक दृष्टिकोनातूनही हे चुकीचं आहे. वैज्ञानिक आणि वास्तुतज्ज्ञांच्या मते, जेव्हा तुम्ही डोके उत्तरेकडे करून झोपता, तेव्हा पृथ्वीचा उत्तर ध्रुव आणि मानवी शरीरातील चुंबकीय ध्रुव एकमेकांना दूर ढकलतात ज्यामुळे मेंदूवर मोठा ताण निर्माण होतो. यामुळे निद्रानाश, सतत होणारी डोकेदुखी, वाईट स्वप्न आणि हृदयाशी संबंधित आजारांचा धोका वाढू शकतो. तसेच, पश्चिमेकडे डोके करून झोपणं अशुभ मानलं जातं; यामुळे आळस येतो.

बेडरुममध्ये पलंग ठेवताना 'या' गोष्टींची काळजी घ्या

बेडला कधीही दरवाजाच्या समोर ठेवू नये.
बेडवर कधीच औषधं ठेवून झोपू नका
बेडचे डोक्याकडील टोक दक्षिण किंवा पूर्व भिंतीच्या दिशेला असावे. याव्यतिरिक्त, पलंगाच्या इतर तीन बाजूंना काही जागा मोकळी सोडली पाहिजे.
तुमच्या बेडखाली कोणतीही अनावश्यक वस्तू ठेवू नका, कारण त्यामुळे झोप लागणे कठीण होऊ शकते.
बेडच्या समोर आरसा ठेवू नये.

इतर महत्त्वाच्या बातम्या :

Surya Gochar 2026 : 24 ऑक्टोबरपासून 'या' 4 राशींचं नशीब सोन्यासारखं चमकणार! सूर्याच्या नक्षत्र परिवर्तनाने सुरू होणार सुवर्णकाळ, पदरात पडणार पुण्याचं फळ

Child Health: पालकांनो लक्ष द्या..गरज नसतानाही मुलांना प्रोटीन सप्लिमेंट्स दिलं जातंय? तज्ज्ञांनी दिली महत्त्वाची माहिती...

एबीपी माझा वेब टीम — Wed, 21 Oct 2026 11:13:53 +0530

Child Health: आजकाल मुलांच्या आहारात प्रथिनांचे प्रमाण वाढवण्याकडे अनेक पालकांचा कल दिसतो. मुलांची उंची वाढावी, शरीराची चांगली वाढ व्हावी आणि त्यांना पुरेशी ताकद मिळावी, यासाठी दूध, अंडी, पनीर यांसोबत प्रोटीन पावडर आणि प्रथिनयुक्त पदार्थही दिले जातात. मात्र, मुलांना खरंच अतिरिक्त प्रथिनांची गरज असते का, की घरच्या संतुलित आहारातूनच त्यांची गरज पूर्ण होऊ शकते? हे समजून घेणे गरजेचे आहे. पुणे येथील मदरहुड हॉस्पिटलच्या आहारतज्ज्ञ आणि पोषणतज्ज्ञ, डॉ. इंशारा मुस्तफा यांनी याबाबत महत्त्वाची माहिती दिली आहे.

मुलांना पुरेशी प्रथिने मिळत आहेत का? (Child Health)

सुपरमार्केटमध्ये खरेदीसाठी गेल्यावर किंवा सोशल मीडियावर नजर टाकल्यावर प्रथिनयुक्त पदार्थांची जाहिरात मोठ्या प्रमाणात दिसते. प्रोटीन बार, शेक, पावडर, कुकीज आणि नाश्त्याचे धान्य अशा अनेक पदार्थांना आरोग्यदायी पर्याय म्हणून निवडले जाते. पालकांनाही आपल्या मुलांना सर्वोत्तम आहार द्यायचा असतो. प्रथिने मुलांच्या वाढीसाठी, स्नायूंच्या विकासासाठी तसेच शारीरिक बळकटीसाठी आवश्यक असल्याचे ऐकल्यानंतर त्यांच्या मनात मुलांना पुरेशी प्रथिने मिळत आहेत का, असा प्रश्न निर्माण होतो.

मुलांच्या प्रत्यक्ष पोषणविषयक गरजा लक्षात घेणे महत्त्वाचे...

याबाबत डॉ. मुस्तफा सांगतात, बहुतांश निरोगी मुलांना संतुलित आणि विविध पदार्थांचा समावेश असलेल्या आहारातून पुरेशी प्रथिने मिळू शकतात. मुलांना गरजेपेक्षा अधिक प्रथिने देणे आवश्यक नाही. विशेषतः मूत्रपिंडाशी संबंधित आजार असलेल्या मुलांमध्ये अतिरिक्त प्रथिनांमुळे मूत्रपिंडांवरील भार वाढू शकतो. त्यामुळे बाजारातील जाहिराती किंवा सध्याचे आहारविषयक ट्रेंड पाहून निर्णय घेण्याऐवजी मुलांच्या प्रत्यक्ष पोषणविषयक गरजा लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे.

मुलांच्या वाढीसाठी प्रथिनांची गरज

डॉ. मुस्तफा सांगतात, शरीरातील पेशी आणि ऊतींची निर्मिती व दुरुस्तीसाठी आहारातील प्रथिने महत्त्वाची भूमिका बजावतात. मुलांची शारीरिक वाढ, स्नायूंचा विकास, हार्मोन्सची निर्मिती आणि रोगप्रतिकारक शक्तीचे योग्य कार्य यासाठीही प्रथिने आवश्यक असतात. मात्र, प्रत्येक मुलाची प्रथिनांची गरज सारखी नसते. मुलाचे वय, शरीराचे वजन, वाढीचा वेग आणि शारीरिक हालचालींचे प्रमाण यानुसार त्याची प्रथिनांची गरज ठरते. त्यामुळे सर्व मुलांना सारख्याच प्रमाणात प्रथिने देणे योग्य ठरत नाही.

मुलांना दररोज किती प्रथिनांची गरज असते?

ICMR-NIN 2020 अभ्यासानुसार सादर केलेल्या अहवालानुसार , विविध वयोगटांतील मुलांची दररोजची प्रथिनांची गरज साधारणपणे पुढीलप्रमाणे असते.

* 1 ते 3 वर्षे: दररोज सुमारे 12.5 ग्रॅम
4 ते 6 वर्षे: दररोज सुमारे 16 ग्रॅम
7 ते 9 वर्षे: दररोज सुमारे 23 ग्रॅम
10 ते 12 वर्षे: दररोज सुमारे 32 ते 33 ग्रॅम
किशोरवयीन मुले: वाढीच्या वेगानुसार प्रथिनांची गरज वाढते. मुलगा किंवा मुलगी, वय आणि शारीरिक विकास यानुसार हे प्रमाण बदलते.

घरातील नेहमीच्या आहारातूनही प्रथिनांची गरज पूर्ण करता येते - डॉक्टर

डॉ. मुस्तफा सांगतात, मुलांच्या आहारात प्रामुख्याने तांदूळ, गहू यांसारख्या धान्यांचा समावेश असेल आणि प्रथिनांचे इतर स्रोत मर्यादित असतील, तर आहारातील प्रथिनांचे प्रमाण आणि गुणवत्ता याकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे. अशा आहारात शरीराला आवश्यक अमिनो ॲसिड्स पुरेशा प्रमाणात मिळण्यासाठी धान्ये, कडधान्ये आणि दूध यांचा योग्य समतोल राखणे उपयुक्त ठरते. मुलांच्या वजनाच्या प्रत्येक किलोग्रॅममागे सुमारे एक ग्रॅम प्रथिनांचे गरज असते. धान्ये, कडधान्ये आणि दूध यांचे साधारण ३:१:२.५ असे प्रमाणही प्रथिनांची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी सुचवले आहे. मुलांना पुरेशी प्रथिने मिळवून देण्यासाठी महागडे प्रोटीन पावडर किंवा खास प्रथिनयुक्त म्हणून विकले जाणारे पदार्थ खरेदी करणे गरजेचे नाही. घरातील नेहमीच्या आहारातूनही प्रथिनांची गरज पूर्ण करता येते.

डाळी, कडधान्ये, दूध, दही, पनीर, अंडी, मासे, चिकन, सोयाबीन, विविध कडधान्यांपासून तयार केलेले पदार्थ, सुका मेवा आणि बिया हे प्रथिनांचे चांगले स्रोत आहेत. मुलांच्या आवडीनुसार आणि वयानुसार या पदार्थांचा संतुलित आहारात समावेश करता येतो. प्रत्येक जेवणात किती प्रथिने आहेत, याचाच विचार केला जाऊ लागतो तेव्हा समस्या निर्माण होऊ शकते. घरातील नेहमीच्या जेवणातूनही मुलांना अनेक पदार्थांद्वारे प्रथिने मिळत असतात. त्यामुळे मूल खेळते, धावते, अंगाने बारीक आहे किंवा त्याचे स्नायू पुरेसे विकसित झालेले नाहीत, अशा कारणांमुळे त्याला अतिरिक्त प्रथिने किंवा पूरक आहाराची देण्याची गरज असेलच असे नाही.

पालकांनो.. अशी घ्या काळजी...

मुलांच्या खाण्यापिण्याबाबत सतत प्रथिनांचा आग्रह धरल्यास त्यांच्या मनात अन्नाविषयी आणि स्वतःच्या शरीराविषयी चुकीच्या कल्पना निर्माण होऊ शकतात. लहानपणापासूनच काही पदार्थ केवळ प्रथिनांनी समृद्ध असल्यामुळे चांगले आणि इतर पदार्थ कमी महत्त्वाचे आहेत, अशी भावना निर्माण होणे टाळले पाहिजे. मुलांच्या वाढीसाठी केवळ प्रथिनेच नव्हे, तर कर्बोदके, आरोग्यदायी स्निग्ध पदार्थ, जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि तंतुमय पदार्थही आवश्यक असतात. संतुलित आहाराऐवजी केवळ प्रथिनयुक्त पदार्थांवर भर दिल्यास इतर महत्त्वाच्या पोषक घटकांची कमतरता निर्माण होऊ शकते. मुलांचे शरीर अजून विकसित होत असल्याने त्यांच्या आहाराच्या गरजा प्रौढांच्या व्यायामविषयक सवयी किंवा सोशल मीडियावरील शरीरयष्टीविषयक कल्पनांनुसार ठरवू नये.

एकूण आहार आणि खाण्याच्या सवयींकडे लक्ष द्या

पालकांनी आपल्या मुलांच्या ताटातील प्रथिनांच्या प्रमाणापेक्षा, ते संतुलित आहाराचे सेवन करत आहे का, याकडे लक्ष द्यावे. मुलांच्या जेवणात धान्य किंवा इतर कर्बोदकयुक्त पदार्थ, प्रथिनांचे स्रोत, भाज्या, फळे आणि आरोग्यदायी स्निग्ध पदार्थ यांचा समावेश असावा. मुलांना सकस आणि विविध प्रकारचे पदार्थ खाण्याची सवय लावावी. एखादा पदार्थ केवळ प्रथिनांनी समृद्ध असल्यामुळेच तो चांगला आहे, अशी धारणा त्यांच्या मनात निर्माण होणार नाही याची काळजी घ्यावी.मुलांच्या भुकेत होणारे बदलही सामान्य असतात. एखाद्या दिवशी मूल भरपूर जेवते, तर दुसऱ्या दिवशी त्यांची जेवणाची इच्छा देखील नसते. त्यामुळे एका वेळच्या जेवणावरून लगेच निष्कर्ष काढण्याऐवजी काही दिवसांतील एकूण आहार आणि खाण्याच्या सवयींकडे लक्ष देणे योग्य राहील.

प्रोटीन पावडर प्रत्येक मुलासाठी आवश्यक आहे का?

विविध पदार्थांचा समावेश असलेला संतुलित आहार घेणाऱ्या बहुतांश निरोगी मुलांना नियमितपणे प्रोटीन पावडर देण्याची गरज नसते. मात्र, मुलाची वाढ योग्य प्रकारे होत नसेल, त्याचा आहार अत्यंत मर्यादित असेल, त्याला विशिष्ट पोषणविषयक गरज असेल किंवा काही वैद्यकीय समस्या असतील, तर पूरक आहाराचा विचार केला जाऊ शकतो. अशा वेळी बालरोग तज्ज्ञ किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे. केवळ जाहिराती, सोशल मीडियावरील माहिती किंवा इतर मुलांच्या आहाराचे अनुकरण करून प्रोटीन पावडर देण्याचा निर्णय घेऊ नये. मुलांच्या योग्य वाढीसाठी केवळ अधिक प्रथिनयुक्त आहार देण्यापेक्षा त्यांच्या वयानुसार, गरजेनुसार आणि आवडीनुसार संतुलित आहार देणे अधिक गरजेचे आहे.

हेही वाचा :

October Horoscope 2026: मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्या..ऑक्टोबरचे शेवटचे 10 दिवस नशीब पालटणारे! 5 राशी श्रीमंतीच्या मार्गावर, पैसा, नोकरी, प्रेम... राशीभविष्य..

(टीप : वरील सर्व बाबी एबीपी माझा कवळ माहिती म्हणून वाचक-प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवत आहे. यातून एबीपी माझा कोणताही दावा करत नाही.)

Dussehra 2026 : 'सोनं घ्या सोन्यासारखे राहा!'; दसऱ्यानिमित्त आपल्या मित्र-परिवाराला पाठवा 'हे' हटके शुभेच्छा संदेश, पाहा PHOTOS

एबीपी माझा वेब टीम — Mon, 19 Oct 2026 23:30:57 +0530

Dussehra 2026 : 'सोनं घ्या सोन्यासारखे राहा!'; दसऱ्यानिमित्त आपल्या मित्र-परिवाराला पाठवा 'हे' हटके शुभेच्छा संदेश, पाहा PHOTOS