Gudi Padwa 2026 : गुढीपाडव्याला गुढी कशी तयार करावी? वाचा मंत्र, उपाय आणि गुढी उतरवण्याची वेळ
Gudi Padwa 2026 : गुढीपाडवा जवळ आला आहे. त्यामुळे या निमित्ताने गुढी कशी उभारावी? त्यासाठी कोणते मंत्र म्हणावेत हे जाणून घ्या.
Gudi Padwa 2026 : हिंदू धर्मशास्त्राप्रमाणे, गुढी उभारणे हे केवळ परंपरेचे प्रतीक नसून ते विजय आणि समृद्धीचे लक्षण मानले जाते. गुढी (Gudi Padwa) उभारण्याची योग्य पद्धत आणि शास्त्र खालीलप्रमाणे आहे. या संदर्भात ज्योतिषाचार्य डॉ. भूषण ज्योतिर्विद यांनी महत्त्वाची माहिती दिली आहे.
1. पूर्वतयारी
वेळ : गुढी सूर्योदयानंतर लगेच उभारली पाहिजे. (ब्रह्ममुहूर्तावर उठून अभ्यंगस्नान उरकून घेणे उत्तम).
जागा : घराच्या प्रवेशद्वारापाशी किंवा खिडकीत, जिथे बाहेरून सर्वांना दिसेल अशा उंच जागी गुढी उभारावी. ती जागा स्वच्छ करून तिथे रांगोळी काढावी.
2. गुढी कशी तयार करावी? (साहित्य आणि मांडणी)
1. काठी: एक मध्यम उंचीची बांबूची काठी स्वच्छ धुवून घ्या.
2. वस्त्र: काठीच्या वरच्या टोकाला नवीन रेशमी वस्त्र (शक्यतो पिवळे, लाल किंवा जरीची काठ असलेली साडी/खण) बांधा.
3. गाठी आणि कडुलिंब: त्या वस्त्रासोबत साखरेची गाठी, कडुनिंबाची डहाळी आणि आंब्याची पाने एकत्र करून बांधा.
4. फुलांचा हार: झेंडूच्या फुलांचा हार गुढीला अर्पण करा.
5. तांब्या (कलश): सर्वात शेवटी, काठीच्या टोकावर तांब्याचा किंवा चांदीचा तांब्या (कलश) उपडा ठेवा. या तांब्यावर कुंकवाचे पाच बोटे (स्वस्तिक) काढावे.
3. गुढी उभारण्याची पद्धत
तयार केलेली गुढी जमिनीला स्पर्श होणार नाही अशा बेताने एका उंच ठिकाणी (पाटावर किंवा अडकवून) किंचित कलती (झुकलेली) उभारावी. गुढी उभारताना तिचे तोंड घराच्या बाहेरच्या बाजूला असावे.
4. पूजा विधी
गंध-अक्षता : गुढीला हळद-कुंकू आणि अक्षता वाहून नमस्कार करावा.
नैवेद्य : गुढीला गुळ-खोबरे किंवा श्रीखंड-पुरीचा नैवेद्य दाखवावा.
प्रार्थना : "हे ब्रह्मदेवा, हे विष्णू, हे नवीन वर्ष आम्हाला आरोग्यदायी आणि सुख-समृद्धीचे जावो," अशी प्रार्थना करावी.
5. विशेष परंपरा : कडुलिंबाचे सेवन
गुढी उभारल्यानंतर घरातील सर्वांनी कडुलिंबाची पाने, जिरे, ओवा, हिंग, मीठ आणि गूळ एकत्र करून त्याचे चाटण घ्यावे. हे आरोग्यासाठी उत्तम मानले जाते आणि जीवनातील सुख-दुःखाचा समतोल राखण्याचे प्रतीक आहे.
6. गुढी उतरवण्याची वेळ
सूर्यास्ताच्या वेळी पुन्हा गुढीला हळद-कुंकू वाहून आणि प्रार्थना करून ती सन्मानाने खाली उतरवावी. गुढीवरची साखर (गाठी) सर्वांना प्रसाद म्हणून वाटावी.
या वर्षी (2026 मध्ये) गुढीपाडवा 19 मार्चला आहे.
गुढी उभारतानाचा मुख्य मंत्र (ब्रह्मध्वज नमस्ते)
गुढीला 'ब्रह्मध्वज' असेही म्हणतात. तिची स्थापना करताना हा श्लोक म्हणावा:
नमस्ते ब्रह्मरूपाय विष्णुरूपाय ते नमः।
नमस्ते सर्व देवानां ईप्सितार्थ प्रदायक॥
संकल्पाचा मंत्र
पूजा सुरू करण्यापूर्वी हातामध्ये अक्षता आणि पाणी घेऊन हा छोटा संकल्प सोडू शकता:
ॐ विष्णुर्विष्णुर्विष्णुः श्रीमद्भगवतो महापुरुषस्य विष्णोराज्ञया प्रवर्तमानस्य अद्य ब्रह्मणो द्वितीये परार्धे... अस्मिन् वर्तमाने 'रौद्र' नाम संवत्सरे, चैत्र मासे, शुक्ल पक्षे, प्रतिपदायां तिथौ, मम गृह शांती, आरोग्य, ऐश्वर्य प्राप्त्यर्थं ब्रह्मध्वज पूजनं अहं करिष्ये।'
कडुलिंबाचा प्रसाद घेतानाचा श्लोक
गुढीपाडव्याला कडुलिंबाची पाने खाणे आरोग्यदायी मानले जाते. तो प्रसाद ग्रहण करताना हा मंत्र म्हटला जातो:
शतायुर्वज्रदेहाय सर्वसंपत्कराय च।
सर्वारिष्टविनाशाय निम्बपत्रं भक्षणम्॥
सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना
पूजा पूर्ण झाल्यावर हात जोडून ही प्रार्थना करा:
ब्रह्मध्वज नमस्तेऽस्तु सर्वाभीष्टफलप्रद।
प्राप्तेऽस्मिन् वत्सरे नित्यं मद्गृहे मङ्गलं कुरु॥'
काही खास गोष्टी लक्षात ठेवा :
पूजेची मांडणी: गुढी उभारलेल्या जागी छोटी रांगोळी काढून त्यावर गंध-अक्षता वाहाव्यात.
नैवेद्य: गुढीला गुळ-खोबरे किंवा श्रीखंड-पुरीचा नैवेद्य दाखवावा.
वेळ: शक्य असल्यास सूर्योदयानंतर 5 ते 10 मिनिटांच्या आत गुढी उभारून पूजा करणे सर्वात शुभ मानले जाते.
डॉ. भूषण ज्योतिर्विद
हे ही वाचा :
Shani Ast 2026 : शनि-मंगळ-बुध ग्रह एकापाठोपाठ होणार अस्त! 'या' 3 राशींसाठी सर्वात कठीण काळ सुरु, उरले अवघे 24 तास...
महत्त्वाच्या बातम्या
