Hindu Religion: देवघर... आपल्या घरातील एक असे ठिकाण.. जिथे आपल्या दोन क्षण शांततेचे मिळतात, देवाचे नामस्मरण केल्याने मन:शांती मिळते. हिंदू धर्मपरंपरेत देवघर हे घरातील सर्वात पवित्र स्थान मानले जाते. कारण देवघर केवळ पूजा करण्याची जागा नसून, ते श्रद्धा, सकारात्मक ऊर्जा, संस्कार आणि मानसिक शांततेचे केंद्र मानले जाते. घरातील सदस्य रोज देवदर्शन, प्रार्थना आणि ध्यान करत असल्यामुळे घरात सात्त्विक वातावरण निर्माण होते, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, देवघरात ठेवलेल्या देव-देवतांच्या मूर्ती किंवा प्रतिमा या भक्ती आणि श्रद्धेचे प्रतीक असतात. प्रत्येक देवतेचे वेगळे महत्त्व मानले जाते. परंतु तुम्हाला माहितीय का? देवघरात कोणत्या देवांच्या मूर्ती ठेवाव्यात आणि कोणत्या ठेवू नये? काय सांगते धार्मिक मान्यता...
देवघरात कोणते देव ठेवावेत? कोणते ठेवू नयेत? (Hindu Religion)
हिंदू धर्म परंपरेनुसार, घरातील देवघर हे श्रद्धा, सकारात्मकता आणि शांततेचे स्थान मानले जाते. देवघरात ठेवलेल्या देव-देवतांच्या मूर्ती किंवा प्रतिमा या भक्ती आणि श्रद्धेचे प्रतीक असतात. प्रत्येक देवतेचे वेगळे महत्त्व मानले जाते. देवघरात आपल्या कुलदेवता-कुलदेवीला प्रथम स्थान देणे महत्त्वाचे मानले जाते..आज आपण जाणून घेणार आहोत. देवघरात कोणत्या देवांच्या मूर्ती किंवा फोटो ठेवावेत? कोणत्या ठेवू नयेत?
देवघरात कोणत्या देवांच्या मूर्ती किंवा फोटो ठेवू शकता..
- कुलदेवता आणि कुलदेवी - सर्वप्रथम
- श्री गणेश - मंगलकार्याचे प्रतीक
- लक्ष्मी देवी - समृद्धीसाठी पूजनीय
- विष्णू/श्रीराम/श्रीकृष्ण - आपल्या श्रद्धेनुसार
- दुर्गा, अंबा किंवा इतर देवीचे स्वरूप
- इष्टदेवता - ज्या देवतेची आपण नियमित पूजा करता
- सूर्यदेवाची प्रतिमा - पूजेसाठी ठेवण्याची परंपरा काही घरांत आहे
कोणत्या देवांच्या मूर्ती देवघरात ठेवणे टाळावे?
धार्मिक मान्यतेनुसार, देवघरात अतिशय मोठ्या मूर्ती किंवा खूप मोठ्या संख्येने देवतांच्या प्रतिमा ठेवण्यापेक्षा मर्यादित आणि नियमित पूजा करता येईल इतक्याच मूर्ती ठेवणे योग्य मानले जाते. हिंदू धार्मिक परंपरेनुसार देवघरात देवतांची पूजा करताना स्वच्छता, सात्त्विकता आणि कुटुंबाची परंपरा यांना महत्त्व दिले जाते. कोणतीही देवता “अशुभ” असल्यामुळे ठेवू नये, असा सर्वमान्य नियम नाही. मात्र काही प्रकारच्या मूर्ती किंवा प्रतिमा देवघरात ठेवणे टाळण्याची परंपरा आहे.
- तुटलेल्या किंवा भग्न मूर्ती देवघरात ठेवू नयेत. त्यांची योग्य पद्धतीने विल्हेवाट लावावी.
- फाटलेले, जीर्ण किंवा खराब झालेले देवांचे फोटो ठेवणे टाळावे.
- अतिशय उग्र स्वरूपातील देवतांच्या प्रतिमा नियमित घरगुती पूजेसाठी ठेवण्याबाबत काही परंपरांमध्ये सावधगिरी सांगितली जाते.
- अनेक मूर्तींचा अनावश्यक साठा देवघरात करू नये; ज्या देवतांची नियमित पूजा करता येते त्याच मूर्ती ठेवणे योग्य.
- पूजेसाठी वापरल्या जाणाऱ्या मूर्तींवर धूळ, मळ किंवा कोळिष्टके साचलेली असतील, तर त्या स्वच्छ कराव्यात.
- देवतांचे फोटो जमिनीवर, चपलांच्या जवळ किंवा अस्वच्छ ठिकाणी ठेवू नयेत.
- मृत व्यक्तींचे फोटो आणि देवतांच्या प्रतिमा एकाच देव्हाऱ्यात ठेवणे अनेक कुटुंबांच्या परंपरेनुसार टाळले जाते.
महत्त्वाची गोष्ट
काही ठिकाणी लोकपरंपरेनुसार दोन देव एकत्र ठेवू नयेत अशा गोष्टी आढळतात; मात्र त्यातील सर्व नियम सर्व हिंदू परंपरांमध्ये समान नाहीत. त्यामुळे आपल्या कुटुंबाची परंपरा, कुलाचार आणि स्थानिक धार्मिक पद्धत यांना प्राधान्य देणे योग्य. तसेच देवघरात कोणते देव ठेवायचे यापेक्षा देवघर स्वच्छ ठेवणे, श्रद्धेने पूजा करणे आणि नियमित दीप लावणे याला अधिक महत्त्व दिले जाते.
हेही वाचा :